I SA/Wa 481/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2023 r. nr KOX/641/In/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę. Postanowieniem z 14 grudnia 2023 r. nr KOX/641/III/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) po rozpatrzeniu wniosku J. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. 467 m2, dokonana wypowiedzeniem z dnia 16 listopada 2018 r. Nr UD-rV-WNI-D.6843.E 3596.2018.MCH, jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w niższej wysokości odmówiło przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wypowiedzeniem z dnia 16 listopada 2018 r. Nr UD-IV-WNI-D.6843.EG 3596.2018.MCH Prezydent m. st. Warszawy wypowiedział J. K. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. 467 m2 i ustalił od dnia 1 stycznia 2019 r. nową wysokość opłaty rocznej w kwocie 10 203,95 zł, wnoszoną zgodnie z dyspozycją art. 77 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami w następujących wysokościach: za 2019 rok: 8 882,40 zł; za 2020 rok: 9 543,17 zł, od 2021 roku 10 203,95 zł. Powyższe wypowiedzenie doręczono użytkownikowi wieczystemu 25 grudnia 2018 r. w trybie "doręczenia zastępczego". W dniu 25 sierpnia 2023 r. J. K., złożył za pośrednictwem Prezydenta m.st. Warszawy wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. 467 m2, dokonana ww. wypowiedzeniem z dnia 16 listopada 2018 r. jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w niższej wysokości. Jednocześnie J. K. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W dniu 4 października 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynęło pismo Prezydenta m.st. Warszawy, przy którym przesłano ww. wnioski wraz z aktami sprawy. W treści pisma organ stwierdził, że wypowiedzenie zostało skutecznie doręczone użytkownikowi wieczystemu na adres do doręczeń wskazany przez niego w piśmie przesłanym do urzędu w dniu 29 marca 2005 r. Organ wskazał, że w myśl art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego, właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w mniejszej wysokości. W wypadku niezłożenia wniosku - zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami - strony wiąże nowa wysokość opłaty zaoferowana w wypowiedzeniu. Przesyłka zawierająca wypowiedzenie z dnia 16 listopada 2018 r. Nr UD-IV-WNI-D.6843.EG 3596.2018.MCH została wysłana do użytkownika wieczystego – J. K., na adres korespondencyjny: ul. [...], [...] i po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę (11 grudnia i 19 grudnia 2018 r.) zwrócona nadawcy, co skutkowało przyjęciem fikcji doręczenia tej przesyłki adresatowi w dniu 25 grudnia 2018 r. (tzw. "doręczenie zastępcze" uregulowane w art. 44 K.p.a). Tym samym ostatni dzień 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona upływał w dniu 24 stycznia 2019 r. Użytkownik wieczysty złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w niższej wysokości dopiero w dniu 25 sierpnia 2023 r. (data nadania na poczcie), a zatem ponad cztery i pół roku po upływie terminu do jego złożenia. Jednocześnie użytkownik wieczysty złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do złożenia ww. wniosku. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości wskazał, że art. 58 K.p.a. stanowi, że: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy'' (§ 1); "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin" (§ 2); "Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne" (§ 3). Z treści przywołanego wyżej przepisu wynika zatem, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu zainteresowany dopełni czynności, dla której określony był termin. Wnioskodawca jako przyczynę uchybienia przez niego terminu wskazał okoliczność, że nie mieszka w Polsce, tylko zamieszkuje w Kanadzie, dlatego korespondencja z urzędu wysłana na adres w G.nie mogła być i nie była przez niego odebrana. W ocenie Kolegium wskazana przez wnioskodawcę okoliczność nie stanowi uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W szczególności wskazać należy, iż przesyłka z wypowiedzeniem wysokości opłaty rocznej została wysłana na adres, który użytkownik wieczysty sam wskazał jako jego adres korespondencyjny w piśmie z dnia 21 marca 2005 r. (w piśmie tym błędnie została wskazana data jego sporządzenia jako "21 marca 2004 r.", co wynika z dalszej treści tego pisma), które zostało skierowane do Urzędu m.st. Warszawy dla Dzielnicy [...] i zawierało prośbę o rozłożenie na raty opłaty za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie. W rzeczonym piśmie J. K. oświadczył m.in., że nie zamieszkuje na stałe w Polsce i wniósł o kierowanie wszelkiej korespondencji na jego nazwisko na adres ul. [...] [...]. Tym samym nie ulega wątpliwości, iż ww. wypowiedzenie z dnia 16 listopada 2018 r. zostało skutecznie doręczone stronie w trybie uregulowanym w art. 44 K.p.a. Nie ulega również wątpliwości, iż skoro skarżący jako osoba nie zamieszkująca na stałe w Polsce sam wskazał ww. adres do korespondencji, to powinien również zadbać o to, aby korespondencja kierowana do niego na ww. adres była odbierana przez niego lub osobę do tego upoważnioną. W związku z powyższym jedynie dodatkowo organ wskazał, iż wnioskodawca nie udowodnił zachowania 7 dniowego terminu na złożenie ww. wniosku o przywrócenie terminu. Wnioskodawca ograniczył się bowiem we wniosku jedynie do ogólnikowego i nie popartego żadnymi dowodami stwierdzenia, iż "dopiero obecnie mój mocodawca otrzymał odpis wypowiedzenia i mógł się z nim zapoznać" oraz że "przed upływem 7 dni od otrzymania tego odpisu" jest składany wniosek o przywrócenie terminu. W takim stanie rzeczy, zdaniem organu, brak jest podstaw do przywrócenia użytkownikowi wieczystemu terminu na złożenie ww. wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w niższej wysokości. Jednocześnie SKO poinformowało, że wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, dokonana wypowiedzeniem z dnia 16 listopada 2018 r. Nr UD-IV-WNI-D.6843.E G 3596.2018.MCH jest nieuzasadniona, zostanie rozpatrzony odrębnym orzeczeniem. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. K. (skarżący) zaskarżając je w całości. Podniósł, że ustalenia SKO są nieprawidłowe gdyż w terminie 7 od otrzymania kopii wypowiedzenia, złożył wniosek do akt sprawy. Podał, że SKO nie może powoływać się na dokument z 2005 roku, skoro w późniejszych latach miasto korespondowało ze skarżącym na adres [...] w sprawach dotyczących tej właśnie nieruchomości. Załączył tę korespondencję i podał, że jest tam także informacja, że skarżący mieszka poza granicami kraju. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, nie było skutecznego doręczenia na adres w G. podany w 2005 roku czyli na nieaktualny adres sprzed ponad 15 lat. Działanie miasta przy ustalaniu adresu skarżącego było, zdaniem skarżącego, niespójne, niestaranne. Termin zatem powinien być przywrócony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Dla zastosowania powołanego przepisu powinny być zatem spełnione następujące cztery przesłanki: 1. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu, 3. dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4. dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wniesienie odwołania lub zażalenia. Przesłanką pierwotną niezbędną zatem do uruchomienia postępowania w sprawie o przywrócenie terminu jest jego uchybienie, rozumiane jako wystąpienie w dacie składnia prośby okoliczności obiektywnej, której istnienie nie może być ustalane dopiero w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Jednocześnie przywracanie terminu nie jest przedmiotem uznania administracyjnego polegającego na swobodzie wyboru wiążących konsekwencji normy prawnej, gdyż organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócenia terminu (bezsprzecznie świadczy o tym zwrot normatywny "należy przywrócić"), w przypadku, gdy zachodzi ustawowa przesłanka - jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ administracji o zgodności danych faktów z rzeczywistością. Według nauki prawa, uprawdopodobnienie (semiplena probatio), pojmowane jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, ale wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym wypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje, zamiast udowadniania go. Jest to zatem środek zwolniony z formalizmu zwykłego postępowania dowodowego, bowiem ma na celu przyspieszenie postępowania w sprawie. To właśnie od oceny organu administracji publicznej albo sądu podejmowanej w ramach uprawnień dyskrecjonalnych zależy uznanie, czy dokonane na podstawie uprawdopodobnienia ustalenia są na tyle wiarygodne, by można było uznać za uprawdopodobnione fakty, na które strona się powołuje. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu opiera się na argumentach przedstawionych przez stronę, ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na zainteresowanym, ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu obciąża wnioskodawcę. Przedmiotem sprawy administracyjnej o przywrócenie terminu jest ustalenie, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (wyrok NSA z 5 kwietnia 2024 I OSK 701/23). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie także przyjmuje się, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (por. Wyrok NSA z 9 maja 2023 r., III OSK 2162/21, LEX nr 3569009). W niniejszej sprawie skarżący wskazał, że od wielu lat przebywa za granicą i dlatego nie mógł podjąć przesyłki pod adresem na który zostało wysłane wypowiedzenie. Wskazał także, że organ korespondował z nim także pod adresem [...], zatem adres w G. z 2005 nie mógł być uznany przez organ jako aktualny. Z akt sprawy wynika natomiast, że wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej zostało wysłane użytkownikowi wieczystemu na adres do doręczeń wskazany przez niego w piśmie z dnia 29 marca 2005 r. (w dacie tego pisma skarżący już przebywał za granicą) i uznane za doręczone na podstawie art. 44 kpa. Sąd zwraca uwagę, że z treści art. 41 § 1 k.p.a. wynika obowiązek strony informowania organu o każdej zmianie adresu. Z tego względu, należy oczekiwać od osoby zachowującej należytą staranność przy prowadzeniu swoich spraw, że informację o zmianie adresu do korespondencji lub o tymczasowej nieobecności pod stałym adresem przekaże organowi w sposób zapewniający utrwalenie takiej informacji, tj. albo na piśmie albo ustnie do protokołu, który również mieć będzie formę pisemną i zostanie przez stronę podpisany. W przeciwnym razie brak jest jakiejkolwiek możliwości zweryfikowania twierdzeń strony odnośnie zawiadomienia organu o zmianie adresu. W aktach brak jest natomiast informacji i na takie nie wskazuje skarżący aby dopełnił on powyższego obowiązku i poinformował organ o innym adresie, na który powinna być kierowana korespondencja oraz aby wskazał pełnomocnika do doręczeń przez datą doręczenia tego wypowiedzenia. W myśl art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego, właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w mniejszej wysokości. W wypadku niezłożenia wniosku - zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami - strony wiąże nowa wysokość opłaty zaoferowana w wypowiedzeniu. Jak wynika z akt przesyłka zawierająca wypowiedzenie z dnia 16 listopada 2018 r. Nr UD-IV-WNI-D.6843.E G 3596.2018.MCH została wysłana do użytkownika wieczystego – J. K., na adres korespondencyjny: ul. [...], [...] i po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę (11 grudnia i 19 grudnia 2018 r.) zwrócona nadawcy, co skutkowało prawidłowo przyjęciem fikcji doręczenia tej przesyłki adresatowi w dniu 25 grudnia 2018 r. (tzw. "doręczenie zastępcze" uregulowane w art. 44 K.p.a). Tym samym ostatni dzień 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona upływał w dniu 24 stycznia 2019 r. Użytkownik wieczysty złożył natomiast do SKO w Warszawie wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w niższej wysokości dopiero w dniu 25 sierpnia 2023 r. (data nadania na poczcie), a zatem po upływie terminu do jego złożenia. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy. O braku winy nie może wskazywać fakt że adres do doręczeń został wskazany w 2005 r. skoro po tej dacie skarżący nie informował organu o zmianie tego adresu. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przeszkoda taka ma zwykle nagły charakter i nie można przezwyciężyć jej nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por. Wyrok NSA z 10 listopada 2022 r., III OSK 2941/21, LEX nr 3441746.) Jak już wskazano wyżej jedyną okolicznością powoływaną przez skarżącego jest fakt przebywania za granicą oraz okoliczność, że organ przesyłał także wcześniej korespondencje na ul. [...]. Przy czym skarżący nie wykazał że poinformował organ o zmianie adresu dla doręczeń lub o wyznaczeniu pełnomocnika dla doręczeń. Tym samym wskazane przez skarżącego powody uchybienia terminu nie spełniają zdaniem Sądu przesłanki "braku winy" w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. Reasumując w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie narusza art. 58 § 1 K.p.a. Faktem jest, że ustawodawca nie wymaga udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, a jedynie jej uprawdopodobnienia, jednak przytoczone przez skarżącego okoliczności w żaden sposób nie mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. Skarżący nie przywołał takich okoliczności, z których można by wnioskować, że w terminie do złożenia wniosku o ustalenie (..) zaistniała sytuacja niezależna od niego, która uniemożliwiła mu dokonanie tej czynności w ustawowym terminie. W tej sytuacji prawidłowo organ uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Doręczenie dokonane w trybie art. 44 K.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, której doręczono pismo w trybie tzw. doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Staraniom strony postępowania pozostawić bowiem należy zapewnienie takiego odbioru korespondencji, który pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.