I SA/Wa 484/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Tomasz Wykowski WSA Piotr Przybysz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2014 r. sprawy ze skargi L. R. i B. R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa oddala skargę. I SA/Wa 484/14 UZASADNIENIE L. R. i B. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy: L. R. i B. R. byli właścicielami nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...]. Zbyli oni tę nieruchomość aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1988 r., Rep. A. Nr [...], na rzecz Skarbu Państwa – H. w K. w celu realizacji ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1979 r. w sprawie realizacji zagospodarowania ustalonej strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K., zobowiązującej m.in. H. do określonego sposobu zagospodarowania strefy ochronnej terenów objętych tą strefą. L. R. pismem z dnia 25 lutego 1998 r. wystąpił do Urzędu Rejonowego w K. o zwrot m.in. działki nr [...] – w związku z wydaną przez Wojewodę [...] w dniu [...] stycznia 1996 r. decyzją o zmianie granic strefy ochronnej dla H. Przedmiotowa nieruchomość w wyniku zmiany granic strefy ochronnej została przewidziana do zasiedlenia i sprzedaży. Wniosek o zwrot nieruchomości nie został rozpatrzony. Wojewoda [...] w dniu [...] stycznia 2005 r. wydał na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej przywoływana jako u.g.n.) oraz paragrafu 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu decyzję znak [...] stwierdzającą nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe H. z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki nr nr [...], położonej w K., obręb M. oraz nabycie własności budynków znajdujących się na działkach nr [...]. L. R. i B. R. wystąpili ponownie w dniu 31 marca 2009 r. o zwrot ww. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Postępowanie w tej sprawie, prowadzone przez Prezydenta Miasta K., jest w chwili obecnej zawieszone na mocy postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2010 r., znak [...]. Skarżący wystąpili pismem z dnia 18 lutego 2010 r. do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. Wskazali na naruszenie ich praw do zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jako organ ówcześnie właściwy w sprawie wydał w dniu [...] listopada 2013 r. ww. decyzję stwierdzającą wydanie ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. z rażącym naruszeniem prawa, przy czym uznał, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedsiębiorstwo państwowe H. zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa (akt notarialny z 13 grudnia 1991 r.), która to spółka została przejęta w trybie art. 492 § 1 pkt 1 kodeksu spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) przez spółkę I. S.A. w W. (uchwała nr 3 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia I. S.A. z [...] kwietnia 2008 r. w sprawie połączenia spółek [...].). Skarżący pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zakwestionowali prawidłowość poglądu Ministra o wystąpieniu w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] listopada 2013 r. podzielając pogląd Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o wystąpieniu w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych. L. R. i B. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r., ewentualnie o uchylenie obu ww. decyzji. Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Skarga rozpoznana w świetle przywołanych wyżej kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać na znaczenie prawne wystąpienia przez L. R. pismem z dnia 25 lutego 1998 r. do Urzędu Rejonowego w K. o zwrot m.in. działki nr [...]. Nie dokonując oceny zasadności tego wniosku należy stwierdzić, że nierozpatrzenie tego wniosku przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej z 2005 r. doprowadziło do sytuacji, w której zasadny stał się zarzut wydania decyzji uwłaszczeniowej z 2005 r. z rażącym naruszeniem prawa, to jest z rażącym naruszeniem art. 200 ust. 1 u.g.n., poprzez pominięcie roszczeń byłych właścicieli. Złożenie przez byłego właściciela wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinno skutkować przeprowadzeniem postępowania o zwrot przed postępowaniem uwłaszczeniowym, bowiem w przypadku istnienia przesłanek zwrotu nie może dojść do uwłaszczenia. Wniesienie podania o zwrot nieruchomości przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego lub w jego trakcie powinno skutkować niewszczynaniem lub zawieszeniem tego ostatniego do czasu zakończenia postępowania o zwrot (zob. wyrok NSA z 9 maja 2013 r., I OSK 2266/11, LEX nr 1328360). Skarżący podnieśli, że nie domagają się zwrotu użytkowania wieczystego, ale zwrotu własności nieruchomości, w związku z czym kwestionują dopuszczalność zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisów o użytkowaniu wieczystym. Wskazują również, że sprzedali nieruchomość H. w K., a nie Skarbowi Państwa. Odnosząc się do stwierdzenia skarżących o sprzedaży nieruchomości na rzecz H. w K., a nie na rzecz Skarbu Państwa, należy wskazać, że z treści aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1988 r., Rep. A. Nr [...], wynika, iż umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości została zawarta między L. R. i B. R., a A. K. i J. D. działającymi w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa – H. w K. W treści tego aktu notarialnego znajduje się stwierdzenie, że: "L. i B. małżonkowie R. sprzedają na rzecz Skarbu Państwa H. w K. całą opisaną w § 1 tego aktu nieruchomość (...)". Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. o uwłaszczeniu mając na uwadze to, że nieruchomość, o której zwrot ubiegają się skarżący, w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie H. w K., i z tą datą nieruchomość ta stała się dla H. ex lege przedmiotem prawa użytkowania wieczystego. Organy orzekające w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. były zatem zobowiązane do rozważenia zagadnienia nieodwracalnego skutku prawnego decyzji uwłaszczeniowej również w kontekście przepisów o użytkowaniu wieczystym. Przechodząc do zasadniczej części rozważań należy rozważyć kwestię wywołania nieodwracalnych skutków prawnych przez decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. Należy podzielić pogląd prezentowany przez organy orzekające w sprawie, że istotne znaczenie prawne w rozważanej kwestii ma fakt ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący. Zgodnie z art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego oddawane w użytkowanie wieczyste mogą być wyłącznie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, a położone w granicach administracyjnych miast, oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Nie jest zatem możliwy zwrot przez Skarb Państwa na rzecz byłego właściciela będącego osobą fizyczną własności nieruchomości, na której zostało ustanowione użytkowanie wieczyste. Należy dodać, że zaistnienie przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu nie wystarcza do rozwiązania umowy wieczystego użytkowania (D.R. K., Wybrane problemy prawne gospodarki gruntami komunalnymi, Samorząd Terytorialny 1993, nr 1-2, s. 40-49). Problematyka wywoływania nieodwracalnych skutków prawnych przez decyzję o uwłaszczeniu była już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2010 r., I OSK 303/10, LEX nr 745208, wskazał, że: "Przekształcenie uwłaszczonego przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlowego, jak również sprzedaż udziałów w tej spółce (komercjalizacja) nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego decyzji o uwłaszczeniu. Zbycie udziałów w spółce prawa handlowego nie dotyczy bowiem bezpośrednio przeniesienia na podmiot nabywający udziały tytułu prawnego do nieruchomości, której właścicielem nadal pozostaje spółka." Rozumując a contrario należy przyjąć, że nieodwracalny skutek prawny decyzji o uwłaszczeniu nastąpi wówczas, gdy tytuł prawny do nieruchomości zostanie przeniesiony na inny podmiot. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że cały majątek spółki H., w tym i prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący, został przejęty przez spółkę I. S.A. w W. Nastąpiło zatem przeniesienie tytułu prawnego do nieruchomości na inny podmiot. Nie dokonując oceny zasadności roszczenia L. R. i B. R. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz nie dokonując oceny dopuszczalności zwrotu tej nieruchomości, sąd uznał, że istnieją podstawy do przyjęcia, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.