I SA/Wa 485/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie ujawnienia formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej E. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] orzekającą o odmowie ujawnienia w [...] Wojewódzkim Rejestrze Osób Uprawnionych wybranej przez wnioskodawczynię E. W. formy realizacji prawa do rekompensaty oraz o odmowie dokonania stosownej adnotacji na decyzji Geodety Miejskiego Kierownika Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] stycznia 1990 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z ustaleń organu wynika, że Geodeta Miejski Kierownik Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w C. decyzją z dnia [...] stycznia 1990 r. orzekł oddać E. W. w użytkowanie wieczyste za zaliczeniem mienia pozostawionego za granicą na okres 99 lat, tj. od dnia [...] stycznia 1990 r. do dnia [...] stycznia 2089 r. teren niezabudowany położony w C. przy ul. [...], stanowiący grunt położony na terenie budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego, jako działka budowlana o pow. [...] m- nr [...], oznaczona na mapie geodezyjnej nr [...], prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w C. W dniu 20 grudnia 2005 r. E. W. złożyła do Wojewody [...] wniosek o ujawnienie w Wojewódzkim Rejestrze Osób Uprawnionych wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, tj. świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówił ujawnienia w [...] Wojewódzkim Rejestrze Osób Uprawnionych wybranej przez wnioskodawczynię formy realizacji prawa do rekompensaty oraz odmówił dokonania stosownej adnotacji na decyzji Geodety Miejskiego Kierownika Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] stycznia 1990 r., stwierdzając, że wskazana decyzja z dnia [...] stycznia 1990 r. nie potwierdza prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a jedynie orzeka o oddaniu w użytkowanie wieczyste, za zaliczeniem mienia pozostawionego za granicą, działki budowlanej położonej w C. przy ul. [...] na rzecz E. W., stanowiąc jednocześnie podstawę do zawarcia aktu notarialnego (którego strona nie przedłożyła) oraz ustala opłatę za użytkowanie wieczyste. Organ pierwszej instancji podniósł, że powyższe decyzja częściowo realizuje prawo do rekompensaty poprzez sprzedaż i oddanie w użytkowanie wieczyste działki położonej w przy ul. [...] w C. E. W., ale nie potwierdza prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji E. W. podniosła, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest dla niej krzywdzące, w szczególności narusza art. 7 i art. 75 § 1 kpa. Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę uznał, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nie powiadomił skarżącej o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia końcowego oświadczenia i nie zamieścił w aktach adnotacji o przyczynach odstąpienia od tej zasady. Uchybienie to - zdaniem organu odwoławczego - stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wynikającej z art. 10 kpa w związku z art. 77 kpa i uzasadnia uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. W. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 138 § 2 kpa w związku z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi E. W. podniosła, że Minister Skarbu Państwa opierając decyzję kasacyjną na drugorzędnym argumencie niepowiadomienia strony o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, uchylił się od odpowiedzi na zasadniczy zarzut odwołania czy stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. skarżąca jest osobą posiadającą decyzję "potwierdzającą prawo do rekompensaty". Innymi słowy czy decyzja z dnia [...] stycznia 1990 r., a w szczególności postanowienia punktu IV tej decyzji wypełniają znamiona decyzji, o której mowa w art. 7 ust. 3 powołanej ustawy. E. W. zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji brak jest rozważań co do słuszności przedstawionych w odwołaniu argumentów merytorycznych oraz wiążącej dla organu pierwszej instancji wykładni przepisu art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie wykazał ponadto, że rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, przez co naruszył art. 138 § 2 kpa. E. W. podniosła, że Minister Skarbu Państwa w ramach swoich uprawnień dysponował możliwością samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy, tym bardziej, że jedyny złożony przez nią wniosek dowodowy, a nieuwzględniony przez Wojewodę [...], dotyczył przeprowadzenia dowodu z akt sprawy Urzędu Miasta C. nr [...], który to dowód mógł przeprowadzić organ odwoławczy. Skarżąca podtrzymała ponadto swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2007 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmawiającą ujawnienia w [...] Wojewódzkim Rejestrze Osób Uprawnionych wybranej przez wnioskodawczynię E. W. formy realizacji prawa do rekompensaty oraz odmawiającą zamieszczenia stosownej adnotacji na decyzji Geodety Miejskiego Kierownika Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] stycznia 1990 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 138 § 2 kpa. Stosownie do treści powołanego art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Podkreślić należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję na mocy art. 138 § 2 kpa jedynie wówczas, gdy spełnione są przesłanki wymienione w zdaniu pierwszym powołanego przepisu. W orzecznictwie utrwalony został pogląd, że wydanie decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 kpa może nastąpić tylko wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Ponadto rozstrzygnięcie kasacyjne jest dopuszczalne, gdy w toku postępowania przed organem drugiej instancji dowody zebrane w pierwszej instancji przestały być aktualne ze względu na zmianę stanu faktycznego. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 kpa. Jeżeli zaś organ drugiej instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego (art. 136 kpa), to obowiązany jest orzec co do istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie Minister Skarbu Państwa uchylając decyzję Wojewody [...] i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji uznał, że Wojewoda [...] naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wynikającą z art. 10 kpa w związku z art. 77 kpa, bowiem nie umożliwił wnioskodawczyni wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. W ocenie Sądu okoliczność powyższa nie stanowiła przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, uzasadniającej wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Podkreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. nie wynika, aby rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Tym samym powołana decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 138 § 2 kpa. Zdaniem Sądu Minister Skarbu Państwa powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, ustosunkowując się do wszystkich żądań i zarzutów skarżącej przedstawionych w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Zaznaczyć trzeba, że w razie konieczności organ odwoławczy może przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe uzupełniające (art. 136 kpa). W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] stycznia 2007 r. narusza art. 138 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy, co uzasadnia jej uchylenie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.