I SA/Wa 488/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Cezary Pryca /spr./ WSA Beata Ziomek Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. W., K. R., J. D., H. F. S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. W., K. R., J. D., H. F., S. P. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego I SA/Wa 488/04 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] w P., działając na podstawie przepisów dekretu z 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz. U. 14/59, poz.78), nadało S. P. nieruchomość o powierzchni [...] hektara położoną w J. gmina C.. W uzasadnieniu orzeczenia organ administracji publicznej podał, że S. P. na podstawie umowy dzierżawy, użytkował grunt należący do Państwowego Funduszu Ziemi i wskazał, że S. P. wraz z działką gruntu na własność otrzymał połowę budynku. Ze skróconego odpisu aktu zgonu z [...] czerwca 1999 roku wynika, że S. P. zmarł [...] lutego 1958 roku w J. Z treści pisma Urzędu Gminy w P. z dnia 16 maja 2000 roku wynika, że zgodnie z ewidencją gruntów wsi J. gminy P., jako właścicieli działki gruntu oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] hektara, na podstawie dokumentu nadania ziemi z [...] kwietnia 1955 roku numer [...] wpisano M. i S. małżonków W., a jako władającego działką gruntu oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] hektara wpisano J. P. syna S. Jednocześnie w treści tegoż dokumentu podano, że według stanu ewidencji na 1962 rok, jako władający działką gruntu oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] hektara wpisani byli S. W. i S. P. Z pisma Starostwa Powiatowego w P. z 16 marca 2000 roku wynika, że nie odnaleziono akt sprawy zakończonej orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału [...] w P. Na podstawie postanowienia Sądu rejonowego dla W. z [...] listopada 1993 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...], spadek po S. W. zmarłym [...] maja 1972 roku nabyli żona M. W. oraz córki H. F., J. D., S. P., K. R. W dniu 17 sierpnia 1999 roku M. W., K. R., J. D., H. F., S. P., wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] w P. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] w P. Decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Na decyzję z [...] lutego 2004 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły M. W., K. R., J. D., H. F., S. P. Skarżące domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosły, że są stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] w P., ponieważ posiadają część nieruchomości objętą tym orzeczeniem Nadto skarżące wskazały, że skoro orzeczenie administracyjne zostało skierowane do osoby nie będącej stroną postępowania, to postępowanie nadzorcze winno być wszczęte z urzędu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, choć z innych przyczyn niż wskazane w skardze, jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy. Stosownie do treści art.157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ administracji publicznej ustala, że żądanie wszczęcia postępowania nadzorczego pochodzi od podmiotu nie będącego stroną w sprawie albo że wnioskodawcą jest podmiot nie posiadający zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Jednocześnie podkreślić należy, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego decyzją objętą wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego ale także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć może stwierdzenie nieważności decyzji poddanej kontroli w trybie nadzwyczajnym. W tym miejscu przypomnieć należy, że w postępowaniu nadzorczym zachowują swą aktualność zasady określone w art.61 § 4 k.p.a. i art.28 k.p.a. W postępowaniu zwykłym brak jest podstaw prawnych do zastosowania instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W postępowaniu zwykłym podanie można pozostawić w aktach sprawy bez rozpoznania, bądź przekazać sprawę organowi właściwemu lub zwrócić podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Natomiast zarówno w postępowaniu zwykłym jak i w postępowaniu nadzorczym organ administracji publicznej jest zobowiązany do zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie, która jest przedmiotem postępowania wszczynanego z urzędu lub na żądanie jednej ze stron. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie wszystkich osób i podmiotów, które w sprawie mogą korzystać z przymiotu strony w rozumieniu art.28 k.p.a. Przepis art.28 k.p.a. wskazuje na interes prawny lub obowiązek, jako jedyną przesłankę pozwalającą uzyskać status strony w postępowaniu administracyjnym. Poza sporem winno być, że interes prawny, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie prawa oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo, chodzi tutaj o interes oparty na konkretnej normie prawa materialnego. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że S. W. i S. P. władali działką gruntu położoną w J. oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] hektara. Natomiast również z akt sprawy wynika, że M. i S. małżonkowie W. w oparciu o dokument nadania ziemi z [...] kwietnia 1955 roku numer [...] uzyskali tytuł prawny do działki gruntu położonej w J. i oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] hektara. Z akt sprawy nie wynika aby M. i S. małżonkowie W. posiadali jakikolwiek tytuł prawno-rzeczowy do działki gruntu położonej w J. i oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] hektara. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] w P. nadało S. P. nieruchomość o powierzchni [...] hektara położoną w J. gmina C., która to nieruchomość była przedmiotem użytkowania przez S. P. i pochodziła z Państwowego Funduszu Ziemi. Oczywistym więc jest, że stronami postępowania zwykłego zakończonego wydaniem opisanego wyżej orzeczenia administracyjnego, byli S. P. i właściciel nieruchomości Skarb Państwa. Tym samym z żądaniem wszczęcia postępowania nadzorczego mogła wystąpić jedna ze stron tegoż postępowania zwykłego bądź osoba, która wykaże, że przysługuje jej przymiot strony w rozumieniu art.28 k.p.a., a więc która wykaże, iż posiada interes prawny we wszczęciu postępowania nadzorczego dotyczącego opisanego wyżej orzeczenia. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika aby M. i S. małżonkowie W. ( bądź spadkobiercy S. W.) posiadali tytuł prawno-rzeczowy do nieruchomości objętej orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] w P. Stwierdzić jednak należy, że z akt sprawy wynika, iż organy administracji publicznej nie poczyniły żadnych ustaleń dotyczących określenia kręgu osób, które winny występować w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. Dotyczy to w szczególności ewentualnych spadkobierców po S. P. Skoro poza sporem pozostaje, że stroną postępowania zwykłego był S. P., to również oczywistym jest, że jego spadkobiercy winni brać udział w postępowaniu nadzorczym. Z akt sprawy wynika, że jedynie decyzja organu II instancji została doręczona J. P.. Natomiast decyzja organu I instancji nie była doręczona J. P.. Ponadto w aktach brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. P., a tym samym brak jest ustalenia czy J. P. jest jedynym spadkobiercom S. P. Nadto stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika, gdzie organy administracji publicznej poszukiwały akt administracyjnych dotyczących postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności, a także z akt administracyjnych nie wynika, czy orzeczenie z [...] listopada 1960 roku funkcjonuje w obrocie prawnym, czy nieruchomość objęta treścią tegoż orzeczenia ma urządzoną księgę wieczystą i jaki dokument stanowił podstawę do założenia księgi wieczystej. Wreszcie zwrócić należy uwagę, iż organy administracji publicznej nie wskazały czy istniały podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1960 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] w P. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c , art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.