I SA/Wa 489/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-10
Skład orzekający: Iwona Kosińska, Daniela Kozłowska, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, rozpatrując ponownie sprawę komunalizacji nieruchomości po uchyleniu jej wcześniejszych decyzji przez sąd administracyjny, jest związana oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniach tych orzeczeń?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując ponownie sprawę po uchyleniu jego decyzji przez sąd administracyjny, jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w uzasadnieniu orzeczenia sądu, zgodnie z art. 153 PPSA. Niewykonanie tych wskazań i ponowne wydanie decyzji sprzecznej z oceną sądu stanowi naruszenie prawa, które obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości. Decyzja ta została uchylona przez WSA w Warszawie, który wskazał na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej i zaleceń zawartych w poprzednich wyrokach sądu. Organ odwoławczy ponownie wydał decyzję, która zdaniem sądu nadal nie wyjaśniała stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób właściwy i nie uwzględniała wskazań sądu. Skargi wniosły E. [...] S.A. oraz Gmina Miejska K.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu. Zasądzono od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2008 r. sprawy ze skarg E. [...] S.A. z siedzibą w K. i Gminy Miejskiej K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej E. [...] S.A. z siedzibą w K. i skarżącej Gminy Miejskiej K. kwoty po 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], po kolejnym rozpatrzeniu odwołania z dnia 27 czerwca 2005 r. E. [...] Spółki Akcyjnej, w punkcie 1 uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez gminę K. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]; w punkcie 2 stwierdziła nabycie z mocy prawa przez gminę K. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], z wyłączeniem znajdujących się na niej w dniu 27 maja 1990 r. urządzeń o których mowa w art. 49 Kc, a w punkcie 3 odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę K. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], oraz nieruchomości utworzonej wykazem zmian gruntowych równoważników wykonanym w 1998 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o.[...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że niniejsza sprawa na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 17 maja 2006 r. oraz 30 maja 2007 r. wydanymi w sprawach o sygnaturach akt I SA/Wa 2007/05 i I SA/Wa 351/07 wcześniejszych decyzji organu II instancji, po raz kolejny rozpatrywana była przez organ odwoławczy. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powołując się na treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 maja 2007 r. I SA/Wa 351/07 stwierdziła, że realizując wskazania Sądu organ odwoławczy spowodował uzupełnienie materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Opierając się na treści nadesłanego przy piśmie Urzędu Miasta K. z 5 grudnia 2007 r. wypisu z rejestru gruntów dla obrębu [...] jednostki rejestrowej [...] organ II instancji stanął na stanowisku, że mieniem podlegającym komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. była istniejąca w tym dniu działka nr [...], co do której brak jest podstaw wyłączenia z komunalizacji. Organ odwoławczy pokreślił, że dopiero późniejszą decyzją Urzędu Rejonowego w K. z [...] marca 1992 r. z działki nr [...] została wydzielona m.in. działka nr [...], z której następnie operatem pomiarowym z 15 czerwca 1996 r. wydzielona została działka nr [...]. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej aktami tymi tworzono nowe nieistniejące poprzednio nieruchomości, a nie dokonywano wyłącznie zmian geodezyjnych jednej i tej samej nieruchomości. Natomiast Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2005 r. dodatkowo skomunalizował z mocy prawa utworzony jeszcze później, w 1998 r. wykazem zmian gruntowych sporządzonym przez [...] Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. [...] "równoważnik" wcześniej istniejącej działki nr [...], a obie te nieruchomości w datach ich tworzenia nie stanowiły już mienia ogólnonarodowego (państwowego) lecz komunalne, bowiem istniejące w dniu 27 maja 1990 r. mienie podlegające komunalizacji z mocy prawa stanowiło działkę nr [...], z której najpierw utworzono działkę nr [...] a następnie działkę nr [...], oraz w 1998 r. jej "równoważnik" (k-22) objęty decyzją organu I instancji. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że skoro skutki art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następują z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 27 maja 1990 r., to mogą dotyczyć tylko składników mienia według jego stanu faktycznego z 27 maja 1990 r. Organ II instancji podkreślił, że organy orzekające w takim postępowaniu jak niniejsze są przy komunalizowaniu nieruchomości z mocy prawa bezwzględnie związane wyłącznie wpisami w ewidencji gruntów i wpisami w księgach wieczystych według stanu faktycznego i prawnego nieruchomości z 27 maja 1990 r. i nie są właściwe do geodezyjnego tworzenia jakichkolwiek "równoważników", "zamienników" czy składników "równoważnych" nieruchomościom ujętym w dokumentacji wieczystoksięgowej oraz w ewidencji gruntów (także przez spowodowanie sporządzenia takich "równoważników" np. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o.). Ponadto organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji decyzją deklaratoryjną z [...] czerwca 2005 r. orzekł nie o mieniu istniejącym w sensie zarówno faktycznym jak i prawnym w dniu 27 maja 1990 r., lecz o nieruchomości utworzonej po tej dacie. Takie działanie organu I instancji stoi, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, w sprzeczności z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Na obowiązek ścisłego uwzględniania w trybie powyższego przepisu stanu faktycznego i prawnego mienia z dnia 27 maja 1990 r. wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na potwierdzenie czego organ II instancji przytoczył odpowiednie fragmenty orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że ewentualne utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] czerwca 2005 r. (w decyzji błędnie podano datę [...] czerwca 2005 r.) spowodowałoby także ominięcie procedury postępowania wieczystoksięgowego, przewidującej że zmian wpisów wieczystoksięgowych dokonuje tylko sąd powszechny w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów sporządzone m.in. w oparciu o wykazy zmian gruntowych i inne opracowania geodezyjne (art. 26 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. Nr 19, poz. 147, ze zm.), a nie organ orzekający o komunalizacji mienia. W związku z tym tylko sąd powszechny przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej, a nie organ komunalizacyjny jest uprawniony do sprawdzenia zarówno prawidłowości sporządzenia operatów geodezyjnych oraz wykazów zmian gruntowych, jak i dopuszczalności dokonania w ich wyniku aktualizacji danych w ewidencji gruntów. Podsumowując organ odwoławczy stanął na stanowisku, że kwestionowana decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2005 r. została powzięta z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż skomunalizowano nią składnik niestanowiący mienia państwowego a ponadto niebędący tożsamym z istniejącym w dniu 27 maja 1990 r.
Mając powyższe na uwadze, organ II instancji orzekł jak w sentencji wydanej decyzji.
Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły E. [...] Spółka Akcyjna oraz Gmina Miejska K.
E. [...] Spółka Akcyjna w złożonej skardze wniosła o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] stycznia 2008 r. nr [...] w części obejmującej punkt 2 tej decyzji. Zarzuciła organowi II instancji naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 40 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 240, poz. 2027, ze zm.) i § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz.1122, ze zm.) przez to, że decyzja ta jest w sposób trwały niewykonalna, a także przez to, iż narusza nabyte prawa osób trzecich. W obszernym uzasadnieniu swojego stanowiska strona skarżąca wyjaśniła, że jej zdaniem decyzja w zaskarżonej części jest trwale niewykonalna, albowiem działka nr [...] została skasowana, a z niej powstały działki o nr [...], [...], [...], [...] i [...] stanowiące odrębne nieruchomości. Z tego też powodu decyzja ta nie mogłaby zostać ujawniona w operacie ewidencji gruntów zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ponadto strona skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja narusza prawa osób trzecich, ponieważ jak wynika z przedłożonych map w postępowaniu tym nie uczestniczyły wszystkie zainteresowane strony, których obecnie wydana decyzja dotyczy. Wydając tę decyzję organ odwoławczy nie wziął również pod uwagę faktu, że część skomunalizowanej działki, oznaczona obecnie nr [...] i [...], została decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 1997 r. przekazana w użytkowanie wieczyste E. [...] SA, natomiast działki o nr [...] i [...] zostały, po rozpatrzeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z [...] grudnia 1996 r. oraz decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. zwrócone ich byłym właścicielom J. K. i S. K. , którzy nie brali udziału w niniejszym postępowaniu. Równocześnie strona skarżąca stanęła na stanowisku, że zarówno stan faktyczny sprawy, a także przedstawione w skardze działania zmierzające do uregulowania stanu prawnego działki nr [...] uzasadniają odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę K. własności tej nieruchomości, natomiast w pełni potwierdzają prawa E. [...] SA., jako następcy prawnego wymienionych w skardze przedsiębiorstw państwowych, będących jej poprzednikami prawnymi.
Gmina Miejska K. w złożonej skardze wniosła o uchylenie w całości decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2008 r. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U Nr 32, poz. 191, ze zm.). W uzasadnieniu swojego stanowiska strona skarżąca stanęła na stanowisku, że istnienie przedmiotu komunalizacji nie jest uzależnione od tego, czy i jakim przekształceniom geodezyjnym, znajdującym swój wyraz w ewidencji gruntów, uległa po 27 maja 1990 r. nieruchomość. Wpis w ewidencji gruntów ma charakter informacyjny i nie jest związany z żadnymi skutkami materialnoprawnymi. W tej sytuacji uznanie przez organ odwoławczy za niedopuszczalną komunalizację nieruchomości pod nowym oznaczeniem jest pozbawione uzasadnienia, gdyż nie znajduje oparcia w stanie prawnym odnoszącym się do komunalizacji mienia. Przedmiotem komunalizacji nie są nieruchomości, czyli części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności, w tym grunty, lecz przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności tych nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Powołanie nowych oznaczeń w decyzji stwierdzającej nabycie mienia jest zdaniem strony skarżącej niezbędne, decyzja ta stanowi bowiem podstawę wpisu prawa własności do ksiąg wieczystych oraz operatu ewidencji gruntów i budynków. Strona skarżąca podniosła także, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydając decyzję stwierdzającą nabycie przez Gminę K. nieruchomości oznaczonej jako działka [...] nie wzięła pod uwagę, że powstałe z działki [...] (oprócz działki [...]) działki [...] i [...] objęte były już w tym dniu decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 1997 r. stwierdzającą nabycie prawa użytkowania wieczystego do tych nieruchomości przez poprzednika prawnego uczestnika postępowania E. [...] SA, a działki [...] stanowiły własność osób fizycznych na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r. oraz decyzji Urzędu Rejonowego w K. z [...] grudni 1996 r. orzekających o zwrocie.
W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargi należało uznać za uzasadnione, gdyż Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nadal nie wyjaśniła w sposób właściwy stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz nie przeprowadziła prawidłowo postępowania administracyjnego. Niniejsza sprawa dwukrotnie była już przedmiotem rozpatrywania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który orzeczeniami z dnia z 17 maja 2006 r. oraz 30 maja 2007 r. wydanymi w sprawach o sygnaturach akt I SA/Wa 2007/05 i I SA/Wa 351/07 uchylił wcześniejsze decyzje Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała), a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie dlaczego zastosowanie prawa zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W tej sytuacji podkreślić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać zatem należy, że rozpatrując po raz trzeci niniejszą sprawę organ odwoławczy był związany oceną prawną zawartą w poprzednich wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnienia tych orzeczeń Sąd dokonał dokładnej i wyczerpującej oceny prawnej przedstawionej sprawy oraz zawarł zalecenia dotyczące dalszego postępowania organu odwoławczego. W związku z tym wskazać należy, że już w uzasadnieniu wyroku z 17 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2007/05 Sąd uznał, iż Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przyjmując, że sporna działka nr [...], jako utworzona po 27 maja 1990 r. i nie ujęta w księdze wieczystej nr [...] według stanu tej księgi z 27 maja 1990 r., nie może być przedmiotem komunalizacji, naruszyła prawo materialne, czyli art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.) przez błędne jego zastosowanie. W konsekwencji Sąd uznał za konieczne aby rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy zbadał, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki komunalizacji określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, a więc czy w dniu 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa i czy należała w tym dniu do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, których to przesłanek organ II instancji w ogóle w odniesieniu do komunalizowanej nieruchomości nie badał. Następnie w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania odwoławczego, organ odwoławczy wydąć miał stosowną decyzję. Natomiast w wyroku z 30 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 351/07, uchylając decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że niezasadnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odstąpiła od wypełnienia zalecenia zawartego w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2007/05, powołując się na zaszłą po jego wydaniu zmianę stanu prawnego. Sąd wyjaśnił, że w niniejszej sprawie rozważania organu II instancji odnośnie zastosowania art. 17 a ustawy komunalizacyjnej do nieruchomości, z których powstała działka nr [...], mają charakter wyłącznie teoretyczny i nie opierają się one na konkretnych odniesieniach do stanu faktycznego sprawy. Równocześnie Sąd stanął na stanowisku, że dokonane a priori założenie, iż art. 17 a ust. 3 ustawy komunalizacyjnej uniemożliwia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy jest gołosłowne, w związku z czym zastosowanie w postępowaniu odwoławczym art. 138 § 2 kpa, instytucji procesowej będącej wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy, jest zdecydowanie przedwczesne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu II instancji naruszała art. 7, 77 § 1, 138 § 2 kpa i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji obu zapadłych orzeczeń organ odwoławczy winien był po raz kolejny przeprowadzić postępowanie odwoławcze z uwzględnieniem oceny prawnej i zaleceń wynikających z zapadłych wyroków.
Podkreślić należy, że jeśli organ odwoławczy lub którakolwiek ze stron nie podzielały oceny prawnej lub zaleceń dotyczących dalszego sposobu rozpatrywania sprawy i prowadzenia postępowania administracyjnego zawartej w przywołanych wyrokach, to miały możliwość poddania kontroli prawidłowości tych orzeczeń poprzez złożenie skargi kasacyjnej do Naczelny Sąd Administracyjnego. W sytuacji jednak, w której wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadłe w sprawie stały się prawomocne, a stan faktyczny i prawny sprawy nie uległy zmianie - jak już zaznaczono wyżej - ocena prawna i zalecenia Sądu zawarte w przywołanych wyrokach stały się wiążące i dla organu ponownie rozpatrującego sprawę i dla Sądu. Niedopuszczalne jest bowiem, aby w takiej sytuacji organ, w decyzji wydanej po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, podważał ocenę prawna zawartą we wcześniejszych wyrokach i nie wykonywał zaleceń Sądu wyrażonych w tych orzeczeniach. Oznacza to, że wydanie decyzji niezgodnie z oceną Sądu, a więc z naruszeniem art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, musi być uznane za naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że przywołane powyżej wyroki Sądu nie zostały zakwestionowane w drodze skargi kasacyjnej, co obligowało organ odwoławczy do uwzględnienia zawartych w nich wytycznych. Skoro zaś zaskarżona obecnie decyzja zarówno co do ustaleń faktycznych, jak i co do ich oceny prawnej jest - w istotnych elementach - identyczna w swej treści z decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2005 r., którą uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 maja 2006 r., to oznacza to, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po raz kolejny nie dostosowała się do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wydanych wyrokach, co musi skutkować uchyleniem po raz kolejny decyzji organu odwoławczego.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że skutkiem takiego postępowania organu II instancji było rozszerzenie w prowadzonym postępowaniu odwoławczym zakresu przedmiotowego postępowania komunalizacyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy (k-18) wniosek Urzędu Miasta K. z 31 maja 2001 r. (przy którym brak jest wypisu z ewidencji gruntów na dzień 27 maja 1990 r. i brak ten nie został uzupełniony do dnia wydania kwestionowanej decyzji) dotyczył jedynie działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Po rozpatrzeniu tego wniosku w postępowaniu odwoławczym organ II instancji w punkcie 2 zaskarżonej decyzji skomunalizował na rzecz wnioskodawcy działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu organ ten nie wyjaśnił w przekonujący sposób ani różnicy powierzchni między działką wnioskowaną a skomunalizowana, ani trybu w jakim organ ten uznał, że w postępowaniu odwoławczy może rozszerzyć dotychczasowy zakres postępowania komunalizacyjnego. W szczególności skutkiem takiego rozszerzenia przedmiotowego było objęcie komunalizacją na etapie postępowania odwoławczego działek stanowiących obecnie własność osób fizycznych (nr [...] i [...]), które w ogóle nie brały dotychczas udziału w tym postępowaniu. Kolejną konsekwencją stanowiska organu II instancji jest wyjątkowo mylące sformułowanie sentencji zaskarżonej decyzji. W punkcie 2 organ stwierdza komunalizację działki nr [...] o większej powierzchni, a w punkcie 3 odmawia komunalizacji działki [...] o mniejszej powierzchni, stanowiącej część działki nr [...] . Takie sformułowanie sentencji decyzji może sugerować, że skomunalizowane zostały grunty objęte działką [...] z wyłączeniem obszaru działki nr [...].
Nadto wyjaśnić należy, że w zebranym materiale dowodowym nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu odwoławczego dotyczące istnienia w niniejszej sprawie jakichkolwiek "równoważników" gruntowych. Pojęcie to zostało użyte w tytule dokumentu zatytułowanego "Wykaz zmian gruntowych – równoważników działka [...] obr.[...]" wykonanym w 1998 r. (k-22 akt adm.) oraz w dokumencie zatytułowanym "Wykaz zmian gruntowych (równoważnik) dz. [...] Obr[...]" wykonanym w 2003 r. jak również w dokumencie zatytułowanym "Wykaz synchronizacyjny (równoważnik) skasowanej dz. [...] z której powstały:[...], [...], [...],[...] i [...] stanowiące odrębne nieruchomości". Wbrew stanowisku organu odwoławczego dokumenty te nie powołują żadnych nowych bytów geodezyjnych. Są one jedynie zestawieniem istniejących w chwili sporządzania dokumentu działek ewidencyjnych, które obejmują obszar istniejącej wcześniej w ewidencji gruntów działki nr[...] . Użyte w tych dokumentach pojęcie "równoważnik" jest jedynie innym określeniem " wykazu synchronizacyjnego".
W tej sytuacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji powinien przede wszystkim zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2006 r. oraz 30 maja 2007 r. (sygn. akt I SA/Wa 2007/05 i I SA/Wa 351/07). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ ustali, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki komunalizacji określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a więc czy w dniu 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa i czy należała w tym dniu do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, których to przesłanek organ II instancji w ogóle w odniesieniu do komunalizowanej nieruchomości nie badał. Następnie w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania odwoławczego, organ II instancji wyda stosowną decyzję, w której określi oznaczenie ewidencyjne nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r. z opisaniem tej jej części i powierzchni, która spełnia (lub nie spełnia) przesłanki komunalizacji na dzień wejścia w życie ustawy, uwzględniając przy tym w osnowie nowe oznaczenie geodezyjne skomunalizowanej (ewentualnie) części nieruchomości wynikające z obecnie obowiązującej ewidencji gruntów. Swoje stanowisko organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśni (zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa) w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
Równocześnie organ uzupełni materiał dowodowy sprawy poprzez załączenie do niego wypisu z ewidencji gruntów i budynków aktualnego na dzień 27 maja 1990 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło