I SA/Wa 489/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi A. K., I. K., W. L., M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] odmawiającej uwzględnienia wniosków o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m² - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosków W. L. z dnia 18 maja 2009 r., A. K. z dnia 7 września 2009 r., I. K. i M. P. z dnia 26 października 2009 r. w sprawie przyznania odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość, odmówił jego uwzględnienia z uwagi na fakt, iż wnioski złożone zostały z uchybieniem terminu. Po rozpatrzeniu odwołania A. K., w którym kwestionował rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., a po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organ drugiej instancji podniósł, że postępowanie odwoławcze wszczęte zostało z wniosków ww. osób. Współwłaściciele gruntu nie złożyli w terminie wniosków o ustalenie odszkodowania za część gruntu zajętego pod drogę przy ul. [...] w W. Określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. termin składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego. Zgodnie z wolą ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że skarżący utracił możliwość dochodzenia przysługujących jemu uprawnień. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. K., W. L., I. K. i M. P. Skarżący podnieśli, że obydwie instancje nie odniosły się w sposób merytoryczny do przedstawionych przez nich argumentów, nie ustosunkowały się do przedmiotu odwołania. Dodali, że brak zgody na uznanie ich roszczeń tylko z powodu tego, że we wniosku z 2005 r. nie znalazły się słowa "prosimy o odszkodowanie" jest działaniem z premedytacją na szkodę obywatela. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. odmawiającą uwzględnienia wniosków o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m² . Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zajęcie pod drogi publiczne oznacza zajęcie nieruchomości pod drogę zaliczoną przed 1 stycznia 1999 r. do jednej z kategorii dróg publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.). Zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Przewidziany w tym przepisie termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem zawitym (prekluzyjnym) - należącym do kategorii prawa materialnego. Przekroczenie tego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia, co oznacza, że dany podmiot utracił możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień, bowiem roszczenie uległo prekluzji. Z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, iż przepis ten nie wprowadza - jako warunku skuteczności wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 1 i 2, dołączenia do wniosku o odszkodowanie decyzji o przejściu nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Uzyskanie takiej decyzji jest natomiast warunkiem przyznania odszkodowania, nie zaś warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie jego uzyskania. Upływ terminu przewidzianego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., od którego zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia, nie podlega przywróceniu. Termin do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne, ma charakter terminu prawa materialnego, co oznacza, że jeśli strona nie złoży wniosku w stosownym terminie, brak jest podstaw do wypłaty należnego jej odszkodowania z uwagi na wygaśniecie z ostatnim dniem ustalonego terminu roszczenia o przyznanie odszkodowania, bowiem upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia. Orzecznictwo w tej kwestii zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest jednolicie utrwalone, i niniejszy skład orzekający podziela je w zupełności. Z akt administracyjnych sprawy wynika, jak słusznie zauważył Wojewoda [...], że wniosek o odszkodowanie W. L. złożyła w dniu 18 maja 2009 r., A. K. w dniu 7 września 2009 r., I. K. i M. P. w dniu 26 października 2009 r., a zatem po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające (...). Prawidłowo zatem organ odmówił uwzględnienia wniosków w sprawie przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu, zgodnie z art. 61 § 1 kpa. Jeśli ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające (...) w art. 73 ust. 4 przewiduje określony termin - od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. - do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, to wnioskodawcy wprawdzie przysługuje prawo wszczęcia tego postępowania, jednakże pod warunkiem, iż uczyni to w ustawowo przewidzianym terminie. W niniejszej sprawie skarżący składając wnioski w dniu 18 maja 2009 r., w dniu 7 września 2009 r. oraz w dniu 26 października 2009 r. terminowi zakreślonemu w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., który nie podlega przywróceniu, uchybili. Dlatego też organ administracyjny prawidłowo odmówił uwzględnienia wniosku W. L., A. K., I. K. i M. P. o przyznanie odszkodowania, jako złożonego po terminie. Konkludując, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji.