I SA/Wa 49/26
WyrokWSA w Warszawie2026-03-24
Skład orzekający: Bożena Marciniak, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość warszawską przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. przysługuje, jeśli budynki przeszły na własność państwa przed 5 kwietnia 1958 r. i czy utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiła po tej dacie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską. Po pierwsze, budynki posadowione na gruncie przeszły na własność państwa przed 5 kwietnia 1958 r. Po drugie, choć nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, dawni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. z uwagi na zajęcie terenu pod budowę osiedla mieszkaniowego i infrastrukturę drogową.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się odszkodowania za nieruchomość warszawską przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności budynki przeszły na własność państwa przed 5 kwietnia 1958 r., a utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiła również przed tą datą z uwagi na zajęcie terenu pod inwestycje publiczne. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, kwestionując ustalenia organów dotyczące utraty możliwości władania nieruchomością.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Protokolant referent stażysta Zofia Holona, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. V. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 września 2025 r. nr 3941/2025 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargę.
Wojewoda Mazowiecki (dalej również jako "Wojewoda/organ"), decyzją z 30 września 2025 r., nr 3941/2025, po rozpatrzeniu odwołania M. V. (dalej również jako "Skarżąca") – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej również jako "Prezydent/organ I instancji") z 21 czerwca 2022 r., 257/SD/2022, odmawiającą ustalenia odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], nr hip. [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...], z obrębu [...] (dalej również jako "nieruchomość [...]").
W zaskarżonej decyzji Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy.
Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], nr hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret/dekret warszawski"). Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. w dniu 21 listopada 1945 r.) grunt nieruchomości [...] przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r., na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), na własność Skarbu Państwa.
Zgodnie ze świadectwem Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 1947 r., nr [...], tytuł własności nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hip. [...], uregulowany był na F. S., na mocy wniosku z dnia 21 września 1889 r. z tytułu spadkobrania.
Wniosek dekretowy nie został złożony. Jednocześnie organ I instancji ustalił, że Prezydent m.st. Warszawy, orzeczeniem administracyjnym z 25 lutego 1950 r., nr PB/6683/49/1258/50, odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].
Dnia 26 maja 2014 r. M. V., T. V. i T. V., złożyli wniosek w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że następcą prawnym F. S., przeddekretowego właściciela nieruchomości [...], jest M. V. Wnioski T. V. oraz T. V. zostały zatem rozpatrzone decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 28 lutego 2019 r., nr 53/SD/2019, umarzającą postępowanie w sprawie.
Organ I instancji uzyskał do akt sprawy opinię geodezyjną z 25 września 2019 r., zgodnie z którą dawna nieruchomość [...] położona przy ul. [...], hip. nr [...], wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] cz. o powierzchni 352 m2, działki ewidencyjnej nr [...] cz. o powierzchni 31 m2 oraz działki ewidencyjnej nr [...] cz. o powierzchni 83 m2. Wszystkie w/wym. działki ewidencyjne położone są w obrębie [...]. Łączna powierzchnia nieruchomości [...] wynosi więc 466,28 m2.
Decyzją z 21 czerwca 2022 r., nr 257/SD/2022, Prezydent m.st. Warszawy orzekł o odmowie przyznania M. V. odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], która stanowi obecnie część działek ewidencyjnych nr [...]
i [...] z obrębu [...] uznając, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikająca z treści art. 215 ust. 2 u.g.n., warunkujące pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie odszkodowania, tj. budynek znajdujący się na w/wym. działce przeszedł na własność państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. oraz dawny właściciel/jego następcy prawni utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r.
Organ I instancji uznał, że nieruchomość [...] w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. była zabudowana. Jak wskazał organ I instancji, z karty rejestracji nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] hip. nr [...] z 5 listopada (karta nie zawiera roku) wynika, że na w/wym. nieruchomości znajdowały się budynek frontowy murowany, oficyna poprzeczna murowana, oficyna prawa murowana, liczba kondygnacji 0, a ich stan opisano jako stosy gruzów - kategoria zniszczeń VII - wypalony. Powyższy stan zabudowania gruntu położonego w [...] przy ul. [...] hip. nr [...] potwierdza także protokół oględzin dokonanych z 24 września 1947 r, z którego wynika, że na w/wym. gruncie nieruchomości znajdowały się:
A. - budynek frontowy wypalony, bez dachu i stropów; strop nad piwnicami zachowana klatka schodowa wypalona, w narożniku częściowo uszkodzona ściana II pietra, pozostałe mury względnie dobre;
B. - oficyna 2-piętrowa podpiwniczona, II-gie piętro zburzone na całej powierzchni a część środkowa w pionie 2-ch filarów okiennych do terenu. Pozostałe mury spękane;
C. - 5-cio piętrowa oficyna zburzona do terenu prawie na całej powierzchni. Pozostała jedynie ściana szczytowa tylna i częściowo lewa. Dodatkowo z treści powyższego protokołu wynika, że możliwość usunięcia wad w drodze napraw istnieje w drodze odbudowy budynku frontowego. Oficyny do odbudowy nie nadają się.
Fakt możliwości odbudowy budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości potwierdza, zdaniem organu I instancji, Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 15 z dnia 5 września 1947 r., w którym zamieszczono wezwanie do dokonania naprawy budowli położonej na nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. nr [...]. W powyższym wezwaniu wskazano, że Wydział Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie stwierdził, że na liście wymienionych nieruchomości znajdują się budowle uszkodzone wskutek działań wojennych, nie nadające się do użytkowania bez przeprowadzenia robót remontowych.
Organ I instancji podkreślił także, że możliwość skorzystania z uprawnienia do odszkodowania w odniesieniu do domu jednorodzinnego istnieje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie następujące warunki: grunt i dom podlegały przepisom dekretu warszawskiego, dom przeszedł na własność Skarbu Państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz był to dom jednorodzinny. Badając przesłanki wymagane do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. za budynek, organ I instancji wskazał, że budynki posadowione na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...] nr hip. [...] przeszły na własność państwa w dniu 20 października 1948 r. w związku z bezskutecznym upływem terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z dniem 19 października 1948 r. Tak więc nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania: budynki przeszły na własność państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Powyższe, w ocenie organu I instancji, wyklucza możliwość przyznania odszkodowania za budynki na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.
Dalej, organ I instancji podkreślił, że niezależnie od powyższego nieruchomość warszawska nie spełnia również jednej z przesłanek pozwalających na przyznanie odszkodowania za grunt. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. dotyczącej części gruntowej organ I instancji wskazał, iż w opinii geodezyjnej z 25 września 2019 r, dokonanej w oparciu o analizę ogólnego planu zabudowania m.st. Warszawy, zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., stwierdzono, że teren nieruchomości położonej w [...] ul. [...] nr hip. [...] położony jest w strefach IV i V. Dla strefy IV określono sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 4, powierzchnia zabudowy do 70% powierzchni nieruchomości. Dla strefy V określono sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 5, powierzchnia zabudowy do 70% powierzchni nieruchomości. Na tej podstawie organ I instancji zważył, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę.
W kwestii drugiej przesłanki, warunkującej przyznanie odszkodowanie za działkę, organ I instancji powołał się na pismo z 16 grudnia 1949 r., w którym H. V. zwróciła się do Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy z prośbą o wydanie zaświadczenia, że nieruchomość przy ul. [...] hip. [...] została przydzielona Zarządowi. Dalej, organ I instancji podkreślił, że z protokołu objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...] Nr. [...] z 7 kwietnia 1950 r. wynika, że w wykonaniu orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy z 25 lutego 1950 r. za L. dz. PB/6683/49/1258/50, delegowana przez Zarząd Miejski w m.st. Warszawie komisja w składzie Ob. Adw. C. J. oraz Ob. L. H., po dokonaniu oględzin budynków istniejących na terenie posesji przy ul. [...] Nr. hip. [...] ustaliła, że na terenie posesji istnieją budynki wymienione w załączonym opisie, opartym na pomiarze inwentaryzacyjnym, sporządzonym przez Zakład Osiedli Robotniczych w dniu 26 lutego 1950 r. Po dokonaniu powyższych czynności delegowana komisja - objęła w posiadanie na rzecz Gminy m.st. Warszawy budynki znajdujące się na terenie przedmiotowej nieruchomości [...]. W dniu 2 listopada 1953 r. Prezydium Rady Narodowej, Wydział Inspekcji Budowlanej Dzielnicy Śródmieście skierował do Wydziału Inspekcji Budowlanej pismo z którego wynika, że Kierownik Dzielnicy Śródmieście poprosił, w związku ze stwierdzeniem stanu doraźnego zagrożenia bezpieczeństwa publicznego na nieruchomości nr od [...] do [...] przy ul. [...], o zlecenie Pogotowiu Budowlanemu robót polegających na rozbiórce zagrażających i oszpecających widok ulicy murów pozostałych po zburzonych w czasie wojny budynkach. Z treści decyzji Prezydium Rady Narodowej - Wydziału Inspekcji Budowlanej z 16 grudnia 1953 r. (znak nieczytelny) wynika, że budynek położony przy ul. [...] został uznany za zniszczony i przekazano go do rozbiórki bez zgody właścicieli ze wzglądu na nieprzystąpienie przez nich do robót rozbiórkowych. Z protokołu oględzin nieruchomości nr [...] i [...] przy ul. [...] dokonanych 15 maja 1954 r., L.dz. lb.IX.d-3/21/54, na skutek sprawdzenia robót rozbiórkowych prowadzonych przez Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Rozbiórkowe Porządkowych w Warszawie wynika, że ww. przedsiębiorstwo w miesiącu kwietniu 1954 r. przystąpiło do rozbiórki na nieruchomości o adresie [...], natomiast roboty zostały przerwane po dwóch dniach ze względu za zbyt mały odzysk cegły. Opierając się na powyższych okolicznościach organ I instancji uznał, że dawny właściciel utracił możliwość faktycznego władania przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem organu I instancji, świadczy o tym przede wszystkim w/wym. protokół objęcia z 7 kwietnia 1950 r., co w opinii organu I instancji, należy rozumieć jako konkretne działanie prawne podmiotu publicznego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto fakt, że Przedsiębiorstwo Robót Rozbiórkowo-Porządkowych w Warszawie prowadziło na gruncie przedmiotowej nieruchomości roboty rozbiórkowe przed dniem 5 kwietnia 1958 r., świadczy o podejmowaniu przez podmiot publiczny konkretnych działań faktycznych. Organ I instancji wskazał również, że przedmiotowa nieruchomość została częściowo zajęta w związku z realizacją [...] budowanej w latach 1947-1949. Zdaniem organu I instancji, powyższe zagospodarowanie części terenu nieruchomości [...] potwierdza pozyskana na zlecenie organu opina fotogrametryczna zdjęcia lotniczego 1955 wykonana w dniu 22 października 2021 r. przez mgr inż. P. F. Biegły w/wym. opinii wskazał, że obszar określony w opinii jako litera [...] o przybliżonej powierzchnia 190 m2 od północy ograniczony jest krawędzią drogi gruntowej, a od południa krawężnikiem chodnika [...] (obecnej [...]). Obszar ten można zidentyfikować jako obszar urządzonej zieleni. Obszar opisany jako litera [...] o przybliżonej powierzchni 25 m2 obejmuje fragment chodnika stanowiącego cześć [...] (obecnej [...]).
Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożyła M. V.
Decyzją z 31 stycznia 2023 r., nr 540/2023, Wojewoda Mazowiecki uchylił powyższą decyzję Prezydenta m. st. Warszawy i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 803/23, uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z 31 stycznia 2023 r., nr 540/2023.
Po ponownym rozpatrzeniu wniesionego odwołania, oraz przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał przede wszystkim, że w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była zabudowana budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. bowiem, jak potwierdzają w/wym. dokumenty budynek nadawał się do odbudowy. Badając przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 u.g.n., tj. czy dom jednorodzinny przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1945 r., w toku postępowania Prezydent m.st. Warszawy ustalił, że grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. nr [...] został objęty w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy dnia 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr [...]. Termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał zatem z dniem 19 października 1948 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie złożono wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Natomiast orzeczeniem administracyjnym nr PB/6683/49U z 25 lutego 1950 r., Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, organ I instancji stwierdził, że budynki posadowione na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...] nr hip. [...] przeszły na własność państwa w dniu 20 października 1948 r. w związku z bezskutecznym upływem terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, tj. z dniem 19 października 1948 r. W ocenie Wojewody, słusznie zatem organ I instancji wskazał, iż jedna z przesłanek odszkodowania za budynek, wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. nie została spełniona, w związku z bezskutecznym upływem terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Organ podkreślił przy tym, że organ I instancji nie poczynił ustaleń w zakresie charakteru budynku znajdującego się na gruncie przy ul. [...] nr hip. [...]. Nie dokonał oceny w zakresie ustalenia, czy budynek ten był domem jednorodzinnym, czy też wielorodzinnym. Jakkolwiek gramatyczna wykładania art. 215 ust. 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Ponieważ w niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody, jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n., pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie nie została spełniona, tj. budynek posadowiony na gruncie dawnej nieruchomości hipotecznej położonej w [...] przy dawnej ul. [...] nr hip. [...] został przejęty na własność gminy m.st. Warszawy przed 5 kwietnia 1958 r., należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania odszkodowania za budynek jest prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do kwestii odszkodowania za grunt, Wojewoda uznał, że również i w tym zakresie rozstrzygnięcie Prezydenta jest słuszne. Wojewoda wskazał przede wszystkim, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Zgodnie z ogólnym planem zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., przedmiotowa nieruchomość [...] znajdowała się w strefach IV i V. Dla strefy IV określono sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 4, powierzchnia zabudowy do 70% powierzchni nieruchomości. Dla strefy V określono sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 5, powierzchnia zabudowy do 70% powierzchni nieruchomości. Dla oceny, czy nieruchomość przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne miarodajny jest bowiem stan wynikający z Ogólnego Planu Zabudowania Warszawy z 1931 r., zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych 11 sierpnia 1931 r.
W ocenie organu, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy dotyczący prac porządkowych zleconych przez organy publiczne na przedmiotowej nieruchomości w korelacji z innymi dokumentami nie przesądza o pozbawieniu dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością. Zdaniem organu, okoliczności wynikające z przywołanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji dokumentów związane są z procedurą, o której mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w skutek wojny. Z dokumentacji tej, nie wynika aby czynności rozbiórkowe związane były z przygotowaniem terenu do budowy osiedla mieszkaniowego. Tym bardziej, iż jak wynika z protokołu oględzin nieruchomości nr [...] i [...] przy ul. [...] dokonanych 15 maja 1954 r., L.dz. lb.IX.d-3/21/54, od rozbiórki odstąpiono po dwóch dniach, z uwagi na mały odzysk cegły. Pozyskane przez organ I instancji zdjęcie lotnicze z roku 1955 z kolei wskazuje, iż ruiny budynku na tę datę jeszcze istniały (zob. Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr [...] z dnia 5 września 1947 r., protokół z dnia 15 maja 1954 r., L.dz. lb.IX.d-3/21/54). Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego nie można uznać, zdaniem organu, iż rozbiórka budynków zlokalizowanych przy ul. [...] była związana z porządkowaniem terenu pod przyszłą inwestycję budowy osiedla mieszkaniowego w stosunku do którego zaświadczenie o lokalizacji zostało wydane w roku 1958 r. Nie zostało to potwierdzone w materiale dowodowym. Dokumenty archiwalne wskazują na podjęcie działań publicznych bezpośrednio po zakończeniu działań wojennych wobec omawianej nieruchomości w celu zabezpieczenia jej w ramach zagrożeń publicznych (np. zawalenia budynku).
Organ podniósł następnie, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy promesą z 14 stycznia 1950 r., L. dz W.P.B/6683/49/4, przyrzeczono prawo własności czasowej terenu m. in. przy ul. [...] nr [...] Zakładowi Osiedli Robotniczych Dyrekcji Okręgowej, który w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod budownictwo mieszkaniowe. Z załącznika graficznego Nr L-4374 stanowiącego integralną część zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej Nr 6045 z 5 marca 1958 r., w którym metodą oliterowania wyznaczone są granice zasięgu w terenie inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego wynika, iż część przedmiotowej nieruchomości objęta jest powyższą lokalizacją. Okoliczność tę potwierdza analiza szkicu rozliczenia nieruchomości hip. nr [...] stanowiącego załącznik do opinii geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę w dniu 25 grudnia 2019 r., na który geodeta naniósł granice lokalizacji osiedla mieszkaniowego. Z kolei, z pisma Urzędu m. st. Warszawy Biura Organizacji Urzędu z 2 sierpnia 2018 r., nr OU-WA. 1634.772.2018.AZD wynika, że teren przy ul. [...] znajduje się aktualnie pomiędzy adresami [...] i [...], które zostały wybudowane na przełomie lat 50 i 60 - tych ubiegłego wieku w ramach osiedla [...] i oznaczone były w momencie budowy symbolem [...] i [...]. W piśmie z 20 czerwca 2024 r. nr OUZ.6341.764.2024.JM, Archiwum Akt Nowych wskazało zaś, iż nie odnaleziono dokumentów dotyczących realizacji inwestycji w ramach wydanej promesy z 14 stycznia 1950 r. L. dz W.P.B/6683/49/4, Zakładowi Osiedli Robotniczych Dyrekcji Okręgowej pod budownictwo mieszkaniowe społeczne oraz zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej Nr 6045 z dnia 5 marca 1958 r. pod osiedle mieszkaniowe na terenie położonym w [...] przy ul. [...] na odcinku ul. [...] - al. [...]. Przy piśmie z 2 kwietnia 2025 r. oraz z 18 kwietnia 2025 r., nr 03-M.6341.454.2024, Archiwum Państwowe w Warszawie przekazało dokumentację dotyczącą projektów technicznych [...]. W dokumentacji tej znajduje się szkic do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr 6046 wykonany w dniu 1 stycznia 1958 r. z legendą z zaznaczonymi istotnymi elementami inwestycji związanej z budową osiedla mieszkaniowego. Na przedmiotowym szkicu oznaczono m. in. budynki do rozbiórki oraz budynki projektowane. Analiza szkicu dokonana zgodnie z oznaczeniami wynikającymi z legendy wykazała, zdaniem organu, iż budynek przy ul. [...] oraz budynki z nim sąsiadujące nie zostały wyrysowane jako istniejące (do rozbiórki). Oznacza to, iż na dzień sporządzenia szkicu ruiny budynku zlokalizowanego przy ul. [...] zostały rozebrane. W konsekwencji organ uznał, iż działania dotyczące realizacji osiedla mieszkaniowego objętego zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Nr 6045, tj. przygotowanie terenu do jego budowy, zostały podjęte przed 5 kwietnia 1958 r. Przed tą datą bowiem, jak wynika ze szkicu zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr 6045 w dniu jego sporządzenia, tj. 1 stycznia 1958 r. na terenie objętym przedmiotową lokalizacją nie naniesiono budynku przy ul. [...] oraz budynków sąsiadujących z tym budynkiem, jako obiektów istniejących w dniu sporządzenia szkicu. Dokument ten pozostaje, zdaniem organu, w korelacji z pozyskanym przez Wojewodę Mazowieckiego w dniu 7 maja 2024 r. z Centralnego Archiwum Wojskowego zdjęciem lotniczym wykonanym w roku 1960 w skali 1:0000 (sygn. N34139-1960-10000-008-1107) z którego wynika, że w dacie wykonywania zdjęcia przedmiotowa nieruchomość w części znajduje się na placu budowy wielkogabarytowych budynków. Na zdjęciu tym widać, że na terenie, który został wykreślony na szkicu Nr L - 4374 stanowiącym załącznik do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr 6045 z dnia 5 marca 1958 r. znajduje się część wielkogabarytowego budynku, a pozostała część stanowi teren okalający budynek. Teren ten nie jest jeszcze zagospodarowany infrastrukturą osiedlową i w ocenie organu odwoławczego stanowi plac budowy. Z powołanych w treści niniejszej decyzji dokumentów wynika, w ocenie organu, iż inwestycja dotyczyła budowy budynków mieszkalnych. Analiza zdjęcia wykazała także, iż wzniesione zostały wielkogabarytowe obiekty planowane zgodnie ze szkicem do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr 6045. Organ wyjaśnił przy tym, że opisane wyżej zdjęcie przedstawiające faktyczne zagospodarowanie nieruchomości nie wymagało specjalistycznych badań ani przetwarzania danych przestrzennych. W zakresie ustalenia granic przedmiotowej nieruchomości organ bazował zatem na porównaniu granic wyrysowanych na szkicu rozliczenia nieruchomości hip. nr [...] wykreślonych przez uprawnionego geodetę, stanowiącego załącznik opinii geodezyjnej z 25 września 2019 r. oraz naniesionych przez fotogrametrę na zdjęcia lotnicze w opinii z 22 października 2021 r. Organ odwoławczy dokonał oceny wizualnej, zagospodarowania terenu przedmiotowej nieruchomości, która mieści się w granicach jego kompetencji dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a. - organ administracji publicznej może przeprowadzić dowody z dokumentów, oględzin) i stwierdził stan faktyczny widoczny na zdjęciu. Zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, w ocenie organu, iż budowa tego typu osiedla mieszkaniowego na terenie dodatkowo obejmującym budynki do rozbiórki, wymagała, ponad 2-letniego nakładu pracy, co w ocenie organu, wyklucza możliwość władania przedmiotowym gruntem przed 5 kwietnia 1958 r. Niewątpliwie zatem powyższe wyklucza potencjalną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przez przedekretowych właścicieli, czy też ich następców prawnych. Nieruchomość położona przy ul. [...] nr hip. [...] przed 5 kwietnia 1958 r. była przeznaczona w części pod realizację budowy osiedla mieszkaniowego oraz pod infrastrukturę drogową.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Skarżąca zaskarżając ją w całości oraz zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu a przede wszystkim rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie procesu budowlanego wznoszenia budynków wielorodzinnych na spornej działce i zastąpienie materiału dowodowego w tym zakresie własnymi wyobrażeniami organu o realizacji inwestycji, odwołując się przy tym do niczym nie popartego doświadczenia życiowego i zasad logiki;
2) naruszenie art. 7, art. 76, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i pominięciu dokumentu - Wniosku o zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę z 24 czerwca 1958 r., pomimo iż dokument ten ma moc dokumentu urzędowego, został pozyskany z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Biuro Organizacji Urzędu Wydział Archiwum i poświadczony przez uprawnionego pracownika;
3) naruszenie artykułu 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że w okolicznościach mniejszej sprawy należy uznać, iż dawny właściciel utracił możliwość faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że do tego dnia na spornej nieruchomości nie realizowano inwestycji budynków jednorodzinnych, sam wniosek o zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę budynków wielorodzinnych wydano 24 czerwca 1958 r., a w aktach sprawy znajdują się zdjęcia z tej budowy z 1960 r., co potwierdza, że do 5 kwietnia 1958 r. dawni właściciele nie utracili faktycznego władania nad nieruchomością, a inwestycja przed tą datą nie była realizowana co potwierdzają działania organów I i II Instancji, bowiem pomimo licznych wystąpień organ nie uzyskał żadnych danych, które realnie potwierdzałyby realizację inwestycji przed dniem 5 kwietnia 1958 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi rozwinięto postawione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po przeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stanowi art. 215 ust. 2 u.g.n., który reguluje kwestie związane z możliwością przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem. Zgodnie z jego treścią, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. przewiduje po pierwsze możliwość uzyskania odszkodowania za dom jednorodzinny, przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: po pierwsze – grunt i dom podlegały przepisom dekretu; po drugie – dom przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r.; oraz po trzecie – dom był domem jednorodzinnym.
Z kolei kryteria przyznania odszkodowania za działkę wchodzącą w skład nieruchomości [...] zostały uregulowane w następujący sposób: po pierwsze – działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie – poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki również muszą być spełnione łącznie.
Oznacza to, że brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość.
Przede wszystkim bezsporne jest następstwo prawne Skarżącej po byłym jej właścicielu (tj. F. S.).
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje również, że nieruchomość warszawska, za którą Skarżąca dochodzi odszkodowania objęta była działaniem dekretu.
Faktem także jest, że Skarżąca wystąpiła wnioskiem z 22 maja 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość [...]. Sąd stwierdza zatem, że zakresem żądania objętego ww. wnioskiem objęte było zarówno żądanie odszkodowania za budynek wchodzący w skład nieruchomości [...], jak też za grunt tejże nieruchomości.
Jak słusznie wskazały organy obu instancji, przyznanie odszkodowania za dom, na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., wymaga spełnienia wszystkich przesłanek łącznie. Natomiast okoliczność własności państwowej budynku przed 5 kwietnia 1958 r. nie była kwestionowana nawet przez samą Skarżącą. Faktem przy tym jest, że budynki (czy raczej to co z nich pozostało) posadowione na gruncie nieruchomości [...] przeszły na własność państwa w dniu 20 października 1948 r. - w związku z bezskutecznym upływem terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (co miało miejsce 19 października 1948 r.). Nie została zatem spełniona jedna z przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania: budynki przeszły na własność państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Powyższe, zdaniem Sądu, wyklucza możliwość przyznania odszkodowania za budynki, na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.
W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem jest również, że w dacie wejścia dekretu w życie nieruchomość [...] mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, co wynika z treści obowiązującego dla tego ternu Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonego 11 sierpnia 1931 r., wedle którego przedmiotowy teren położony jest w strefach IV i V. Dla strefy IV określono sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 4, powierzchnia zabudowy do 70% powierzchni nieruchomości. Dla strefy V określono sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 5, powierzchnia zabudowy do 70% powierzchni nieruchomości. Na tej podstawie organy prawidłowo ustaliły, że nieruchomość warszawska, mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę. Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu i znajdują oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy w odniesieniu do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], nr hip. [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...], z obrębu [...], utrata faktycznej możliwości władania przez dawnego jej właściciela (jego następców prawnych) - w związku z jej przejęciem po wojnie częściowo na potrzeby budowy publicznych ciągów komunikacyjnych ([...]), a częściowo na potrzeby powstającego [...] - nastąpiła przed wskazaną w przepisie datą. Takie bowiem ustalenia stanu faktycznego legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, z czym nie zgadza się Skarżąca.
Przechodząc zatem do analiza drugiej przesłanki odszkodowania za działkę, wynikającej z treści art. 215 ust. 2 u.g.n., tzn. wymagającej, aby poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r. wskazać należy, że możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do stanu faktycznego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2006 r., sygn. I SA/Wa 2138/05, Lex nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 1998 r., sygn. IV SA 311/96, Lex nr 45948). Nie jest zatem konieczne, aby właściciel lub jego następca prawny rzeczywiście władał gruntem, za wystarczające uznać należy jedynie faktyczną możliwość takiego władania. Użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. pojęcie "faktyczna możliwość władania" odnosi się bowiem do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje więc – jak wyjaśniły organy i z czym Skarżąca nie polemizuje – sytuację, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny miał realną możliwość korzystania z nieruchomości (działki), choćby tego nie czynił. Przez samo natomiast pojęcie "działki" rozumieć należy z kolei geodezyjnie wyodrębniony ciągły obszar gruntu, co odpowiada aktualnemu pojęciu działki ewidencyjnej, z tym że odnosić to należy do stanu sprzed wejścia w życie dekretu. Innymi słowy chodzi w tym przypadku o utratę możliwości władania oznaczoną częścią powierzchni ziemskiej, stanowiącej w przeddzień wejścia w życie dekretu jedno ciało geodezyjne.
Sąd podzielił ustalenia organu, że prace rozbiórkowe prowadzone na nieruchomości warszawskiej w latach 50. XX w. nie były bezpośrednio związane z przygotowaniem terenu pod budowę osiedla mieszkaniowego, lecz stanowiły realizacje procedury, o której mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w skutek wojny (Dz.U. 1945 nr 50 poz. 281). Wynika to z treści zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów archiwalnych (vide m.in.: wezwanie właściciela nieruchomości przy ul [...] nr hip. 582 do wykonania naprawy budowli uszkodzonych wskutek działań wojennych, zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 15 z 5 września 1947 r. – k. 291-292 akt sprawy, segregator czerwony; decyzja Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Wydział Inspekcji Budowalnej z 18 lutego 1948 r., L. dz. 034/3104/VI-1439/48, o odebraniu Z. S. prawa prowadzania robót przy odbudowie domu – k. 286-287 akt sprawy, segregator czerwony; decyzja Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 16 grudnia 1953 r., (numer nieczytelny) w sprawie uznania budynków za zniszczone i przekazania tych budynków do rozbiórki – k. 178 akt sprawy, segregator czerwony). Z dokumentacji sprawy (vide: szkic do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] osiedla mieszkaniowego, wykonany w styczniu 1958 r.), wynika przy tym, że na przedmiotowym szkicu oznaczono m.in. budynki do rozbiórki oraz budynki projektowane. Jako, że budynki przy ul. [...] nie zostały wyrysowane jako istniejące (do rozbiórki), słusznie organ przyjął, że na dzień sporządzenia szkicu pozostałości budynków zlokalizowanych przy ul. [...] już nie istniały. Z powyższego wynika również i to, że następcy prawni przeddekretowego właściciela nieruchomości [...], w tym Z. S., nie interesowali się losem przedmiotowej nieruchomości na tyle, aby podjąć starania w celu odbudowania zrujnowanych budynków na działce przy ulicy [...]. Finalnie pozostałości tychże budynków zostały rozebrane przed władze miejskie pomiędzy 1954 r. (w 1955 r. na zdjęciu lotniczym widnieje jeszcze budynek frontowy), a początkiem 1958 r.
Istotne jest także, że od końca lat 40. XX w. znaczna cześć nieruchomości [...], od strony południowej, była sukcesywnie zajmowana pod budową [...] (obszar oznaczony w opinii fotogrametrycznej z 22 października 2021 r. literami C i D), co potwierdza znajdujący się w aktach materiał dowodowy (zdjęcie lotnicze z 1955 r.; zdjęcie [...] z widokiem na pałac [...], zwany także [...] lub [...]; wykaz nieruchomości na [...] do oczyszczenia z 21 lutego 1948 r. poz. 62 – z adnotacją "do wyburzenia tylko oficyny – budynki frontowe pozostają" – akta sprawy, segregator niebieski). Skutkiem tych działań już w 1955 r., teren obecnej działki nr [...] oraz [...]. i [...]., wyłączony był z możliwości faktycznego władania przez następców prawnych dawnego właściciela, a więc na długo przed dniem 5 kwietnia 1958 r. - z uwagi na jej zajęcie pod [...] wraz z terenem zieleni urządzonej. Ponadto, w części nieruchomości oznaczonej w opinii fotogrametrycznej z 22 października 2021 r. literą B, według stanu z 1955 r., widoczna jest nieurządzona droga, którą fotogrametra określił jako "powstałą przypadkowo".
Ustalenia organu znajdują potwierdzenie w obszernym materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w tym w opracowaniu geodezyjnym autorstwa A. K. (z 1 czerwca 2021 r.), oraz opracowaniu fotogrametrycznym autorstwa P. F. (z 22 października 2021 r.), oraz zdjęciach lotniczych ocenianego terenu z lat 1950-1960. Kompleksowa ocena akt sprawy prowadzi więc do jednoznacznego wniosku, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym datę 5 kwietnia 1958 r. cześć dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] przy ulicy [...] w większości zajęta była pod [...] (później ul. [...], obecnie [...]) wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą miejską oraz zielenią urządzoną, a w pozostałej części - pod teren budowy budynków mieszkalnych w ramach nowopowstającego [...], dla którego w 1950 r. wydano promesę dla Zakładu Osiedli Robotniczych Dyrekcji Okręgowej w Warszawie (k. 108 akt sprawy, segregator czerwony).
Sąd nie podzielił przy tym zarzutu skargi, że skoro wniosek o zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, jest datowany na 24 czerwca 1958 r., to przed tą datą zarówno od strony formalnej, jak i faktycznej, na terenie nieruchomości [...] nie można było realizować inwestycji. Przeczą temu przede wszystkim wspomniane powyżej promesa z 1950 czy zaświadczenie lokalizacji szczegółowej Nr [...], które świadczą o tym, że proces inwestycyjny osiedla mieszkaniowego rozpoczął się o wiele wcześniej. Tym bardziej, że na podstawie protokołu z 7 kwietnia 1950 r. (k. 11 akt sprawy, segregator czerwony), nastąpiło objęcie w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...] przez Gminę m.st. Warszawy. Znajduje to potwierdzenie także w treści zaświadczenia z 7 marca 1950 r., wydanego przez Zarząd Miejski w m.st. Warszawie, na wniosek H. V. (k. 10 akt sprawy, segregator czerwony). Ponadto, na podstawie zdjęcia lotniczego z 1960 r. (akta sprawy, segregator niebieski), wyraźnie można zaobserwować, że na spornej działce jest już wybudowany wielokondygnacyjny budynek mieszkalny (obecny adres [...]), co prowadzi do wniosku, że faktyczne rozpoczęcie jego budowy musiało nastąpić wcześniej niż wskazana przez Skarżącą data 24 czerwca 1958 r. Wobec powyższego, fragmentaryczny sposób postrzegania i oceny materiału dowodowego, który prezentuje Skarżąca, nie wytrzymuje konfrontacji z oceną tegoż materiału, dokonaną w jego całokształcie przez organy, która podzielił również Sąd orzekający.
W ocenie Sądu, zgodzić się należy z poglądem organu, że Skarżącej nie udało się skutecznie podważyć opinii zgromadzonych w tej sprawie (opracowania geodezyjne oraz fotogrametryczne). Organ prawidłowo bowiem ocenił, że przedmiotowe opinie nie zawierają niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokumenty te miały wartość dowodową. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że opinia uprawionego geodety (fotogrametrysty) odpowiada w swej istocie opinii biegłego, który dysponuje wiadomościami specjalnymi, których z kolei nie posiada ani strona, ani organ administracji, ani sąd administracyjny. Z tego też powodu brak jest podstaw dla organów i sądu do ingerowania w merytoryczną warstwę opinii (mapy) uprawionego geodety (fotogrametrysty). Z kolei, w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada równej mocy dowodowej, ustalona w art. 75 k.p.a. Wartość dowodowa przedłożonego dokumentu (opinii) podlegała ocenie właściwych w sprawie organów administracji. Mówiąc innymi słowami, to nie biegły przesądza o wyniku sprawy w treści swojej opinii, tylko organ administracji dokonuje swobodnej oceny takiej opinii i na tej podstawie, w powiązaniu z innymi dowodami, decyduje o sposobie jej załatwienia. Natomiast Skarżąca, poza argumentami natury polemicznej, nie przedstawiła żadnego dowodu (kontr-opinii innego biegłego) na potwierdzenie tezy, że teren objęty decyzją Prezydenta pozostawał do dyspozycji dawnego właściciela lub jego następców prawnych po dacie 5 kwietnia 1958 r. Tym samym Skarżąca – zdaniem Sądu – nie wzruszyła skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez Prezydenta m.st. Warszawy, a następnie podtrzymanych przez Wojewodę, odnośnie możliwości władanie tym terenem po 5 kwietnia 1958 r.
Reasumując, mając na uwadze wskazane wyżej argumenty, uznać należy za niesłuszne zarzuty Skarżącej dotyczące rozpoznania sprawy z naruszeniem prawa materialnego oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Sąd orzekający uznał, że w rozpatrywanej sprawie zarówno Prezydent, jak i Wojewoda, prawidłowo stwierdzili, że nie została spełniona druga z przesłanek art. 215 ust. 2 u.g.n., mówiąca o tym, że odszkodowanie może być przyznane za działkę, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd w tej sprawie uznał, że organy obu instancji nie naruszyły również przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n., a przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz ocena jego wyników nie noszą cechy dowolności, jak twierdzi w skardze Skarżąca. Tym samym ocena dowodów przeprowadzona przez organy spełnia kryteria, o jakich mowa w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Zważając na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło