I SA/Wa 494/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. N. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nieruchomości przeznaczonej pod pas drogowy drogi klasy [...], łączącej Węzeł [...] z Węzłem [...], stanowiącej działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] ustalił lokalizację drogi krajowej dla inwestycji polegającej na budowie drogi klasy [...], łączącej przez tereny Gminy [...] z projektowanym Węzłem [...], wraz z budową III etapu Węzła [...], planowanych do realizacji na terenie wsi M. i M. Działki nr [...] i [...], stanowiące własność K. N. zostały objęte powyższą decyzją lokalizacyjną. Wnioskiem z 9 sierpnia 2007 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o wyznaczenie K. N. 30 dniowego terminu do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, w przypadku bezskutecznego upływu terminu o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wydanie decyzji o wywłaszczeniu oraz o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Właścicielka nieruchomości w piśmie z 7 września 2007 r. nie wyraziła zgody na jej sprzedaż. Wojewoda [...] pismem z 21 września 2007 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia, a decyzją z [...] października 2007 r. orzekł o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad opisanej nieruchomości. W odwołaniu od decyzji Wojewody K. N. podniosła, że wywłaszczana nieruchomość stanowi [...] jej posesji, na której mieszka i prowadzi działalność w zakresie rolnictwa. Podniosła też, że za jej działką znajdują nieużytki, które mogą być wykorzystane pod planowaną inwestycję. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, zgodnie z art. 136 k.p.a. i rozpatrzeniu odwołania, Minister Infrastruktury wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Przepis art. 17 ust. 1 przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomości na cele budowlane. W sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Spełniona też została przesłanka odnosząca się do uzasadnionego przypadku. W uzasadnieniu wniosku Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wskazał, iż przedmiotowa inwestycja ma duże znaczenie dla społeczności lokalnej, posiada także strategiczne znaczenie dla miasta K., wynikające z włączenia Europy Środkowej i Wschodniej do Unii Europejskiej, co powoduje konieczność dostosowania połączeń drogowych do wymaganych parametrów, związanych z kategorią drogi krajowej i wymaga pilnej realizacji. Projektowana droga [...] poprzez połączenie Węzłów [...] i [...] utworzy system powiązań dróg krajowych nr [...] i [...] umożliwiając bezpośrednie wyprowadzenie ruchu tranzytowego z kierunku O. na autostradę [...] z ominięciem wjazdu do K. Stanowić będzie także połączenie z drogą powiatową nr [...] w węźle [...] i dalej z układem dróg lokalnych na terenie gminy [...]. Uzasadniony przypadek uzasadnia też konieczność wykorzystania środków finansowych na realizację przedmiotowej inwestycji pod rygorem ich utraty na rzecz innych zadań z listy rezerwowej, co byłoby stratą dla miasta K. i wszystkich użytkowników drogi oraz mieszkańców terenów przyległych, których nieruchomości objęte zostały szeroko rozbudowanym programem ochrony środowiska. Budowa przedmiotowej drogi poprawi dojazd do położonego przy autostradzie [...]w B. a także odciąży planowane do przebudowy Rondo [...] w K. W celu umożliwienia inwestorowi wystąpienia o pozwoleniu na budowę inwestycji, konieczne jest uzyskanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Całość uregulowań ustawy z 10 kwietnia 2003 r. została zamierzona jako unormowanie wyjątkowe, co wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach nabywania nieruchomości oraz dysponowania nimi przez inwestorów na cele budowlane. Zamiarem ustawodawcy było doprowadzenie do szybkiej rozbudowy i modernizacji sieci dróg w kraju. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. N. zarzuciła wydanym decyzjom naruszenie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak wnikliwego rozpoznania i wskazania, że zachodzi uzasadniony przypadek w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżącej zasadniczą wątpliwość budzi fakt, czy w sprawie zachodzi rzeczywiście uzasadniony przypadek zezwalający na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod wybudowanie drogi. Przytaczane przez Ministra Infrastruktury uzasadnienie istnienia owego "uzasadnionego przypadku" nie jest przekonujące. Minister, poza wskazaniem zarzutów zawartych w odwołaniu, w żaden sposób się do nich nie odniósł. Tymczasem w odwołaniu wskazane zostało, że nieznaczne przeniesienie budowy drogi w kierunku nieużytków poza granicą działek skarżącej, spowoduje możliwość przeprowadzenia całej inwestycji drogowej bez konieczności wywłaszczania działek. Taka możliwość istnieje i tego twierdzenia organy nie obaliły i nie odniosły się do niego. Proponowany podział nieruchomości prowadzi do wniosku, że jest on dla skarżącej bardzo krzywdzący. Nawet przy konieczności przejęcia działki nr [...] istnieje możliwość pozostawienia we władaniu skarżącej pozostałych działek [...] i [...] kosztem niewielkiej korekty planowanej inwestycji na tym odcinku. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości objętej zaskarżonymi decyzjami nastąpiło w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Rozpoznając przedmiotową sprawę nie można pominąć ratio legis tej ustawy, którą było stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Wyjątkowość uregulowań ustawy, wyrażająca się w szczególności w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabywaniem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez wykonawców na cele budowlane, nie może pozostać bez wpływu na interpretację jej przepisów. Przepis art. 17 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach w drodze decyzji pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z powołanego przepisu wynika wprost, że zaistnienie wymienionych przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pilna potrzeba uzyskania prawa do dysponowania terenem przez wykonawcę w celu rozpoczęcia robót budowlanych uzasadnia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Ocena postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy będzie się zatem sprowadzała do tego, czy wystąpił uzasadniony przypadek pozwalający na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz, czy to zajęcie ma służyć wykazaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Natomiast ocenie tej nie podlega prawidłowość wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. W rozpoznawanej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] w dniu 9 sierpnia 2007 r. z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność skarżącej, z przeznaczeniem pod budowę drogi krajowej klasy [...]. Jest poza sporem, że postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte, co wynika z zawiadomienia Wojewody [...] z dnia 21 września 2007 r. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącej, a zatem została spełniona pierwsza z przesłanek warunkujących zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Zdaniem Sądu organy administracji dokonały prawidłowej oceny wniosków Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad co do potrzeby zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. Powołane we wniosku okoliczności dotyczące konieczności rozbudowy sieci dróg, ich znaczenie dla rozwoju regionu i kraju i o związanym z tym obowiązkiem terminowego wykorzystania środków są powszechnie znane i jako takie – zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. – nie wymagają dowodu. Za niezwłocznym zajęciem nieruchomości i nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia też ważny interes społeczny polegający na istotnej zmianie sytuacji komunikacyjnej. W zaskarżonej decyzji Minister wykazał, że planowana inwestycja poprawi płynność i bezpieczeństwo ruchu drogowego, ograniczy ruch tranzytowy w miastach oraz dostosuje połączenia drogowe do wymaganych parametrów wynikających z kategorii takiej drogi. Ocena ta zdaniem Sądu nie budzi zastrzeżeń. W świetle przytoczonej treści wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 9 sierpnia 2007 r., znajdujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, nie może budzić wątpliwości fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy i wobec wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego była podstawa do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Podnoszone w skardze zarzuty co do możliwości zmiany przebiegu planowanej drogi nie mogły być uwzględnione w tym postępowania. Zarzuty tego rodzaju mogły być składane w postępowaniu o ustalenie lokalizacji drogi krajowej dla inwestycji polegającej na budowie drogi klasy [...], łączącej – poprzez tereny Gminy [...] – Węzeł [...] z projektowanym Węzłem [...] wraz z budową III etapu Węzła [...]. Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] marca 2007 r. ustalił przebieg tej drogi i w postępowaniu o niezwłoczne zajęcie nieruchomości objętej tą lokalizacją nie ma podstaw do jego kwestionowania. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dna 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).