I SA/Wa 495/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. znak : [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia : odmówić A. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 26 czerwca 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A. B., zwana dalej wnioskodawczynią, wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje ojciec i matka. Wnioskodawczyni nie wskazała żadnego źródła dochodu z jakiego się utrzymuje. Podała tylko, że rodzice otrzymują emerytury w wysokości matka ok. [...] zł, a ojciec w wysokości ok. [...] zł. Dodała, że są starszymi ([...] i [...] lata), schorowanymi ludźmi, przebywającymi często na leczeniu w szpitalu. Zaznaczyła, że rodzicom nieraz brakuje środków finansowych na wykupienie lekarstw, dlatego częściowo są na jej utrzymaniu. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni [...] m ², mieszkanie o powierzchni [...] m ² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawczyni oznajmiła, że nie posiada. Zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2015 r. wezwano A. B. reprezentowaną przez S. B. do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię oraz tytułu z którego je uzyskuje, (np. z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę, zlecenia czy o dzieło, wykonywania prac dorywczych, sezonowych, wynajmu, inne). Zapytano wnioskodawczynię, czy zarówno posiada dom o powierzchni [...] m ² jak i mieszkanie o powierzchni [...] m ², gdyż w nadesłanym formularzu zaznaczyła, że posiada zarówno dom, jak i mieszkanie o powierzchni [...] m ², a jeśli tak, to czy uzyskuje dochód z tytułu wynajmu domu lub mieszkania, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość. Wezwano wnioskodawczynię do podania, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu i mieszkania o powierzchni [...] m ², należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, telefon, wodę, wywóz nieczystości stałych, płynnych, podatek od nieruchomości, inne). Wezwano wnioskodawczynię także do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące utrzymanie siebie oraz rodziców (zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na pomoc rodzicom w utrzymaniu i zakupie leków oraz jaką kwotę miesięcznie sami rodzice wnioskodawczyni przeznaczają na leczenie i zakup lekarstw. Zapytano także wnioskodawczynię, czy emerytura, którą otrzymują jej rodzice jest ich jedynym dochodem oraz czy wnioskodawczyni bądź jej rodzice uzyskują jakąkolwiek pomoc od instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z konta bankowego wnioskodawczyni za ostatnie dwa miesiące oraz odcinków emerytur otrzymywanych przez rodziców wnioskodawczyni z ostatniego miesiąca. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie do Sądu wpłynęło w dniu 16 lipca 2015 r. (data stempla biura podawczego) pismo z dnia 14 lipca 2015 r. zatytułowane "skarga- wyjaśnienie- oświadczenie" w którym ojciec wnioskodawczyni – S. B. oświadczył, że nie jest pełnomocnikiem córki A. B., lecz występuje jako samoistny, niezależny użytkownik wszelkich nieruchomości związanych z powyższą sprawą, a córka A. nie występuje w ogóle, gdyż on płaci wszelkie zobowiązania wobec państwa i inne. Oświadczył, że to on użytkuje całe gospodarstwo". S. B. oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m ², a mieszkania o powierzchni [...] m ² nie posiada. Wskazał, że na bieżące utrzymanie, zakup leków i innych rzeczy wydają środki finansowe według potrzeb, choć zdarza się, że brakuje pieniędzy na wykupienie podstawowych, a bardzo drogich leków. Zarządzeniem z dnia 21 lipca 2015 r. w związku z nadesłanym do Sądu w dniu 16 lipca 2015 r. (data stempla biura podawczego) oświadczeniem S. B., że nie występuje on jako pełnomocnik córki – A. B. przesłano powyższe wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 czerwca 2015 r. – A. B. Sprawę przedstawiono Sędziemu Sprawozdawcy w związku z zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2015 r. oraz nadesłanym w dniu 16 lipca 2015 r. ww. pismem zatytułowanym "skarga- wyjaśnienie-oświadczenie". Powyższe wezwanie A. B. otrzymała w dniu 28 lipca 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). W odpowiedzi na ww. wezwanie w dniu 4 sierpnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo, w którym S. B. oświadczył, że wszelkie wyjaśnienia i oświadczenia nadesłane zostały już do sprawy w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r., a składanie ponownie wyjaśnień w tej samej sprawie jest zbędne. A. B. nie nadesłała natomiast do Sądu żadnych dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów. Zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 2015 r. wezwano S. B. do jednoznacznego sprecyzowania w terminie 7 dni, czy złożył skargę do Sądu w imieniu A. B., czy też w imieniu własnym. Jeśli skarga została złożona przez A. B. reprezentowaną przez S. B. – wezwano S. B. do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie oryginału bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa procesowego upoważniającego go do działania w imieniu A. B. przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie zarządzeniem z dnia 16 października 2015 r. zwrócono się do A. B. o nadesłanie w terminie 7 dni, informacji, czy skarga złożona przez S. B. z dnia 11 marca 2015 r. złożona została przez ojca jako jej pełnomocnika, a jeśli tak, to wezwano skarżącą do złożenia pełnomocnictwa dla S. B. do reprezentowania jej przed Sądem. W dniu 12 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pełnomocnictwo – upoważnienie udzielone ojcu – S. B. przez córkę – A. B. Zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2015 r. Sędzia Sprawozdawca uznał pełnomocnictwo udzielone S. B. przez córkę A. B., a sprawę przedstawiono referendarzowi sądowemu celem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. To wnioskodawca zatem powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeśli jednak oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd/referendarz sądowy rozpoznający wniosek może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, polegające na wezwaniu tegoż wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Ze względu na niewystarczające dane zawarte w nadesłanym formularzu zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie m.in. wysokości dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię oraz tytułu z którego je uzyskuje, skoro w nadesłanym formularzu w rubryce 10 - dochody wnioskodawczyni nie wskazała żadnego dochodu, a w pkt 8 formularza oświadczyła, że rodzice pozostają częściowo na jej utrzymaniu. Ze względu na wskazanie w formularzu przez wnioskodawczynię, że posiada zarówno dom o powierzchni [...] m ², jak i mieszkanie o powierzchni [...] m ², zapytano wnioskodawczynię, czy posiada zarówno dom, jak i mieszkanie o powierzchni [...] m ², a jeśli tak, to czy uzyskuje dochód z wynajmu domu lub mieszkania, w przypadku uzyskiwania dochodu wezwano do wskazania jego wysokości. Wezwano także wnioskodawczynię do podania wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu i mieszkania o powierzchni [...] m ² oraz wydatków ponoszonych miesięcznie na bieżące utrzymanie siebie oraz rodziców, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni nie wskazała wysokości ww. wydatków. Ponadto, zapytano wnioskodawczynię jaką kwotę miesięcznie przeznacza na pomoc rodzicom w utrzymaniu i zakupie leków, gdyż w formularzu wnioskodawczyni oświadczyła, że rodzice często przebywają w szpitalu na leczeniu i brakuje im nieraz pieniędzy na wykupienie lekarstw, dlatego częściowo są na jej utrzymaniu. Zapytano wnioskodawczynię także, czy emerytury które otrzymują jej rodzice są ich jedynym dochodem oraz jaką kwotę miesięcznie rodzice wnioskodawczyni przeznaczają na leczenie i zakup lekarstw. Wobec braku wskazania jakiegokolwiek źródła utrzymania wnioskodawczyni zapytano wnioskodawczynię, czy ona bądź jej rodzice uzyskują jakkolwiek pomoc od instytucji społecznych lub państwowych, a jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z konta bankowego za ostatnie dwa miesiące oraz odcinków emerytur otrzymywanych przez rodziców z ostatniego miesiąca. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wnioskodawczyni S. B. w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r. oświadczył, że wnioskodawczyni posiada jedynie dom o powierzchni [...] m ², a mieszkania o powierzchni [...] m ² nie posiada. Wskazał, że na bieżące utrzymanie, zakup leków i innych niezbędnych produktów wydaje środki finansowe według swoich potrzeb, nie podając jednak żadnej orientacyjnej kwoty, jaka jest na te cele przeznacza. Ze względu na złożone w powyższym piśmie oświadczenie S. B., że nie jest pełnomocnikiem wnioskodawczyni, zarządzenie z dnia 30 czerwca 2015r. wzywające do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało przesłane wnioskodawczyni. W odpowiedzi na powyższe wezwanie do Sądu w dniu 4 sierpnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynęło pismo w którym pełnomocnik wnioskodawczyni nie nadesłał żądanych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów oświadczając jedynie, że wszelkie wyjaśnienia zostały nadesłane w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r., a składanie ponownie wyjaśnień w tej samej sprawie jest zbędne. Wnioskodawczyni nie ustosunkowała się osobiście do powyższego wezwania i nie nadesłała żadnych dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów do nadesłania których została wezwana. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy. Nie wiadomym jest przede wszystkim z czego wnioskodawczyni się utrzymuje, gdyż nie podała wysokości uzyskiwanego przez siebie dochodu oraz tytułu z którego dochód ten jest uzyskiwany. Nie wiadomo także jakie wnioskodawczyni ponosi koszty zarówno związane z utrzymaniem domu o powierzchni [...] m ², jak również koszty związane z bieżącym utrzymaniem siebie oraz rodziców. Nie wiadomo także jaką kwotę miesięcznie wnioskodawczyni przeznacza na pomoc rodzicom w zakupie leków oraz jaką kwotę sami rodzice wnioskodawczyni przeznaczają na leczenie i zakup lekarstw. Nie wiadomo także, czy emerytura jaką otrzymują rodzice wnioskodawczyni jest ich jedynym dochodem oraz czy wnioskodawczyni bądź jej rodzice uzyskują jakąkolwiek pomoc od instytucji społecznych lub państwowych, a jeśli tak, to od kogo i w jakiej wysokości lub formie. Wnioskodawczyni nie nadesłała także dokumentów do nadesłania których została wezwana, w tym wyciągów z konta bankowego za ostatnie dwa miesiące oraz odcinków emerytur otrzymywanych przez rodziców za ostatni miesiąc. Oceniając zatem zasadność wniosku skarżącej na podstawie dostępnego materiału uznano, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Nie wyjaśnienie podstawowej kwestii jaką jest wysokość dochodu z którego wnioskodawczyni się utrzymuje i ponosi koszty związane z utrzymaniem siebie, częściowo rodziców oraz mieszkania uniemożliwia dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Nie można bowiem ocenić, czy wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawczynię dochodu, przy wysokości dochodów uzyskiwanych przez rodziców wnioskodawczyni z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, rzeczywiście nie pozwala na poniesienie przez wnioskodawczynię kosztów sądowych w sprawie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, że nadesłane przez pełnomocnika wnioskodawczyni informacje w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r. są ogólnikowe i niewystarczające do ustalenia jej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni natomiast pomimo przeslania także jej wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie nadesłała żadnych dodatkowych informacji oraz dokumentów. Stwierdzono zatem, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku bowiem nadesłane dane są niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Nie nadsyłając żądanych dodatkowych informacji oraz dokumentów wnioskodawczyni, tym samym nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodać należy, że ze względu na wyjaśnianą w niniejszej sprawie kwestię reprezentacji wnioskodawczyni przez pełnomocnika i skuteczności dokonanych przez niego czynności wnioskodawczyni posiadała wystarczająco dużo czasu by nadesłać żądane dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty. Wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało bowiem dwukrotnie przesłane wnioskodawczyni, raz do reprezentującego ją pełnomocnika – S. B., a po złożeniu przez niego oświadczenia, że nie jest pełnomocnikiem ponownie wnioskodawczyni. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone - w dniu 13 lipca 2015 r., a po raz kolejny w dniu 28 lipca 2015 r. Pomimo jednak prawidłowego doręczenia ww. wezwania wnioskodawczyni nie nadesłała żądanych wyjaśnień i dokumentów. Podkreślić należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Tymczasem uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.