I SA/Wa 495/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 597/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] lutego 2019 r. [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2017 r., sygn.. akt ISAB/Wa 597/17 wnosząc o: 1. wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w tytułu niewykonania wyroku WSA w Warszawie z 1 grudnia 2017 r., sygn. ISAB/Wa 597/17, zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie 4 miesięcy od dnia zwrotu akt administracyjnych z prawomocnym wyrokiem; 2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania; 3. rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 § 2 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 4000 (czterech tysięcy) złotych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wyrokiem z 1 grudnia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 597/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącej na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku [...] z [...] października 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy u. [...] hip. nr [...] i zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wskazała, że akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem zostały zwrócone organowi 25 stycznia 2018 r,. a zatem rozstrzygnięcie w sprawie wniosku skarżącej powinno zostać wydane do końca maja 2018 r.. Jednakże prezydent do wyroku sądu się nie zastosował i nie wydał rozstrzygnięcia w zakreślonym przez Sąd terminie. Skarżąca podniosła także, że pismem z [...] maja 2018 r. wezwała prezydenta do wykonania ww. wyroku. Podniosła, że prezydent najprawdopodobniej zmotywowany tym wezwaniem pismem z [...] czerwca 2018 r. poinformował, iż przewidywany termin zakończenia przedmiotowego postępowania to 30 listopada 2018 r., który również już upłynął a sprawa nadal nie została zakończona. Uzasadniając wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł skarżąca podniosła, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Podała, że jest osobą w podeszłym wieku, dobiegającą 90 lat i chciałaby doczekać zakończenia sprawy, a niska emerytura nie pozwala jej na godne życie. Wywodziła, że przyznanie jej odszkodowania od organu za utraconą nieruchomość, którą kupił jej ojciec za pieniądze zarobione w [...] poprawiłoby jej sytuacje materialną. Wskazała także, że nawet nie wie jakie jeszcze inne nieruchomości pozostawił jej ojciec gdyż kiedy zmarł, prawdopodobnie podczas Powstania Warszawskiego, była jeszcze dzieckiem. Zdaniem skarżącej prowadzone przez organ postępowanie nie rokuje rychłego jego zakończenia i powoduje u niej poczucie bezsilności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu wskazano, że waga spraw odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone wymagają wielu dokładnych czynności oraz wnikliwej analizy zebranego materiału dowodowego, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Organ wskazał, że pismem z [...] marca 2019 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie poprzez dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy tj. 21 listopada 1945 r. oraz dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości ponieważ w aktach sprawy znajdują się jedynie nieuwierzytelnione kopie postanowień spadkowych oraz kopia kilku kart księgi hipotecznej. Organ zaznaczył, że do daty sporządzania odpowiedzi na skargę wnioskowane dokumenty nie wpłynęły. W piśmie z [...] kwietnia 2019 r. zatytułowanym uzupełnienie skargi skarżąca podniosła, że dokumenty, których organ żąda są w jego posiadaniu od 2015 i 2016 r. a ich odpisy sam organ potwierdzał na podstawie przedstawionych mu oryginałów. Zdaniem skarżącej czynności organu mają charakter wyłącznie iluzoryczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga w zakresie żądania wymierzenia organowi grzywny jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302, dalej: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia organowi grzywny. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane przesłanki zostały spełnione. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 597/17, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...] z [...] października 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy u. [...] hip. nr [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Wobec braku podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie wskazanym w przytoczonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca pismem z [...] lutego 2019 r. wystąpiła do WSA w Warszawie wnosząc o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem powyższego wyroku WSA w Warszawie z 1 grudnia 2017 r. Do daty złożenia skargi w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania za opisano wyżej nieruchomość [...] nie został rozpoznany. Jedyną czynnością podjętą przez prezydenta w tym terminie było wezwanie skierowane do pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotowy grunt, poprzez dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowania gruntów na obszarze m.st. Warszawy tj. 21 listopada 1945 r. oraz dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu w aktach przedmiotowej sprawy znajdują się jedynie nieuwierzytelnione kopie postanowień spadkowych oraz kopia kilku kart księgi hipotecznej. Tej okoliczności zaprzeczyła skarżąca, która w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi zaznaczyła, że dokumenty, do złożenia których organ wzywał, znajdują się w aktach i przez organ zostały poświadczone po okazaniu oryginału. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Prezydent [...] w wyznaczonym przez Sąd terminie nie załatwił wniosku [...] i nie wydał merytorycznej decyzji. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym w/w wyrokiem nie załatwił sprawy, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcje spełni w obecnej sytuacji grzywna w wysokości tysiąca złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a i jest adekwatna do zaistniałej bezczynności. Jednocześnie rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn.. akt I OSK 1181/13. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Wprawdzie nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ po zwrocie akt sprawy wraz z wyrokiem, wydanym w przedmiocie bezczynności nadal nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku, jednak okres ten nie jest nadmiernie długi. Niemniej organ powinien podjąć rzeczywiste a nie pozorne czynności takie jak wezwanie do złożenia dokumentów, których kopie poświadczone przez tenże organ znajdują się w aktach. Tym samym nie można podzielić argumentu organu, że przeszkodą tamującą rozpoznanie wniosku jest niewykonanie przez pełnomocnika skarżących wezwania do uzupełnienia wniosku. Już z treści wezwania wynika bowiem, że żądane dokumenty poświadczone za zgodność z oryginałem znajdują się w aktach, co więcej jak wskazano wyżej widnieją na niej pieczęcie organu poświadczające ich zgodność z oryginałem. Oznacza to, że organ widział oryginały tych dokumentów i zaakceptował przyjęcie do akt kopii. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie Sądu środek ten w przedmiotowej sprawie nie powinien być zastosowany gdyż nie mamy do czynienia ze szczególnie drastycznym przypadkiem zwłoki organu oraz uzasadnioną obawą, że bez zastosowania tego środka organ sprawy nadal nie załatwi. Nie ulega wątpliwości i nie jest kwestionowane, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i jak podaje utrzymuje się ze skromnej emerytury jednak nie są to, w ocenie Sądu, okoliczności uzasadniające przyznanie sumy pieniężnej. Skarżąca nie wykazała, że na skutek działania organu doznała szkody, nie wskazała nawet w jakiej wysokości emeryturę otrzymuje. Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku zapadło na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.