I SA/Wa 505/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. G. i T. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej postanawia : I. przyznać I. G. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 20 kwietnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ², którego jest współwłaścicielką nie posiada żadnego innego majątku, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 4 maja 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z mężem bądź inną osobą, w przypadku prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z inną osobą należy podać jej dochód oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany, (np. z tytułu umowy o pracę, zlecenia, renty, emerytury, itp.). Zapytano wnioskodawczynię także jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, w którym zamieszkuje należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.). Wezwano wnioskodawczynie do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych), oraz do złożenia oświadczenia, czy dochód uzyskiwany z tytułu emerytury jest jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni. Zwrócono się do wnioskodawczyni także z zapytaniem, czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od dzieci, rodziny, bądź instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość pobieranych świadczeń emerytalnych (dołączenie ostatniego odcinka świadczeń lub kserokopii umowy) oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z trzech ostatnich miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 25 maja 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawczyni jest wdową i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Miesięczne koszty ponoszone przez wnioskodawczynię z tytułu utrzymania mieszkania (czynsz, gaz, prąd, telefon, telewizja, ubezpieczenie) wynoszą w sumie [...] zł. Po uiszczeniu powyższych opłat na bieżące potrzeby życia codziennego, zakup żywności, odzieży, środków czystości oraz leków wnioskodawczyni pozostaje kwota w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że emerytura jest jej jedynym dochodem. Dodała, że ponosi wydatek związany z opłaceniem opiekunki z PCK w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że oprócz opiekunki z PCK nie otrzymuje od nikogo żadnej pomocy finansowej. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada żadnych oszczędności, ani w złotówkach, ani w dewizach. Z dołączonego odcinka emerytury wynika, że wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że przy wysokości stałego dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury wynoszącego [...] zł netto miesięcznie oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania, jak i pozostałych wnioskodawczyni jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jej obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna by nie była ona w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Stwierdzono, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawczyni będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych samodzielnie. Zaznaczyć należy, iż wnioskodawczyni uiściła wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 200,00 zł i na obecnym etapie postępowania nie jest zobowiązana do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Dodać należy, że także ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie, które mogą się pojawić bądź też nie wystąpić w ogóle, będą wynosić 100,00 zł, a zatem będą niższe niż wysokość uiszczonego przez wnioskodawczynię wpisu sądowego od skargi. Oceniono zatem, że wnioskodawczyni będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.