I SA/Wa 505/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 13 grudnia 2021 r. nr DO-II.7610.277.2021.MT w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. Decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr: [...] Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...], uregulowana w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności fragmentów linii kolejowych: nr [...] [...], nr [...] oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r., poz. 146), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) oraz art. 104 i art. 107 Kpa, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...], uregulowana w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności ‘ fragmentów linii kolejowych: nr [...], nr [...] oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Z decyzją tą Polskie Koleje Państwowe S.A. nie zgodziły się zarzucając, że rozstrzygnięcie to pozostaje nieprawidłowe i nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na załatwienie sprawy, jak również pozwalającego na stwierdzenie, że organ dokonał właściwej oceny okoliczności stanu faktycznego oraz ich znaczenia dla sprawy w odniesieniu do obowiązujących przepisów. Po rozpatrzeniu odwołania Minister wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy komercjalizacyjnej) jest to, żeby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12 publ. CBOSA). Organ wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że właścicielem przedmiotowej działki jest Skarb Państwa. Prawo własności ujawniono na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...] i nr [...]. Z kolei z treści księgi wieczystej nr [...], z której działka nr [...] została odłączona, wynika, że właścicielem przedmiotowej działki był Skarb Państwa na podstawie Zaświadczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. A zatem wobec przedmiotowej działki nr [...] została spełniona przesłanka własności państwowej. Minister wskazał, że kolejną przesłanką zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. jest posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. przedłożyła do akt postępowania wyciąg z ewidencji środków trwałych wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że na terenie działki nr [...] znajdują się tory linii [...], tory linii [...], sieć trakcyjna [...] oraz kabel sygnalizacyjny od urządzeń srk. Jednakże w zgromadzonej w sprawie dokumentacji znajduje się decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...], z której treści wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] ustanowiono z mocy prawa z dniem 10 października 1996 r. prawo użytkowania na rzecz Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad w [...]. Powyższe zostało ujawnione w dziale III księgi wieczystej nr [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził ustanowienie z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 kwietnia 2002 r. trwałego zarządu na nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr [...] na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Minister wskazał, że z ustaleń poczynionych przez organ wojewódzki wynika, że działka nr [...] zajęta jest pasem drogowym autostrady, nad którą znajduje się wiadukt kolejowy. Minister zwrócił uwagę, że z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 października 2000 r., wynika, że zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organa drogowe. Zarząd tymi drogami powstał z mocy samego prawa. Takie stanowisko przedstawił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 listopada 1990 r. sygn. III AZP10/90 (OSNC 1991, z. 4, poz. 39) stwierdzając w jej uzasadnieniu, że: "przekazywanie w drodze decyzji administracyjnej gruntów lokalnych w zarząd okręgowym dyrekcjom dróg publicznych jest zbędne i niecelowe, skoro wcześniej już uzyskały one prawo do pełnienia tego zarządu mocą ustawy o drogach publicznych (...)". Jednocześnie zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. nabycie przez PKP prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka Polskie Koleje Państwowe SA w [...], zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: KPA) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. b. art. 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA w zw. z art. 75 § 1 ab initio KPA poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, tj. Dz.U. z 2021 poz. 146 ze zm. (dalej jako u.PKP) poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r.. znak [...], oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem Skarżącej oraz o zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. o którym mowa w art. 200 ppsa według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311). Zgodnie z treścią art. 34, 34a i art. 35 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością PKP. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich. Grunty, o których mowa, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.). Nabycie praw, o których mowa, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez PKP lub PKP SA. Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie praw, o których mowa, stanowi podstawę do dokonania wpisów do ksiąg wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków. W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że właścicielem przedmiotowej działki jest Skarb Państwa. Prawo własności ujawniono na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...] i nr [...]. Z kolei z treści księgi wieczystej nr [...], z której działka nr [...] została odłączona, wynika, że właścicielem przedmiotowej działki był Skarb Państwa na podstawie Zaświadczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. Organy prawidłowo także ustaliły, że z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...] wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] ustanowiono z mocy prawa z dniem 10 października 1996 r. prawo użytkowania na rzecz Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad w [...]. Powyższe zostało ujawnione w dziale III księgi wieczystej nr [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., znak: RR-[...], Wojewoda [...] stwierdził ustanowienie z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 kwietnia 2002 r. trwałego zarządu na nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr [...] na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Działka nr [...] zajęta jest pasem drogowym autostrady, nad którą znajduje się wiadukt kolejowy. Ustaleniu temu nie przeczy wyciąg z ewidencji środków trwałych wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że na terenie działki nr [...] znajdują się tory linii [...], tory linii [...], sieć trakcyjna [...] oraz kabel sygnalizacyjny od urządzeń srk, ponieważ przebiegają one na wiadukcie znajdującym się nad pasem drogowym autostrady. Prawidłowo zatem organy przyjęły, że przedmiotowa działka nie była w wyłącznym posiadaniu Polski Kolei Państwowych SA. a skoro tak, to brak było podstaw do uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego PKP SA, ponieważ przedmiotowa działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. i nadal stanowi drogę publiczną – pas autostrady w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Reasumując Sąd wskazuje, że podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że badając czy grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdowały się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP SA ma obowiązek ustalić także, czy w dacie wejścia w życie ustawy istniały prawa osób trzecich stojące na przeszkodzie uwłaszczeniu wnioskodawcy. Na przeszkodzie temu uwłaszczeniu stoi bowiem prawo trwałego zarządu do tej nieruchomości ustanowione z mocy prawa na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z [...] sierpnia 2005 r., poprzedzone prawem użytkowania z mocy prawa od 10 października 1996 Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad w [...] na mocy powołanej wyżej decyzji Wojewody [...] Nie są również zasadne zawarte w skardze zarzuty naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.