I SA/Wa 506/12
PostanowienieWSA w Warszawie2012-05-14
Skład orzekający: Lucyna Picho
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która posiada znaczący majątek (nieruchomości, maszyny rolnicze, inwentarz żywy) i uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego, może zostać uznana za osobę, która nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego w rozumieniu art. 246 § 1 PPSA, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Osoba fizyczna, która posiada znaczący majątek i uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego, nie może zostać uznana za osobę, która nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego w rozumieniu art. 246 § 1 PPSA, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jednakże, biorąc pod uwagę wydatki na utrzymanie rodziny, zakup leków i zmniejszone przychody z gospodarstwa rolnego w ostatnich latach, mogą istnieć przesłanki do częściowego uwzględnienia wniosku i przyznania prawa pomocy w postaci profesjonalnego pełnomocnika.Stan faktyczny
A. M. złożył skargę na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jednocześnie A. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca ujawnił posiadanie znacznego majątku (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, maszyny rolnicze, inwentarz żywy) oraz dochody z gospodarstwa rolnego. Referendarz sądowy wezwał do uzupełnienia wniosku o zaświadczenia dotyczące dochodów i wielkości nieruchomości rolnej.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano A. M. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. 2. Odmówiono A. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. przyznać A. M. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. 2. odmówić A. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], którym organ utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] wydane w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
W następstwie wniesionej skargi A. M. skierował do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawca wyjaśnił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką synów. Ujawnił, że posiada majątek w postaci domu o powierzchni 110 m2, mieszkania o powierzchni 29 m2, oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 16,30 ha. W skład majątku wchodzą również maszyny rolnicze o wartości [...] złotych, oraz inwentarz żywy o wartości [...] tys. złotych. W związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji majątkowej wnioskodawcy referendarz sądowy wezwaniem z 12 kwietnia 2012 r. zobowiązał adresata do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wystawionego przez właściwy urząd skarbowy zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego i jego żonę za ostatni rok podatkowy, oraz do nadesłania wystawionego przez Właściwy Urząd Gminy zaświadczenia potwierdzającego wielkość posiadanej przez niego nieruchomości rolnej oraz uzyskiwanego z niej przez skarżącego dochodu w ostatnim roku podatkowym.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał zaświadczenia wystawione w dniu [...] kwietnia 2012 r., przez Urzędnika Urzędu Skarbowego w P. w których zostało stwierdzone, że A. M. w roku podatkowym 2011 r., uzyskał dochód w wysokości [...] zł, natomiast A. M. w roku podatkowym 2011 r. uzyskała dochód w wysokości [...]zł. Ponadto dołączył zaświadczenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., w którym wskazano, że w 201 r., dochód roczny z gospodarstwa rolnego skarżącego wyniósł [...]zł.
Rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie zaznaczyć należy, że przysługuje ono zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270) w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 ustawy).
Dokonując oceny sytuacji majątkowej A. M. uznać należało, że daje ona podstawy jedynie do częściowego uwzględnienia zgłoszonego wniosku.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją szczególną mającą zastosowanie wówczas, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże w sposób bezsporny, że pozostaje w bardzo trudnej sytuacji majątkowej. Nie ulega wątpliwości, że A. M. ma zapewnione środki bytowe i uzyskuje (wraz z żoną) stały dochód w postaci renty w wysokości [...] zł. Ponadto w roku podatkowym 2011 z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskał dochód w wysokości ponad [...]zł. Nie można zatem uznać, że kwalifikuje się do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadnia to zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych. Mając natomiast na uwadze ujawnione wydatki na utrzymanie rodziny, zakup leków i argumentację, iż w ostatnich latach przychody z gospodarstwa rolnego są mniejsze w porównaniu do lat poprzednich referendarz rozpoznający wniosek uznał, że zaistniały przesłanki do częściowego uwzględnienia wniosku i przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci profesjonalnego pełnomocnika.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło