I SA/Wa 508/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia administracyjnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. G. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania dotychczasowych właścicieli w miejsce których wstąpił J. G., od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] oznaczonej nr hip. [...] i jednocześnie stwierdzającego, iż wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa, uchyliło zaskarżone orzeczenie administracyjne w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Burmistrzowi Gminy W. jako organowi właściwemu do rozpoznawania indywidualnych spraw administracyjnych. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...] oznaczona nr hip. [...], stanowiąca własność B., M., J. i J. G., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wniosek o przyznanie własności czasowej do gruntu, złożony przez dotychczasowych właścicieli, decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r. został rozpatrzony odmownie i stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 1968 r., decyzją z dnia [...] lipca 1968 r. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy stwierdził, że w myśl art. 7 ust. 5 dekretu odmowa przyznania własności czasowej może nastąpić nie tylko w przypadkach, gdy grunt, na którym znajduje się budynek, przeznaczony jest w planie zagospodarowania przestrzennego na inne cele, lecz również z jakichkolwiek innych przyczyn. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku J. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] lipca 1968 r. stwierdzając w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja rażąco naruszyła prawo, ponieważ dla terenu przedmiotowej nieruchomości w okresie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] stycznia 1951 r., według którego teren nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony był pod zabudowę wielorodzinną. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 7 lutego 1995 r. sygn. akt III ARN 83/94, Zbiór Urzędowy OSN Nr 12 z 1995 r. poz. 142), jedynym kryterium przyznania lub odmowy prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), są przesłanki określone przepisem art. 7 ust. 2 dekretu, natomiast jakiekolwiek inne przyczyny, o których stanowi przepis ust. 5 art. 7 dekretu, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy wydawania decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie znajduje uzasadnienia prawnego podniesiona w decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. okoliczność, iż odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego jest zgodna z przepisami ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych (Dz.U. z 1962 r. Nr 47, poz. 228), ponieważ zgodnie z ww. orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1995 r., podstawą odmowy uwzględnienia wniosku dotychczasowych właścicieli mogło być jedynie ustalenie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 25 października 1945 r. Z ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika, że obecnie, nieruchomość przy ul. [...] stanowi działki ew. nr [...] oraz nr [...] i jest mieniem komunalnym. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, stwierdzając nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. uznał, że odmowa przyznania prawa własności czasowej poprzednim właścicielom gruntu [...] nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, wyczerpującym przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, oraz, że w ten sposób zniesione zostało tylko rozstrzygnięcie drugoinstancyjne i sprawa powraca do stadium postępowania odwoławczego, lecz w tej sytuacji nie jest uprawniony do rozpatrywania odwołania od orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r., gdyż należy to do kognicji Kolegium. Skład orzekający Kolegium podzielił pogląd Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odnośnie oceny merytorycznej treści obu decyzji, a uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w ostatecznej decyzji Prezesa z dnia [...] sierpnia 2001 r. w tej sprawie uznaje, że na tej samej podstawie zachodzą warunki do uchylenia orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r. Uwzględniając fakt znacznego upływu czasu i związanych z tym zmian stanu faktycznego oraz praw podmiotowych do przedmiotowej nieruchomości, należało zaskarżone orzeczenie administracyjne uchylić i przekazać sprawę do rozpoznania Burmistrzowi Gminy W., jako organowi właściwemu do rozpoznawania indywidualnych spraw administracyjnych w Gminie W., który dokona oceny stanu faktycznego nieruchomości, stanu praw podmiotowych i stanu prawnego w celu właściwego rozpoznania wniosku z dnia 16 lutego 1949 r. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J. G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., unieważnienia decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r. oraz stwierdzenia zasadności roszczenia M., J. i J. G. o odszkodowanie za rzeczywistą szkodę poniesioną na skutek wydania unieważnionej decyzji i przejęcia ich budynku przy ul. [...] w W., na własność Skarbu Państwa. Skarżący podniósł, że przejmując odbudowany przez poprzednich właścicieli budynek, zniszczony po działaniach wojennych w [...] %, bez żadnego odszkodowania dla właścicieli, którym odebrano własność, Urząd Dzielnicowy, który dysponował budynkiem, postanowił sprzedać poszczególne lokale osobom trzecim, nawet nie mieszkającym w tym budynku, i udzielił zgody na czasowe użytkowanie gruntu, której odmówił poprzednio jego prawowitym właścicielom. Sprzedano [...] lokali mieszkalnych i [...] użytkowy, co stanowi ok. 70 % wartości całego budynku. Przyjmując za nieodwracalne te sprzedaże, zdaniem skarżącego, możliwe jest tylko przywrócenie stanu własności z dnia [...] kwietnia 1968 r. – tj. dnia wydania unieważnionej decyzji wywłaszczeniowej, w odniesieniu do pozostałych 30% wartości budynku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wyjaśniło, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. twierdząc w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja rażąco naruszyła prawo, ponieważ dla terenu przedmiotowej nieruchomości w okresie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony w dniu 31 stycznia 1961 r., według którego teren nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony był pod zabudowę wielorodzinną. Następnie, zdaniem organu, uchylenie orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1968 r. otworzyło stronie drogę do rozpatrzenia wniosku z dnia 16 lutego 1949 r. o przyznanie własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., unieważnienie decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] i jednocześnie stwierdzającego, iż wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie zgodnie z art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszły na własność Skarbu Państwa. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku J. G. z dnia 28 lutego 2001 r., złożonego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r., jako wydanej bez podstawy prawnej. Złożony w terminie przez współwłaścicieli nieruchomości wniosek o przyznanie własności czasowej został załatwiony negatywnie decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r., następnie utrzymaną w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. twierdząc w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja rażąco naruszyła prawo, ponieważ dla terenu przedmiotowej nieruchomości w okresie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony w dniu 31 stycznia 1961 r., według którego teren nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony był pod zabudowę wielorodzinną. Słusznie skarżący we wniosku z dnia 28 lutego 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1968 r. stwierdza, że uzasadnieniem jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1968 r. jest uzasadnienie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r. stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. – decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 1968 r. Sąd zauważa, że skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z określonej przyczyny, która, jak wynika z akt sprawy zaistniała, a nie domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji – jak rozstrzygnął sprawę organ. Jeśli, jak wynika uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r., decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1968 r. rażąco naruszyła prawo, ponieważ dla terenu przedmiotowej nieruchomości w okresie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony w dniu 31 stycznia 1961 r., według którego teren nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony był pod zabudowę wielorodzinną, to należałoby stwierdzić, że decyzja odmowna z dnia [...] kwietnia 1968 r., również rażąco naruszyła prawo. Skarżący domagał się, aby organ przeprowadził postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa z powodu rażącego naruszenia prawa, które nastąpiło przy wydawaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 1968 r. Skarżący miał prawo określić, jakiego trybu i jakiego orzeczenia domaga się, a do obowiązku organu należało ustosunkowanie się, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, do tego żądania. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne, organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz do wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji, stosownie do art. 158 § 2 kpa. Obowiązkiem organu było albo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, jak stanowi art. 157 § 3 kpa, jeśli stwierdził brak przesłanych koniecznych do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania albo wydać rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji, mając na uwadze art. 156 i 158 kpa. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia przepisów postępowania są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).