I SA/Wa 51/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 51/05 UZASADNIENIE Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę B. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m- położonej w G., Gmina B. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przedstawiła następujący stan sprawy: Ochotnicza Straż Pożarna w G. złożyła odwołanie od decyzji Wojewody [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę B. nieruchomości Skarbu Państwa użytkowej przez Ochotniczą Straż Pożarną w G. Odwołujący się zarzuca w szczególności, że postępowanie komunalizacyjne toczyło się bez zawiadomienia o tym użytkownika nieruchomości, to jest Ochotniczej Straży Pożarnej w G., zaś tenże aktualnie czyni starania o zasiedzenie tej nieruchomości (pozew do Sądu w R. z dnia [...] maja 2004 r.). W odpowiedzi na odwołanie organ pierwszej instancji stwierdził, iż z dokumentów załączonych do akt wynika, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, zaś na tejże nieruchomości znajduje się budynek remizy strażackiej użytkowany przez nią, co zostało opisane w karcie inwentaryzacyjnej. Podnosi też, że stronie odwołującej się nie przysługuje przymiot strony, jak też stwierdził, że nie znajduje podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że w postępowaniu komunalizacyjnym, które toczy się na podstawie powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Dotyczy ono bowiem jedynie przeniesienia własności mienia Skarbu Państwa na właściwą gminę wraz z wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 czerwca 2004 r. I SA 2461/02 (nie publikowany) w podobnej sprawie wyraził pogląd, iż "w procesie komunalizacji stroną postępowania jest Skarb Państwa i właściwa gmina, a inny podmiot tylko wtedy, gdy legitymuje się tytułem własności gruntu". W konkretnej sprawie odwołująca się nie twierdzi, że legitymuje się takim tytułem do gruntu, a tylko użytkuje znajdujący się na nim budynek remizy. Dopiero w 2004 r. czyni starania o zasiedzeniu tej nieruchomości. Zaskarżona decyzja o charakterze deklaratoryjnym potwierdza stan prawny na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, to jest na dzień 27 maja 1990 r. W tym dniu, jak wynika z załączonego do akt wypisu z rejestru gruntów nieruchomość ta była własnością Skarbu Państwa. Skoro zatem skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym rozpatrywanym według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r., bowiem sporna nieruchomość była jedynie w jej użytkowaniu, to w takim stanie sprawy, w świetle jej materiału prawidłowo przyjęto, że zachodziły przesłanki do wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Decyzja merytoryczna w tej sprawie jest oparta na ukształtowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 30 maja 2003 r. I SA 2800/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w przypadku, gdy odwołującemu się nie przysługuje przymiot strony, nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania uzasadniająca umorzenie postępowania może ona mieć miejsce mianowicie jedynie w przypadku cofnięcia odwołania. W sytuacji zaś, gdy odwołującemu się podmiotowi nie przysługuje przymiot strony, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powinna wydać orzeczenie merytoryczne. Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła skargę Ochotnicza Straż Pożarna w G. podnosząc, że od początku lat sześćdziesiątych przedmiotowa nieruchomość przekazana była Ochotniczej Straży Pożarnej w G., na której wybudowano budynek remizy strażackiej. Gmina nie może stać się właścicielem budynku, skoro nigdy i w żadnym okresie nie była w jego posiadaniu, nie partycypowała w kosztach jego budowy, utrzymania (poza obowiązkiem utrzymania gotowości bojowej jednostki wynikającym z ustawy o ochronie przeciwpożarowej). Wartość rynkowa wzniesionego na nieruchomości budynku przewyższa wartość gruntu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie dokonała zbadania wiarygodności złożonych dokumentów komunalizacyjnych przez Gminę, a jedynie stwierdziła, że skarżący nie posiada przymiotu strony w tym postępowaniu, orzekając o nabyciu praw do majątku należącego do innej jednostki posiadającej osobowość prawną. Zarówno Wojewoda [...], jak również Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie dokonała wnikliwego zbadania sprawy. W tym stanie rzeczy Gmina B. stała się właścicielem nieruchomości, co do której występują zastrzeżenia osób trzecich i toczy się postępowanie sądowe o zasiedzenie. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ora powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało należycie przeprowadzone. W aktach sprawy znajdują się dwa zaświadczenia Sądu Rejonowego w R. Wydział Ksiąg Wieczystych: jedno z dnia [...] maja 2004 r., z którego wynika, że w księdze wieczystej "[...]" figuruje działka o pow. [...] ha, której właścicielem jest Skarb Państwa oraz drugie z dnia [...] czerwca 2004 r., z którego wynika, że Skarb Państwa nie figuruje jako właściciel nieruchomości położonej w G., Gmina B., o pow. [...] ha, oznaczonej jako działka [...]. Nie można uznać, że notatka urzędowa spisana w dniu 10 września 2004 r. stanowi wyjaśnienie tej sprzeczności, w szczególności, że sporządzona została po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Dowodem na to, kto jest właścicielem nieruchomości powinien być wyciąg z księgi wieczystej, który nie został dołączony do akt sprawy. Pogłębia tę wątpliwość fakt, że w aktach sprawy znajdują się kopie dwóch wniosków złożonych do Sądu Rejonowego Wydział [...] w R. z dnia [...] maja 2004 r. i z dnia [...] czerwca 2004 r. o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa. Podstawą prawną decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji był przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), który stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się mieniem gminy, jeżeli spełnione zostaną określone w tym przepisie warunki. W tej sytuacji podstawowym wymogiem jest ustalenie czyją własnością była przedmiotowa nieruchomość, a w szczególności czy jej właścicielem był Skarb Państwa. W przypadku, gdyby okoliczność była niewątpliwa, nie byłoby celowe występowanie o zasiedzenie tej nieruchomości przez Skarb Państwa. Skoro jednak przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji wszczęte zostało postępowanie o zasiedzenie tej nieruchomości, to zasadne było zawieszenie postępowania komunalizacyjnego do czasu zakończenia postępowania o zasiedzenie. Organ drugiej instancji nie zauważył naruszenia prawa i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji ograniczając się do zbadania jedynie legitymacji strony do wniesienia odwołania, co wydaje się w tej sytuacji co najmniej przedwczesne. Sąd stwierdza, że organy obu instancji nie wyjaśniły należycie sprawy, czym naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.