I SA/Wa 51/16
WyrokWSA w Warszawie2016-04-12
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Iwona Kosińska, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli jej legalność była już przedmiotem kontroli sądowej, a sąd oddalił skargę na tę decyzję?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli jej legalność była już przedmiotem kontroli sądowej, a sąd prawomocnym wyrokiem oddalił skargę na tę decyzję. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego, oddalający skargę, nadaje decyzji administracyjnej cechy prawomocności, co oznacza, że nie może być ona zmieniona ani uchylona w trybach nadzwyczajnych, gdyż została uznana za niewadliwą. Organ administracji jest związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku sądu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które utrzymywały w mocy wcześniejsze decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z 2004 r. i 2002 r. Wcześniejsze decyzje dotyczyły podlegania nieruchomości rolnej o określonym obszarze działaniu dekretu o reformie rolnej. Skarżąca kwestionowała interpretację umowy darowizny z 1936 r. jako współwłasności, twierdząc, że stanowiła ona odrębną własność. Wcześniejsze postępowania zakończyły się prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2005 r., który oddalił skargę na decyzję z 2004 r., uznając, że nieruchomość podlegała działaniu dekretu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lipca 2015 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2010 r. nr [...] i z [...] grudnia 2010 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. nr [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Kontraktem darowizny z [...] listopada 1936 r. zawartym w formie aktu notarialnego A. F. - właściciel nieruchomości wpisanych w księgach wieczystych [...] o łącznym obszarze ok. [...] morgów, darował ww. nieruchomość swoim córkom F. F. i L. F. po połowie, a obdarowane darowiznę tę przyjęły.
Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 1999 r. stwierdził, że nieruchomości rolne stanowiące własność F. F. i L. F. położone w B. gm. S. nie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), powoływanego dalej jako "dekret", ponieważ obszar każdej z tych nieruchomości nie przekraczał wskazanej w ww. przepisie normy obszarowej tj. 100 ha powierzchni ogólnej. Stanowisko to uargumentowano tym, że właściciel nieruchomości, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, umową darowizny przeniósł własność nieruchomości na rzecz córek. Prawo własności obdarowanych zostało ujawnione w księgach wieczystych "po połowie". Dokonana darowizna i wpis w księgach wieczystych wskazywały zdaniem Wojewody na to, że każda z obdarowanych nabyła prawo własności połowy nieruchomości jako odrębnego przedmiotu własności o obszarze nie przekraczającym 100 ha powierzchni ogólnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2000 r. nr [...] utrzymał ww. decyzję w mocy.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 marca 2002 r. sygn. akt IV SA 1132/00 uchylił decyzję z [...] marca 2000 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] lipca 1999 r., dokonując wykładni umowy z [...] listopada 1936 r. oraz analizy stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Sąd wyjaśnił, że połowa to jedna z dwóch równych części jakiejś całości. Potocznie używa się tego zwrotu, jako jedna z dwu zbliżonych wielkością części danej całości. Zatem użycie zwrotu "po połowie" nie może być inaczej interpretowane, jak współwłasność w częściach równych, czyli po 1/2. Użycie w księdze wieczystej zwrotu własność po połowie przy każdym z czterech wykazów oznacza współwłasność po 1/2. W taki sam sposób zostało to opisane we wniosku o wpis prawa do księgi wieczystej. W akcie notarialnym również nie zostało określone, którą połowę nieruchomości otrzymała każda z córek. Sąd stwierdził, że trudno dopatrzyć się faktycznego i prawnego podziału tej nieruchomości w akcie notarialnym. Gdyby taki podział nastąpił już w akcie notarialnym, to brak byłoby podstaw prawnych do dokonania wpisu we wszystkich wykazach ksiąg wieczystych - własność po połowie. Dalej Sąd przytoczył stosowne normy prawne dotyczące instytucji wspólności prawa wyjaśniając, że jeżeli pewne prawo przysługiwało wspólnie "więcej osobom", to miały zastosowanie przepisy dotyczące wspólności wg części ułamkowych. Wspólność ta trwała aż do czasu zniesienia wspólności, które uskuteczniało się przez podział w naturze, jeżeli przedmiot wspólny dał się podzielić. Rozdział równych części pomiędzy uczestników dokonywano przez losowanie. Jednak zniesienie współwłasności nieruchomości wymagało zachowania określonej formy, tj. aktu notarialnego, a także powstania, czyli zgody na ujawnienie tej czynności prawnej w księdze wieczystej. Wpis do księgi wieczystej miał bowiem charakter konstytutywny i przesądzał o tytule własności. Współwłaścicielki jednak przed ostatecznym podziałem mogły korzystać ze wspólnego prawa, normując to w ramach zarządu rzeczą wspólną. Jednak wydzielenie części nieruchomości do wyłącznego użytku przez każdą ze współwłaścicielek bez zachowania wymaganej prawem formy stanowiło jedynie podział quoad usum. Jak podkreślił Sąd taki podział nie stanowił prawnej formy zniesienia współwłasności. Również płacenie podatków proporcjonalnie do udziału stanowiło jedynie ponoszenie ciężarów związanych z utrzymaniem rzeczy wspólnej. Nadto nie ma znaczenia rodzaj współwłasności, a więc czy była to współwłasność łączna, czy ułamkowa, bowiem dekret używając zwrotu "współwłasność" obejmował obie te formy współwłasności. Sąd wyjaśnił również, że rozbieżności w wielkości majątku ziemskiego i wskazanie jako właściciela F. F. ujawnione w zaświadczeniu Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z [...] lipca 1946 r. nie ma większego znaczenia w niniejszej sprawie z uwagi na to, że przejęcie przedmiotowego majątku nastąpiło z mocy prawa, tzn. z mocy dekretu. Zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego nie miało natomiast charakteru decyzji administracyjnej i stanowiło podstawę nie do przejęcia nieruchomości, lecz wpisu w księdze wieczystej, który wskazuje prawidłowe dane zarówno co do właścicieli, jak i powierzchni nieruchomości.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2002 r., powołując się na związanie ww. wyrokiem z 19 marca 2002 r., stwierdził, że nieruchomość rolna o pow. [...] ha położona w B. gm. S. stanowiąca współwłasność F. F. i L. F. po połowie - podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, ponieważ spełniała przesłankę normy obszarowej zawartej w tym przepisie.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2004 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2002 r. i wskazał, że w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2002 r. i zawartej w nim oceny umowy z [...] listopada 1936 r. oraz stanu prawnego nieruchomości, zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 559/04 oddalił skargę D. K. na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r. W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie nie naruszało prawa, bowiem ocena zebranego materiału dowodowego dokonana została przez właściwe i zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku z 19 marca 2002 r. Sąd zwrócił uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w wyroku z 2002 r. uwarunkowania formalnoprawne uznał brak podstaw do przyjęcia, iż współwłasność majątku została zniesiona. Przy tym ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wyroku z 2002 r. nie zostały w żaden sposób podważone w postępowaniu toczącym się po wydaniu tego orzeczenia. W szczególności skarżąca nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które uzasadniłyby twierdzenie, iż ocena prawna wyrażona w wyroku z 2002 r. nie może znaleźć zastosowania, gdyż np. w wyniku dalszego postępowania odmienne ustalono stan faktyczny sprawy. Istota zarzutów skargi sprowadzała się natomiast do kwestionowania prawidłowości oceny prawnej określonego stanu faktycznego zawartej w wyroku z 19 marca 2002 r. W szczególności kwestionowano, czy w świetle treści aktu notarialnego z 1936 r., treści księgi wieczystej oraz faktu, iż nie ujawniono aktu notarialnego, mocą którego zniesiono by współwłasność należy uznać, iż nieruchomość stanowiła współwłasność. Skarżąca przyjmując odmiennie niż Sąd, że forma aktu notarialnego dla zniesienia współwłasności nie była wymagana, zarzuca nieuwzględnienie informacji od świadka A. P., które odnoszą się do spraw faktycznego wydzielania części gospodarstwa. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu stwierdził, że w tym zakresie wywody skargi nie mogą być skuteczne, bowiem Sąd i organy orzekające w sprawie, związane są oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku odnoszącą się do konkretnego stanu faktycznego. Skoro więc prawomocnym wyrokiem stwierdzono zarówno brak przesłanek do uznania, iż nastąpiło skuteczne zniesienie współwłasności, jak również brak przesłanek skutecznego podziału majątku przed dniem wejścia w życie dekretu, to organy obu instancji słusznie uznały, że nieruchomość rolna położona w B. podlegała działaniu dekretu, co doprowadziło do oddalenia skargi. Odnośnie do zarzutów skargi związanych z nieprawidłowością przejęcia nieruchomości rolnej, w tym dotyczących błędów w zaświadczeniu urzędu ziemskiego, Sąd stwierdził, że kwestie te nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia o podleganiu nieruchomości pod działanie dekretu, z uwagi na fakt przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa z mocy samego prawa, a co więcej stanowisko w tym przedmiocie wyrażone w wyroku z 19 marca 2002 r., także wiązało organy orzekające w niniejszej sprawie.
D. K. pismem z 21 grudnia 2008 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2004 r. i [...] grudnia 2002 r. i wskazał, że oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracji publicznej drogę do stwierdzenia nieważności tej decyzji ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku D. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] października 2010 r.
D. K. wnioskiem z 11 lipca 2011 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2010 r. oraz decyzji z [...] grudnia 2010 r. podnosząc, że zostały one wydane bez podstawy prawnej. Skarżąca podniosła, że decyzje te wydano wbrew orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r. sygn. akt P 107/08, w myśl którego w obecnym stanie prawnym właściwe do orzekania o prawach osób pozbawionych własności nieruchomości w ramach dekretu są sądy powszechne, a nie organy administracji. W piśmie z 15 sierpnia 2011 r., w uzupełnieniu powyższego wniosku, skarżąca podała ponadto, że nie jest uprawnione twierdzenie, iż brak złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2005 r. skutkuje jego uprawomocnieniem i mocą wiążącą, ponieważ brak złożenia tej skargi wynikał z winy Rzecznika Praw Obywatelskich. W dalszej części pisma wnioskodawczyni przedstawiła własną interpretację umowy z [...] listopada 1936 r. W kolejnym piśmie z 9 maja 2015 r. skarżąca zwróciła z kolei uwagę, że zarówno decyzja z [...] października 2010 r., jak i utrzymującą ją w mocy decyzja z [...] grudnia 2010 r., podpisane zostały przez tego samego pracownika organu.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października i [...] grudnia 2010 r. Organ przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ ustali wystąpienie, z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu, przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Skoro zatem zarzuty formułowane przez D. K. w stosunku do decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r., sprowadzające się do odmiennej interpretacji umowy z [...] listopada 1936 r., ewentualnego podziału tej nieruchomości oraz kwestionowania trybu jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, stanowiły wprost polemikę z materią prawną, co do której wypowiedział się wiążąco Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 stycznia 2005 r., to organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tych decyzji. Organ podał również, że na ocenę legalności kwestionowanych decyzji z [...] października 2010 r. i [...] grudnia 2010 r. nie ma wpływu postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r., bowiem postanowienie to stanowiło jedynie pogląd, który nie utrwalił się w orzecznictwie, na temat trybu właściwego do prowadzenia postępowania o niepodpadaniu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu. Nawet jednak przy uwzględnieniu ww. poglądu, nie znajdował on zastosowania do oceny legalności rozstrzygnięć wydanych w trybie nadzoru. Organ zaznaczył ponadto, że wydanie decyzji przez pracownika, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", nie stanowi przesłanki kwalifikującej do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Zdaniem organu, w toku postępowania nie stwierdzono, aby oceniane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2010 r. oraz [...] grudnia 2010 r. obarczone były jakąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.
Na skutek wniosku D. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] lipca 2015 r. Organ wskazał, że kluczowe znaczenie w sprawie ma fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 559/04 oddalił skargę na decyzję z [...] maja 2004 r., natomiast zarzuty formułowane następnie przez skarżącą w jej wnioskach o weryfikację tej decyzji w trybie art. 156 K.p.a., stanowiły powielenie zarzutów, co do których wypowiedział się Sąd w tym wyroku. W tej sytuacji rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego odpowiada prawu. Wydany w sprawie wyrok zamknął bowiem drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż argumentacja wniosku skarżącej wkraczała w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie D. K. wniosła o jej uchylenie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; przyjęcie, że nieruchomość rolna o pow. [...] ha położona w B., stanowiąca współwłasność F. i L. F. po połowie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, ponieważ spełniała przesłankę normy obszarowej zawartej w tym przepisie. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy mając na względzie słuszny interes skarżącej jako obywatela oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewykazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że twierdzenie, iż użycie w kontrakcie darowizny oraz w księgach wieczystych zwrotu "po połowie" należy traktować jako współwłasność w częściach równych jest dowolną i niedorzeczną interpretacją. Skarżąca przytoczyła przepisy, z których w jej ocenie wynika, że zwrot "po połowie" oznacza, że każda z córek byłego właściciela nieruchomości nabyła odrębną własność darowanych gruntów. Podała również, że przy wydawaniu orzeczeń organy pominęły przedłożone przez nią dokumenty, które dowodzą, w ocenie skarżącej, o braku podstaw do przejęcia spornych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skoro zatem z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 wynika, że istnieje możliwość wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji przy wykazaniu okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem Sądu, a w niniejszej sprawie przedłożyła nowe dowody, to tym samym żądanie wszczęcia postępowania nadzorczego było zasadne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Kwestionowaną w trybie nadzorczym decyzją z [...] października 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] grudnia 2010 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do 11 kwietnia 2011 r.), odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r., którą stwierdzono, że nieruchomość rolna o pow. [...] ha położona w B. gm. S. stanowiąca współwłasność F. F. i L. F. po połowie - podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Odmawiając wszczęcia ww. postępowania organ uznał, że brak było podstaw do objęcia ponowną kontrolą decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r., w sytuacji, gdy jej legalność była już przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 11 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 559/04 oddalił skargę D. K. na decyzję z [...] maja 2004 r.
Zdaniem Sądu stanowisko organu nadzoru należy uznać za prawidłowe.
Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Każde orzeczenie sądu ma indywidualną skuteczność, która zależy od tego, w jaki sposób rozstrzyga ono o losach zaskarżonego aktu administracyjnego. Istotą wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że zaskarżona decyzja nie była prawnie wadliwa z punktu widzenia, ustanowionych art. 145 P.p.s.a., kryteriów zgodności z prawem decyzji administracyjnych. W takim zakresie decyzji tej przysługują cechy prawomocności, odróżniające ją od wszelkich innych decyzji ostatecznych. Prawomocność jest więc szczególną kwalifikacją decyzji ostatecznej, którą uzyskuje ona w efekcie utrzymania jej w mocy przez sąd administracyjny, jako zgodnej z prawem w zakresie, w jakim sąd ten dokonuje tej kontroli (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Tadeusza Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 513 i n.).
Na skutek wyroku oddalającego skargę decyzja administracyjna staje się zatem prawomocna, co oznacza, że nie może być zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została ona uznana już za niewadliwą mocą orzeczenia sądowego. Wskazać przy tym należy, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i ma obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 468/07 (Lex nr 505294), "podmioty wymienione w art. 170 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego statuujący jego moc erga omnes wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż wyrok sądu administracyjnego".
Jak wskazał ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa". Jeżeli zatem dany akt podlegał już kontroli Sądu, który prawomocnie oddalił skargę, to – co do zasady – zamyka to drogę do prowadzenia ponownego postępowania administracyjnego w tym przedmiocie, również w zakresie stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Powyższe wynika również z faktu, że sąd administracyjny, badając rozstrzygnięcie organu w postępowaniu zwykłym, sprawdza z urzędu, czy zaskarżone orzeczenie nie jest dotknięte wadą nieważności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że D. K. we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r., zarzuciła organom rażące naruszenie prawa poprzez uznanie, że w sprawie mamy do czynienia z jedną, a nie z dwiema nieruchomościami, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, że przedmiotowa nieruchomość, jako całość, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Kwestionowana przez skarżącą decyzja z [...] maja 2004 r. była już jednak poddana kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym wyrokiem z 11 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 559/04 oddalił wniesioną na nią skargę. Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, że granice skargi rozpoznanej tym wyrokiem również sprowadzały się do oceny zasadności przejęcia przedmiotowej nieruchomości rolnej na rzecz Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sąd powołał się przy tym na wiążący go w sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2002 r. sygn. akt IV SA 1132/00, którym przesądzono, jak należy interpretować umowę z [...] listopada 1936 r., wskazując, że użycie w niej zwrotu "po połowie" nie może być inaczej interpretowane, jak współwłasność w częściach równych, czyli po 1/2.
Skoro zatem decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2004 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. podlegały już badaniu sądu, który potwierdził, że decyzje te nie były wadliwe pod kątem wad kwalifikowanych, objętych art. 156 § 1 K.p.a., to prawidłowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, wydając decyzję z [...] października 2010 r. i utrzymującą ją w mocy decyzję z [...] grudnia 2010 r. (które to z kolei były przedmiotem kontroli w obecnie rozpoznawanej sprawie), że brak było podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tych decyzji.
W tej sytuacji prawidłowo również Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną obecnie decyzją z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lipca 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z [...] października 2010 r. i z [...] grudnia 2010 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2004 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] grudnia 2002 r. Organowi nie można przy tym zarzucić naruszenia przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, w sytuacji związania w zakresie jego interpretacji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2002 r. sygn. akt IV SA 1132/00, jak również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Dowody, na które powołuje się skarżąca, załączone do pisma z 15 lutego 2003 r. skierowanego do organu, były bowiem znane zarówno Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydającemu decyzję z [...] maja 2004 r., jak również Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który oddalając skargę na tę decyzję w uzasadnieniu wyroku z 11 stycznia 2005 r. dokonał interpretacji przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy. W tej sytuacji dowody, na które powołuje się skarżąca, nie miały wpływu na wynik sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją z [...] października 2015 r.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło