I SA/Wa 51/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi E. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 637/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz E. G. sumę pieniężną w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] grudnia 2019 r. E. G. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 637/15. W skardze podniesiono, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do wydania decyzji w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę i stwierdzających bezczynność organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz bardzo dużą ilość prowadzonych spraw dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) i znaczny stopień skomplikowania tych spraw nie było możliwe zakończenie sprawy w terminach ustawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 637/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" w terminie trzech miesięcy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] kwietnia 2016 r. i od tej daty, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] lipca 2016 r. Następnie na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1686/16 wymierzył organowi grzywnę w kwocie 500 złotych, wyrokiem z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 48/18 wymierzył organowi grzywnę w kwocie 2000 złotych i stwierdził, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa oraz wyrokiem z 31 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 359/19 wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 4000 złotych, przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 2000 złotych i ponownie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. . Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem z 20 stycznia 2016 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że prezydent został już trzykrotnie ukarany grzywną, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości dziesięciu tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z 20 stycznia 2016 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ nadal nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, pomimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już trzykrotnie ukarał go grzywną za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, organ otrzymał odpis ostatniego wyroku wymierzającego grzywnę wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności [...] października 2019 r. Nie odnotowano jakiejkolwiek czynności organu po tej dacie. W efekcie wniosek skarżącego pozostaje nierozpoznany od ponad dziesięciu lat. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego bezczynność w jego rozpoznaniu oraz trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę i stwierdzającego bezczynność w wykonaniu ww. wyroku z całą pewnością narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Okoliczności podnoszone przez prezydenta nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5000 złotych. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego, które zostało zainicjowane ponad dziesięć lat temu, jak również fakt, że jest to czwarty z kolei wyrok stwierdzający bezczynność po wyroku w niniejszej sprawie. Wyrok uwzględnia art. art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd przyznał na rzecz skarżącego sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.