I SA/Wa 510/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej E. B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania E. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w L. przy ul.[...] , dawne województwo[...] . Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 23 stycznia 1980 r. E. B. złożyła do Urzędu Dzielnicowego w K. wniosek o przydzielenie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu [...] marca 2007 r., [...] Urząd Wojewódzki (pismo znak: [...]) wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, poprzez dostarczenie w terminie 6 miesięcy dowodów wymaganych przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Strona została poinformowana o możliwości złożenia oświadczeń przez dwóch świadków na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz o wymogach, które muszą spełniać te oświadczenia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wskazując m.in., że "opis mienia pozostawionego" wystawiony L. K. przez Rejonowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji w L. z dnia [...] października 1945 r. stanowi dowód świadczący o posiadaniu przez L. K. nieruchomości w L. Pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. nr[...] , Wojewoda [...] na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 183 § 2 k.p.a. zawiadomił i wezwał do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym Prokuraturę Okręgową w K. Następnie decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr[...] , Wojewoda [...] odmówił E. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w L. przy ul.[...], dawne województwo[...]. W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że "opis mienia pozostawionego" wystawiony L. K. przez Rejonowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji w L. z dnia [...] października 1945 r. nie może jednak stanowić dowodu świadczącego o posiadaniu przez L. K. nieruchomości w L.. Pismem z dnia 23 listopada 2011 r. nr[...], Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wniósł o utrzymanie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w mocy. Pismem z dnia 21 września 2011 r. E. B. reprezentowana przez C. A. wniosła do Ministra Skarbu Państwa, za pośrednictwem Wojewody[...], odwołanie od przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy, oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się dokument w postaci "opisu mienia pozostawionego" wystawionego L. K. przez Rejonowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji w L. z dnia [...] października 1945 r., jednakże dokument ten nie może stanowić dowodu świadczącego o posiadaniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dokument ten nie poświadcza prawa własności L. K. do wymienionej w nim nieruchomości, a jedynie zaświadcza, że L. K..i zgłosił w ww. piśmie nieruchomość do oszacowania. Również z oświadczeń A. A. i E. B. nie może wynikać fakt posiadania przez L. K. prawa własności nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP, gdyż ich oświadczenia nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Za dowód pozostawienia nieruchomości nie mogą świadczyć również oświadczenia M. K., będącej spadkobierczynią L. K., jak również oświadczenie A. B., ponieważ jest osobą bliską w stosunku do M. K. Wojewoda [...] najpierw postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymogi, o których mowa w ustawie zabużańskiej, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jednakże stosownie do wyjaśnień Wojewody [...] zawartych w piśmie z dnia 17 czerwca 2011 r. wynika, że organ wojewódzki dopiero po wydaniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2009 r. ustalił, że dowód potwierdzający ("opis mienia pozostawionego" z dnia [...] października 1945 r.) posiadanie przez L.K. prawa własności do nieruchomości położonej w L., nie spełnia wymogów wynikających z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Minister podkreślił przy tym, że Wojewoda chcą dokładnie ustalić stan faktyczny zwracał się m.in. do Archiwum Akt Nowych i Archiwum Państwowego w K., jak również Konsulatu Generalnego RP w X. o odszukanie i przesłanie dokumentów mogących zaświadczyć o pozostawieniu nieruchomości przez L. K. Jednak wyżej wymienione czynności nie doprowadziły do odnalezienia dokumentów mogących potwierdzić ten fakt. Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. B., reprezentowana przez radcę prawnego C. A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej jednocześnie naruszenie: – art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - wskutek jego błędnej wykładni i przyjęcie, iż dokumenty obejmujące złożone przed notariuszem zeznania świadków nie mogą stanowić dowodu w przedmiotowej sprawie, – art. 76 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 4 pkt. 1 ustawy zabużańskiej wskutek wykładni zaprzeczającej treści dokumentu urzędowego "opis mienia pozostawionego" - bez przeprowadzenia dowodu przeciw jego osnowie, – art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wskutek błędnej i sprzecznej z prawem wykładni treści dokumentu urzędowego "opis mienia pozostawionego z dnia 20.10.1945 r.", o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy zabużańskiej, – art. 86 kpa wskutek przyjęcia, iż zeznania strony nie mogą stanowić dowodu w sprawie, – art. 126 kpa. w zw. z art. 110 kpa wskutek naruszenia zasady związania organu wydanym w trybie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej postanowieniem o spełnieniu przez Wnioskodawczynię wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej i następnie wydaniem decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty - wobec niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, – art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej - w niezmienionym na dzień wydania postanowienia i decyzji stanie faktycznym i prawnym, – art. 7 ust. 2 ustawy zabużańskiej wskutek przyjęcia, iż Wnioskodawczyni nie służy prawo do rekompensaty w myśl w/w ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). W art. 5 ust. 3 tej ustawy ustawodawca postanowił, że potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej następuje w formie decyzji oraz wskazał wojewodę jako organ właściwy do jej wydania. Przepis art. 5 ust. 3 zawiera więc normę generalnie określającą formę rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z dalszych przepisów ustawy wynika, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest dwuetapowe. Etap pierwszy opisany w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy obejmuje ocenę przez właściwego wojewodę spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 na podstawie dowodów określonych w art. 6. Dotyczą one: wykazania faktu pozostawienia nieruchomości przez właściciela oraz posiadania obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. i w dniu wystąpienia o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez niego albo jego spadkobiercę (art. 2), wykazania prawa do rekompensaty przez spadkobierców właściciela (art. 3) oraz złożenia wniosku przez właściciela lub jego spadkobiercę albo osobę wskazaną przez pozostałych współwłaścicieli albo pozostałych współspadkobierców. Postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty może zakończyć się na tym etapie wydaniem przez wojewodę decyzji odmawiającej takiego potwierdzenia, jeżeli stwierdzi niespełnienie wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2. Natomiast w razie pozytywnej oceny spełnienia powyższych wymogów wojewoda wydaje postanowienie, w którym wzywa wnioskodawcę do: – wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, a także wskazania konta bankowego - w razie wybrania świadczenia pieniężnego jako formy realizacji prawa do rekompensaty, – przedstawienia operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości, – a w przypadku, gdy na podstawie poprzednich przepisów została już nabyta przez osobę uprawnioną w ramach prawa do rekompensaty nieruchomość Skarbu Państwa - dołączenie również operatu szacunkowego określającego wartość nabytego prawa. Drugi etap obejmuje skonkretyzowanie prawa do rekompensaty, co następuje w drodze decyzji wojewody, o jakiej mowa w art. 5 ust. 3 ustawy. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił potwierdzenia E. B. prawa do rekompensaty uznając, że nie udowodniono pozostawienia przez L. K. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Jednakże, wskazać należy, iż przed wydaniem w/w decyzji Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. Wojewoda m.in. uznał, że opis mienia pozostawionego wystawiony L. K. przez Rejonowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji w L. z dnia [...] października 1945 r. stanowi dowód świadczący o pozostawieniu przez L. K. nieruchomości w L. W ocenie Sądu Wojewoda [...] był związany własnym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., w którym przesądził zasadę - pozytywna opinia o spełnieniu przesłanek do uzyskania prawa do rekompensaty. Związanie Wojewody własnym postanowieniem wydanym w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy wynika z art. 110 wz. z art. 126 kpa. Postanowienie takie nie ma bowiem charakteru dowodowego i nie może być w każdym czasie zmienione bądź uchylone (art. 77 § 2 kpa). "Nie ulega wątpliwości, że organ administracji jest związany (od dnia doręczenia lub ogłoszenia) postanowieniem jako aktem kształtującym sytuację prawnoproceduralną adresatów, a wyjątkowo także sytuację prawnomaterialną stron postępowania administracyjnego. Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisu art. 110 w odniesieniu do postanowień jest uzasadnione tym, że w odniesieniu do postanowień dowodowych zasada związania nie ma zastosowania (art. 77 § 2) (zob. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego (w) LEX/el. 2010). Należy zauważyć, że postanowienie wydane w trybie art. 7 ust. 1 ustawy jest niezaskarżalne zażaleniem, jednakże zgodnie z art. 142 kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć w odwołaniu od decyzji. W interesie Skarbu Państwa zaś odwołanie może wnieść np. prokurator. W niniejszej sprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. w piśmie z dnia 23 listopada 2011 r. zajął stanowisko w sprawie wnosząc jedynie o utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy. W ocenie Sądu Wojewoda [...]będąc związany własnym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nie mógł następnie decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. przyjąć odmiennie niż w postanowieniu, że nie udowodniono, iż L.K. pozostawił mienie poza obecnymi granicami państwa polskiego. Nie mógł także uczynić tego organ II instancji bez zaskarżenia w odwołaniu również postanowienia. Bez wcześniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia z dnia [...] grudnia 2008 r. taka odmienna ocena dowodów zgromadzonych w sprawie, zdaniem Sądu, nie była możliwa, bowiem ustalenie faktu pozostawienia nieruchomości przez L. K. poza obecnymi granicami RP musiało być i było przedmiotem oceny Wojewody wyrażonej w postanowieniu. Tym bardziej, że zmiana stanowiska w tym zakresie nie wynikała ze zmiany okoliczności faktycznych, czy z nowych dowodów, a była jedynie wynikiem odmiennej oceny tych samych dowodów. Reasumując uznać należy, że po pozytywnej ocenie przesłanek dokonanej w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie można następnie w trybie art. 7 ust. 2 tej ustawy odmówić potwierdzenia prawa do rekompensaty, bez uprzedniego zaskarżenia w drodze odwołania (art. 142 kpa), także postanowienia wydanego w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2082/10). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w powyższym wyroku. W tej sytuacji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jaki i decyzja ją poprzedzająca naruszają art. 110 w zw. z art. 126 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., które miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 ustawy.