I SA/Wa 511/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie : NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Monika Nowicka Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2007 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie zajęcie nieruchomości oddala skargę. Minister Budownictwa, decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r., nr [...] orzekającej o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej na terenie gminy N., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność R. W. oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 1 i orzekł o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej na terenie gminy N., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność R. W., w pozostałej zaś części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa przedstawił następujący stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r. orzekł o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej na terenie gminy N., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność R. W. oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. R. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że przedstawione przez Wojewodę [...] okoliczności w najmniejszym stopniu nie uzasadniają wydania decyzji w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Odwołujący się wskazał także na sprzeczność z prawem decyzji Wojewody [...] ustalającej lokalizację autostrady [...]. Minister Budownictwa rozpoznając sprawę podniósł, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) stanowi, iż po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Organ odwoławczy zaznaczył, że Wojewoda [...] pismem z dnia 4 listopada 2006 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości położonej na terenie gminy N., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność R. W., która zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi w brzmieniu nadanym decyzją Prezesa Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1998 r., przeznaczona została pod budowę autostrady [...] na terenie województwa [...]. Wnioskiem z dnia 10 lipca 2006 r., uzupełnionym w dniu 11 sierpnia 2006 r. Zastępca Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W., działający w imieniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, zwrócił się o wydanie w trybie art. 17 powołanej wyżej ustawy, decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Minister Budownictwa podkreślił, że postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości nie zostało dotychczas zakończone decyzją ostateczną, co oznacza, że spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Zgodnie z treścią powołanego przepisu udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić jedynie w uzasadnionych przypadkach. Organ zaznaczył, że w piśmie z dnia 10 lipca 2006 r., uzupełnionym w dniu 11 sierpnia 2006 r. wskazano, iż brak dostępu do nieruchomości powstrzymuje rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych. W związku z powyższym Skarb Państwa może zostać narażony na niepowetowane straty obciążające budżet, co w konsekwencji mogłoby skutkować utratą środków z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Zgodnie z założeniami strategicznymi rządu polskiego pierwszeństwo w budowie dróg uzyskała m.in. autostrada [...], która leży w systemie dróg międzynarodowych i europejskich korytarzy transportowych ([...] i [...]). Kolejnym czynnikiem potwierdzającym zasadność starań o uzyskanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest fakt, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił z wnioskiem o wsparcie przedmiotowej inwestycji z Funduszu [...]. W konsekwencji rozpatrzenia wskazanego wniosku decyzją Komisji Wspólnot Europejskich z dnia [...] grudnia 2004 r. przyznano inwestorowi pomoc w kwocie [...], co stanowi 82 % wartości całego kontraktu. Decyzja powyższa uregulowała ostateczny termin wykorzystania przyznanych środków na dzień 31 grudnia 2008 r. Minister Budownictwa podkreślił, że zadania finansowane z Funduszu [...] wymagają wsparcia ze środków będących w dyspozycji zamawiającego, co w przypadku przedmiotowego zadania realizowane jest przez zapewnienie wkładu polskiego ze środków finansowych pochodzących z Krajowego Funduszu Drogowego i pożyczki EBI. Warunkiem uzyskania dostępu do środków z wkładu polskiego jest posiadanie przez inwestora programu inwestycyjnego dla zadania, który jednoznacznie i precyzyjnie określa harmonogram inwestycji. Program ten obecnie przechodzi procedurę akceptacji. Jednocześnie zakończona została procedura przetargowa mająca na celu wyłonienie wykonawcy dla przedmiotowego odcinka inwestycji. W związku z przewidywanymi procesami wywłaszczeniowymi i koniecznością uzyskania decyzji środowiskowej w warunkach przetargowych umieszczono zapis informujący, że wykonawca uzyska prawo do placu budowy do dnia [...] lutego 2007 r. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że również druga przesłanka warunkująca wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, tj. uzasadniony przypadek, została spełniona. Minister Budownictwa podniósł ponadto, że w myśl art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. decyzji udzielającej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec braku porozumienia z właścicielem w zakresie warunków nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej, zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, które jest długotrwałe i trudno przewidzieć termin jego zakończenia. Wobec wymogu wykazania się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości przez inwestora dla uzyskania pozwolenia na budowę, wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest - w ocenie organu odwoławczego - uzasadnione. Ministra Budownictwa zaznaczył, że Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] października 2006 r. nie wskazał jakiemu podmiotowi przyznaje uprawnienie do dysponowania nieruchomością, wobec czego należało uchylić decyzję organu pierwszej instancji w tej części i orzec co do istoty. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r. o ustaleniu lokalizacji drogi nie została uchylona i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, a zatem wywołuje skutki prawne w niej określone. Natomiast kwestia prawidłowości decyzji o lokalizacji drogi nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. W. podnosząc, że decyzje organów obu instancji są niezgodne z obowiązującym prawem, a w szczególności z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] a także o zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Podstawę prawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r. stanowi przepis art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Przepis ten przewidywał, w dniu wydania decyzji, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że wykazanie istnienia wymienionych w nim przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy drogi krajowej oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W rozpoznawanej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] wnioskiem z dnia [...] lipca 2006 r. o wydanie na podstawie art. 17 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie wskazanej we wniosku nieruchomości z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Potrzebę zastosowania rozwiązania przewidzianego art. 17 ust. 1 i 2 wnioskodawca uzasadnił tym, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod budowę autostrady [...] na odcinku [...], która to autostrada leży w systemie dróg międzynarodowych i europejskich korytarzy transportowych. Brak dostępu do nieruchomości powstrzymuje rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych, co może narazić Skarb Państwa na niepowetowane straty obciążające budżet a w konsekwencji mogłoby skutkować utratą środków z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Decyzją Komisji Wspólnot Europejskiej z dnia [...] grudnia 2004 r. przyznano inwestorowi pomoc w kwocie [...], co stanowi 82 % wartości całego kontraktu. Decyzja ta uregulowała ostateczny termin wykorzystania przyznanych środków na dzień [...] grudnia 2008 r. Za nadaniem decyzji o zajęciu rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia pilna potrzeba rozpoczęcia robót budowlanych. W oparciu o powyższą argumentację Wojewoda [...] dokonał oceny przesłanek ustawowych uzasadniających zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1 i 2 ustawy. Ocena ta, zdaniem Sądu, nie budzi zastrzeżeń. Jak wynika z akt sprawy postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte, co potwierdza zawiadomienie Wojewody [...] o wszczęciu takiego postępowania z dnia [...] sierpnia 2006 r. W zakresie pozostałych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. organ także dokonał prawidłowej oceny. W świetle uzasadnienia wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2006 r. nie budzi zastrzeżeń przyjęcie, że w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu powoływanego art. 17 ust. 1 i 2, i że przyjęta przez organ ocena w tym zakresie nie była dowolna. Należy więc uznać, że organy obu instancji dokonały zgodnego z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej pod pas drogowy autostrady i nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zawarte więc w skardze zarzuty niezgodności zaskarżonych decyzji z prawem nie są uzasadnione. Należy zauważyć, że przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w ogóle w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania. Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.