I SA/Wa 512/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzenia odwołania D. M., decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2017 r. nr [...] o uchyleniu z dniem [...] sierpnia 2017 r. decyzji Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...] o przyznaniu: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko K. M., 2. zasiłku rodzinnego na dziecko M. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...], na wniosek D. M., przyznał jej: 1. zasiłek rodzinny na dziecko K. M., 2. zasiłek rodzinny na dziecko M. M. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego Decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...] uchylił powołaną wyżej decyzję nr [...] z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Uchylenie decyzji wynikało z przedstawienia przez stronę zaświadczenia z [...] sierpnia 2017 r. o uzyskaniu przez męża M. M. prawa do renty. Wobec tego organ I instancji uwzględnił dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. z sierpnia 2017 i po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny stwierdził, że zostało przekroczone kryterium dochodowe, uprawniające do uzyskania świadczeń rodzinnych. Według organu dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł miesięcznie. Od tej decyzji D. M. wniosła odwołanie zarzucając organowi I instancji nieuwzględnienie utraty dochodu przez męża odwołującej w związku z zawieszeniem wypłaty z zatrudnienia, które zostało potwierdzone zaświadczeniem o przebywaniu męża na bezpłatnym, usprawiedliwionym urlopie na czas pobierania renty. D. M. podała, że obecnie czteroosobowa rodzina utrzymuje się z renty męża w kwocie [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w Rozdziale drugim ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" uregulowane są zasady przyznawania i wypłacania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Prawo do wymienionych świadczeń przysługuje m.in. rodzicom (art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 674,00 zł. Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie kwestią sporną jest nieuznanie przez organ I instancji utraty dochodu męża odwołującej z tytułu zawieszenia wynagrodzenia za pracę, w związku z przebywaniem na urlopie bezpłatnym. W aktach sprawy znajduje się decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z [...] czerwca 2017 r. przyznająca mężowi odwołującej M. M. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od [...] kwietnia 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. w wysokości miesięcznej [...] zł oraz zaświadczenie pracodawcy [...] S.A. w W. z [...] września 2017 r., z którego wynika, że M. M. od [...] kwietnia 2017 r. przebywa na usprawiedliwionym bezpłatnym urlopie na podstawie dostarczonej kopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z [...] czerwca 2017 r. dotyczącej przyznania renty czasowej. Zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy utrata dochodu oznacza utratę spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem Kolegium , wobec męża skarżącej M. M. nie nastąpiła utrata dochodu. M. M. pozostaje bowiem w stosunku pracy, czego dowodem jest zaświadczenie pracodawcy z [...] września 2017 r. Tym samym M. M. nie utracił zatrudnienia, jest jedynie urlopowany. Fakt przebywania na urlopie bezpłatnym nie wypełnia przesłanki z art. 2 pkt 23 lit. c ustawy, tj. utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast rentę, zgodnie z art. 2 pkt 24 lit. d ustawy, należy uznać za dochód uzyskany i o jej wysokość powiększyć dotychczasowy dochód rodziny, stanowiący podstawę do przyznania świadczeń. Miesięczny dochód wynosi więc: [...] + [...] = [...] zł, tj. w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie - [...] zł i przekracza kryterium dochodowe. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2018 r. D. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła organowi obrazę: - art. 2 Konstytucji RP poprzez dyskryminacje wyrażoną w odmiennym traktowaniu pierwszego i drugiego dziecka, co narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej, - art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, dotyczących rzeczywistej wysokości dochodu rodziny, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, - art. 80 Kpa, która to norma obliguje organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, 2. wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego w całości i wypłacenia zasądzonych wcześniej świadczeń, do czasu rozpoznania skargi przez Sąd, gdyż wykonanie jej może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, 3. orzeczenie przez Sąd prawa do świadczenia wychowawczego na córkę K. M. oraz zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: K. M. i M. M. wraz z zasądzeniem na rzecz skarżącej D. M. świadczeń zaległych, 4. zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ I instancji bezzasadnie nie uznał za dochód utracony wynagrodzenia męża, któremu w związku z przebywaniem na urlopie bezpłatnym zawieszono wynagrodzenie za pracę. Jej zdaniem, zastosowanie przez organ odwoławczy wyłącznie wykładni językowej, bez uwzględnienia wykładni celowościowej i systemowej, było niedopuszczalne. Zgodnie z orzecznictwem sądowym pojęcie "utraty dochodu" powinno być interpretowane jako utracenie wpływów lub ich ubytek. Skarżąca podniosła również, że postępowanie toczy się już 6 miesięcy. Organ I instancji wstrzymał wypłacanie świadczeń, a rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż renta męża skarżącej wynosi [...] zł i nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie istotne znaczenie miała właściwa interpretacja art. 3 pkt 22 i pkt 23 lit. c w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy, w zakresie ustalenia, co należy rozumieć przez "utratę dochodu" z zatrudnienia po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Odnosząc się do tego zagadnienia trzeba wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z kolei według art. 3 pkt 23 lit. c ustawy utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Sąd zwraca uwagę, że na gruncie art. 3 pkt 22 zatrudnienie definiowane jest poprzez odwołanie się do kryterium jakim jest wykonywanie pracy. Wobec tego utrata dochodu związana z utratą zatrudnienia, o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c ustawy, to nie tylko utrata pracy spowodowana wygaśnięciem, czy też rozwiązaniem umowy o pracę, ale też sam brak świadczenia pracy, który istnieje w ramach wiążącego strony stosunku pracy. Taka wykładnia wskazanego wyżej art. 3 pkt 22 i pkt 23 lit. c ustawy realizuje tzw. zasadę działania w słusznym interesie strony. Zgodnie z art. 7 Kpa na organach prowadzących postępowanie administracyjne ciąży bowiem obowiązek załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zarówno Wójt Gminy [...], jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dokonało błędnej wykładni art. 3 pkt 22 i pkt 23 lit. c ustawy. W konsekwencji organy te nie zastosowały art. 5 ust. 4 ustawy, nakazującego w niniejszej sprawie pominięcie dochodów z zatrudnienia utraconych po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nie było zatem podstaw do uchylenia decyzji z [...] czerwca 2017 r. nr [...], z powodów wskazywanych przez organy w uzasadnieniach decyzji, skoro 4-osobowa rodzina skarżącej w dacie wydania decyzji utrzymywała się wyłącznie z renty męża skarżącej M. M. w wysokości [...] zł, który ze względu na stan zdrowia przebywał na urlopie bezpłatnym (zaświadczenie z [...] sierpnia 2017 r., zaświadczenie z [...] września 2017 r.). W tej sytuacji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie został naruszony przepis prawa materialnego - art. 3 pkt 22 i pkt 23 lit. c ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] weźmie pod uwagę ocenę prawną, zaprezentowaną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Skoro organ I instancji wszczął w niniejszej sprawie z urzędu postępowanie celem uchylenia swojej decyzji z [...] czerwca 2017 r. nr [...] (zawiadomienie z [...] listopada 2017 r.), a nie było podstaw do uchylenia tej decyzji, to winien zakończyć to postępowanie poprzez jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Jeżeli w niniejszej sprawie, po wydaniu decyzji uchylającej z [...] listopada 2017 r. doszło do wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych, przyznanych decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...], to Wójt Gminy [...] weźmie pod uwagę treść art. 31 ustawy i zwróci D. M. niewypłacone świadczenia rodzinne. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej "Ppsa" orzekł, jak w sentencji. Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie D. M. była zwolniona od kosztów sądowych (wpisu od skargi, opłat kancelaryjnych), z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa. Poza tym skarżąca działała w sprawie osobiście, przez co nie wystąpiły w sprawie koszty działania profesjonalnego pełnomocnika strony (art. 250 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa). Z tej przyczyny wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania sądowego nie mógł być uwzględniony bowiem koszty te w niniejszej sprawie nie zostały poniesione przez stronę. .