I SA/Wa 514/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Asesor WSA Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia świadczenia oddala skargę. Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2020 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: E. L. 9 października 2020 r. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w N. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2019/2021 na dzieci A. M. oraz L. M.. Ośrodek Pomocy Społecznej w N. pismem z [...] października 2020 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wraz z załącznikami przekazał do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] w związku z informacją, że ojciec dzieci – M. M. kontynuuje pracę na terytorium Republiki [...]. Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 października 2020 r. do 31 maja 2021 r. wskazując, że [...] kwietnia 2020 r. wydana została decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przyznająca wnioskodawczyni prawo do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dzieci A. M. i L. M. na okres od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz od 1 stycznia 2020 r. na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z 27 września 2019 r. E. L. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Minister Rodziny i Polityki Społecznej rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że Wojewoda [...][...] lutego 2020 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dzieci A. M. i L. M. na okres od 1 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz od 1 stycznia 2020 r. na podstawie wniosku z 27 września 2019 r., z uwagi na fakt, że krajem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń w ww. okresie była [...]. Następnie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] uchylił ww. decyzję z [...] lutego 2020 r. i przyznał prawo do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dzieci A. M. i L. M. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz od 1 stycznia 2020 r. z uwagi na fakt, że organ I instancji błędnie wyliczył wysokość przysługujących świadczeń rodzinnych na terytorium [...]. Tym samym - w ocenie organu odwoławczego - dokonano merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonego 27 września 2019 r. i przyznano wnioskodawczyni prawo do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego. Postępowanie w sprawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonego 9 października 2020 r. należy uznać więc za bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć. Minister zaznaczył, że prawo do świadczenia wychowawczego zostało skarżącej przyznane w formie dodatku dyferencyjnego, tj. różnicy pomiędzy wysokością świadczeń przysługujących na terytorium [...] oraz wysokością polskiego świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ odwoławczy wskazał że do konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., należą elementy podmiotowe: adresat sprawy i organ ją rozstrzygający oraz elementy przedmiotowe: norma prawa materialnego podlegająca indywidualizacji i konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej oraz stan faktyczny, do którego ta norma ma zastosowanie. O bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. można mówić wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. Minister zaznaczył, że Wojewoda [...] wydając decyzję w przedmiotowej sprawie, działał w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z 30 października 2009 r., z późn. zm.) i na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 2 pkt 15 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenia powołane w podstawie prawnej. Wymienione przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie 883/2004 oraz rozporządzenie 987/2009 zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. E. L. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: 1. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. przez niezasadne umorzenie postępowania, przez przyjęcie, że wydanie decyzji stało się bezprzedmiotowe - albowiem E. L. do dnia dzisiejszego, mimo decyzji z [...] kwietnia 2020 - nie otrzymała świadczenia wychowawczego na małoletnie dzieci A. M. i L. M.;  2. bezpodstawne przyjęcie, że nie zmieniły się okoliczności w sprawie, podczas gdy E. L. wraz dziećmi, obywatelami polskimi, przebywa od ponad roku na terytorium RP, gdzie realizują obowiązek szkolny, ustalony został obowiązek alimentacyjny ojca - a mimo wszystko do dnia dzisiejszego nie otrzymała ona należnego świadczenia wychowawczego 500+, co czyni decyzję bezprawną i naruszającą dobro dzieci, a to że skarżąca nie jest osobą bezrobotną nie jest przesłanką do wstrzymania jej prawa do świadczenia wychowawczego; 3. naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez niezasadne umorzenie postępowania, co pozbawia E. L. dochodzenia świadczenia wychowawczego, które bezprawnie, mimo decyzji Ministra nie jest jej wypłacane. 4. błędne przyjęcie, że E. L. pobiera świadczenie wychowawcze w formie dodatku dyferencyjnego - z uwagi na pobieranie świadczenia we [...] – podczas, gdy nie pobiera ona tam żadnego świadczenia, pozostaje w Polsce, a dzieci są polskimi obywatelami. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie właściwego organu do wypłaty świadczenia wychowawczego za okres od 1 września 2019 do chwili obecnej. Minister Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone wart. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Z akt sprawy wprost wynika, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. odmawiającą przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci Skarżącej i przyznał E. L. świadczenie wychowawcze w formie dodatku dyferencyjnego na A. M. w wysokości [...] zł, na okres od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz od 1 stycznia 2020 r., oraz na L. M., w wysokości [...] zł, na okres od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz na okres od 1 stycznia 2020 r.  W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ze względu na fakt, że ojciec dzieci przebywa na stale we [...], gdzie prowadzi własną działalność gospodarczą. W związku z tym, że M. M. wykonuje pracę na terytorium [...], a Skarżąca pozostawała w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2020 r. osobą nieaktywną zawodowo na terytorium Polski, państwem właściwym na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004, w okresie 1 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz od 1 stycznia 2020 r. jest [...] jako państwo właściwe do wypłaty świadczeń z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Wysokość dodatku dyferencyjnego organ ustalił z uwzględnieniem faktu, że wysokość świadczenia wychowawczego, o którego przyznanie ubiega się Skarżąca w Polsce, jest wyższa niż wysokość porównywalnego świadczenia rodzinnego we [...]. Sąd podziela pogląd Ministra wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z dokumentów dołączonych przez Skarżącą do wniosku z 9 października 2020 r. nie wynika aby stan faktyczny sprawy uległ zmianie. Ojciec dzieci pracuje bowiem nadal we [...] prowadząc działalność gospodarczą, a Skarżąca jest od 24 kwietnia 2020 r. osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. To oznacza, że organ prawidłowo umorzył postępowanie wywołane wnioskiem z 9 października 2020 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. stwierdzając, że zawiera się ono w żądaniu już rozstrzygniętym decyzją ostateczną pozostającą w obrocie prawnym uznając, że jest ono bezprzedmiotowe. Należy wskazać, że zgodnie z art.105 § 1 k.p.a., organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego z przyczyn przedmiotowych należy niewątpliwie zaliczyć fakt istnienia w obiegu prawnym ostatecznej decyzji wydanej w tożsamej sprawie. Tożsamość spraw, tj. tożsamość sprawy, która została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej oraz sprawy objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania oznacza, że w obu tych sprawach musi zaistnieć tożsamość podmiotowa - występują te same strony w obu sprawach, jak i przedmiotowa - sprawa dotyczy tego samego przedmiotu. Tożsamość spraw jest rozumiana jako tożsamość żądania w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, przy czym ten ostatni warunek dotyczy regulacji prawnej, na podstawie której decyzję wydano, a która to regulacja wpływa lub może wpływać na zasadność roszczenia zgłoszonego na nowo. Zainicjowanie bowiem postępowania administracyjnego przy zaistnieniu tożsamości stosunków administracyjnoprawnych oznacza jednoczesne potencjalne naruszenie stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) powstającego w momencie "ostateczności decyzji". Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Zarzucana w skardze okoliczność, że należne świadczenia na dzieci do daty złożenia przez Skarżącą kolejnego wniosku nie zostały wypłacone ma charakter faktyczny i nie ma wpływu na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Mając to na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.