I SA/Wa 514/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Nina Beczek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 stycznia 2023 r. nr SKO.4000-2694/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 15 listopada 2022 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z 12 stycznia 2023 r., nr SKO.4000-2694/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania J. D. od decyzji Wójta Gminy W. z 15 listopada 2022 r., nr GOPS/000555/DW/11/2022, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że 12 września 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wpłynął wniosek J. D. o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazano, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawczyni jest kocioł na paliwo stałe zasilany paliwami stałymi, zgłoszony lub wpisany do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodenizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Gospodarstwo domowe wnioskodawczyni znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania. Do akt sprawy dołączono: - deklarację z 17 maja 2022 r. dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, z której wynika, że w budynku zainstalowany jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy (bez wskazania funkcji); - deklarację z 12 września 2022 r. dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, z której wynika, że w budynku zainstalowany i eksploatowany jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy (funkcja: c.o. i c.w.u.), w deklaracji wskazano, że w kotle stosowane jest paliwo w postaci węgla i paliwa węglopochodnego oraz drewna kawałkowego. Decyzją z 15 listopada 2022 r. Wójt Gminy W. odmówił przyznania J. D. świadczenia w formie dodatku węglowego z powodu wskazania niewłaściwego rodzaju stosowanego paliwa stałego. Na podstawie danych uzyskanych z rejestrów publicznych ustalono, że źródło ogrzewania znajdujące się w miejscu zamieszkania zostało zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków po raz pierwszy 17 maja 2022 r. i nie określono w nim rodzaju stosowanego paliwa. Po 11 sierpnia 2022 r., tj. 12 września skorygowano deklarację w CEEB dopisując węgiel i paliwa węglopochodne. W ocenie organu oznacza to, że dokonano zmiany w zakresie rodzaju stosowanych paliw w głównym źródle ciepła zainstalowanego oraz eksploatowanego w budynku zamieszkiwanym przez wnioskodawczynię. Od decyzji Wójta Gminy W. odwołanie złożyła J. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę wskazało, że zasady i tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach została uregulowana w ustawie z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm. - dalej ustawa). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Jak wynika z art. 2 ust. 3 ustawy przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Zgodnie z art. 27g ust. 3 pkt 5 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów, deklaracja o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw zawiera informacje o liczbie i rodzaju eksploatowanych w obrębię nieruchomości źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit a i c, oraz o ich przeznaczeniu i wykorzystywanych w nich paliw. Z kolei zgodnie z art. 27g ust. 4 tej ustawy w przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia, w którym zaistniała zmiana. Kolegium wskazało, że M. D. deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zgłosił do centralnej ewidencji emisyjności budynków 17 maja 2022 r. Z deklaracji tej wynika, że w budynku zainstalowany jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy, jednocześnie nie wskazano funkcji jaką spełnia kocioł. Deklaracja została złożona w terminie przewidzianym w art. 2 ust. 1 ustawy, tj. do 11 sierpnia 2022 r. Kolegium stwierdziło, że w powołanych powyżej przepisach jednoznacznie wskazano, że do otrzymania dodatku węglowego niezbędne jest wykazanie w ewidencji CEEB, iż w kotle na paliwo stałe stosowane jest paliwo wymienione w art. 2 ust. 3 ustawy, tj. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W deklaracji z 17 maja 2022 r. nie wskazano aby zainstalowane źródło ciepła było zasilane paliwem zawartym w katalogu paliw stałych wymienionych w art. 2 ust. 3 ustawy uprawniających do przyznania wnioskowanego dodatku. Kolejna deklaracja CEEB została złożona przez M. D. 12 września 2022 r. W deklaracji tej wskazano, że w budynku zainstalowany i eksploatowany jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy (funkcja: c.o. i c.w.u.), w którym stosowane jest paliwo stałe w postaci węgla i paliw węglopochodnych oraz drewno kawałkowe. Z treści tej deklaracji jednoznacznie wynika, że dokonano zmiany (korekty) danych w zakresie eksploatacji zainstalowanego źródła ciepła oraz rodzaju stosowanych paliw stałych, tj. w rubryce B03 wpisano węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Kolegium podało, że powyższa zmodyfikowana deklaracja uprawniająca do otrzymania dodatku węglowego została złożona po terminie przewidzianym w art. 2 ust. 1 ustawy, tj. po 11 sierpnia 2022 r. Organ stwierdził, że w przypadku, gdy po 11 sierpnia 2022 r. dokonano modyfikacji złożonej deklaracji CEEB, która to modyfikacja spowodowała uzyskanie uprawnienia do pobrania dodatku węglowego, dopisanie rodzaju paliwa stałego w postaci węgla i paliw węglopodobnych powoduje, że świadczenie nie może być przyznane. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 12 stycznia 2023 r. złożyła J. D. Skarżąca podała, że z niewiedzy nie wpisała w deklaracji z 17 maja 2022 r. rodzaju paliw stałych. Dopiero w drugiej deklaracji uzupełniła konieczne dane. Podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, których treść organy przytoczyły, nie ma więc potrzeby ponownego ich przytaczania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca złożyła 12 września 2022 r. wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Do wniosku zostały dołączone dwie deklaracje dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania paliw: z 17 maja 2022 r. i z 12 września 2022 r. W deklaracji z 17 maja 2022 r. wskazano kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy). W deklaracji z 12 września 2022 r. wskazano funkcję, jaką spełnia kocioł - c.o. i c.w.u oraz wypełniona została rubryka B03 poprzez wskazanie rodzaju stosowanych w kotłach paliw stałych, tj. węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Organy odmówiły skarżącej przyznania dodatku węglowego uznając, że wiążące dla sprawy są dane z deklaracji złożonej przed upływem ustawowego terminu, tj. 11 sierpnia 2022 r. Jednakże orzekające w sprawie organy nie podjęły żadnych czynności zmierzających do weryfikacji twierdzeń skarżącej. W aktach sprawy brak jest bowiem ustaleń w tym zakresie. Stanowisko organów nie mogło zyskać akceptacji w świetle rozwiązań wprowadzonych do ustawy o dodatku węglowych na skutek kolejnych nowelizacji istotnych z punktu widzenia przedmiotu rozpoznawanej sprawy. Ustawodawca, mocą art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967), obowiązującym od 20 września 2022 r., dodał w art. 2 ustawy ust. 15a w brzmieniu: "Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768), 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Zgodnie zaś z art. 52 ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, co znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z przywołanego art. 2 ust. 15a ustawy weryfikacja wniosku o wypłatę dodatku węglowego ma charakter wszechstronny (otwarty) i nie polega wyłącznie na sprawdzeniu danych ujętych w centralnej ewidencji emisyjności budynków do 11 sierpnia 2022 r. (wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 301/23; wyrok WSA w Gdańsku z 31 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 77/23). Okoliczności faktyczne istotne dla ustalenia zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie dodatku węglowego mogą zostać tym samym ustalone nie tylko na podstawach wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy, lecz także przy wykorzystaniu innych środków dowodowych, o czym przesądza użyty w ust. 15a zwrot "w szczególności". W myśl art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy). Zwrócić należy także uwagę na kolejną nowelizację ustawy dokonaną ustawą z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. poz. 2236), obowiązującą od 3 listopada 2022 r. Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy ma ona zastosowanie do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie. Na skutek tej nowelizacji, w art. 2 ustawy - stosownie do treści art. 26 pkt 1 lit. b - dodano ust. 15f i ust. 15g. W treści wprowadzonych regulacji określono, iż w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się (ust. 15f). Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (ust. 15g). Z treści powołanych regulacji nowelizujących ustawę o dodatku węglowym wynika, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych. Powyższe odbywa się poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w jej gospodarstwie domowym. Cel tych przepisów polega więc niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia pieniężnego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Nie sposób przy tym pominąć, że zgodnie ze wskazanymi regulacjami dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, o czym stanowi art. 2 ust. 15f ustawy, jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g ustawy). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że dodatek węglowy tym bardziej może zostać przyznany osobie, która zgłosiła ww. źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty (uzupełnienia) wcześniej złożonej deklaracji, nawet w sytuacji, gdy dokonała tego po 11 sierpnia 2022 r., jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. W wyniku nadanego - na skutek omówionych wyżej nowelizacji - brzmienia przepisom ustawy o dodatku węglowym, ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o dodatek węglowy, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych (źródeł informacji), w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W niniejszej sprawie, pomimo posiadania wiedzy o korekcie deklaracji nie dokonano dalszych wyjaśnień w tym przedmiocie, czym naruszono wyżej powołane przepisy kpa, a także art. 75 § 1 i art. 80 kpa. Organ powinien dopuścić z urzędu dowody przemawiające za wyjaśnieniem sprawy, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone jest zatem wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania, w szczególności postępowania dowodowego. W świetle powyższego, nie można było podzielić stanowiska, że wiążące dla rozpoznania sprawy były jedynie dane z deklaracji złożonej przed upływem ustawowego terminu. W sprawie naruszono także przepisy art. 2 ust. 15a i ust. 15b ustawy. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c ppsa w zw. z art. 135 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.