I SA/Wa 516/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2012 r. sprawy ze skargi W.P. i J.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. UZASANIENIE Wojewoda [...], Decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...], uchylił decyzje Starosty [...] z [...] grudnia 2011 r. nr [...], orzekającą o zwrocie nieruchomości stanowiącej własność W., położonej przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działkę nr [...] z obrębu [...], na rzecz W.P. i J.P. oraz zobowiązującą do zwrotu na rzecz W. kwotę zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w wysokości [...] zł. Z ustaleń organu wynika, że aktem notarialnym Rep nr [...] z dnia [...],12,1972 r. nabyto od W.S. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą archiwalną działkę nr [...] o powierzchni [...] m² I działkę nr [...] o powierzchni [...] m² Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji [...] wydaną przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w dniu [...].03.1969 r. pod budowę ulic [...] i [...] na odcinku ulic: [...] i [...]. Z ustaleń organu I instancji wynika, że na skutek dokonania nowego podziału geodezyjnego ww. terenu dawne działki nr [...] i nr [...] stanowią obecnie działki nr [...] o pow. [...] m2 i dz. ewid. nr [...] o pow. [...] m 2, które są odpowiednio własnością W. oraz Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 5.11.1991 r. W.S. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W dniu 29.09.2009 r. w/w wniosek został uzupełniony przez J.P. i W.P. Legitymacja wnioskodawców do udziału w niniejszym postępowaniu ustalona została na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. - zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z Wydział I Cywilny ( sygn. akt. [...]) spadek po W.S. na podstawie testamentu notarialnego z dnia [...].12.1989 r. nabyli: J.P. i W.P. po ½ części spadku każdy z nich. Działka nr [...] stanowi własność W.. Organ rozpatrując sprawę zwrotu nieruchomości wywłaszczonej związany jest treścią art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zwiera zamknięty katalog okoliczności, w których można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i który to katalog nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Zbędność przejętej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ orzekający rzeczywistego celu wywłaszczenia. Dopiero bowiem wtedy możliwe stanie się badanie przez organ prowadzący postępowanie, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany w aspekcie jego zgodności z celem na jaki nieruchomość została przejęta. Ustalenie celu wywłaszczenia, co do zasady następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej. Jednak w sytuacji gdy cel ten określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, nieprecyzyjny lub bardzo generalny, organ prowadzący postępowanie zwrotowe jest zobowiązany ustalić precyzyjny cel wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości. To uszczegółowienie winno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Z nadesłanych wraz z odwołaniem akt sprawy wynika, że na podstawie aktu notarialnego z dnia [...].12.1972 r. i powołanej w nim decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Nr [...] o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1969 r., ustalono realizację budowy ulic [...] i [...] na odcinku [...] i [...]. Decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 1997 roku stwierdzono nabycie z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 roku przez Związek Dzielnic-Gmin [...] nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...] z obrębu [...]. Z pisma Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami z dnia 14 lipca 2011 r. wynika, że: - w dniu [...].08.2002 r. pomiędzy W. a Zarządem Cmentarzy Komunalnych została zawarta umowa użyczenia nr [...] dotycząca m.in. działki ewid. nr [...]" z obrębu [...]. Zgodnie z § 3 umowy użyczenie następuje na czas nieoznaczony. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę ulic [...] i [...] na odcinku: [...] i [...]. Okoliczność tę organ I instancji ustalił w oparciu o treść decyzji o lokalizacji inwestycji Nr [...] wydanej przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w dniu [...] marca 1969 r.. Jak wynika z treści pisma z dnia 12.07.2006 r. Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami cel wywłaszczenia nie został do 2006 r. zrealizowany. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 27 kwietnia 2011 roku stwierdzono, że na części dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] nadal stoi budynek wybudowany przez W.S. oraz w pozostałej części działki znajdują się miejsca postojowe, drogi dojazdowe oraz zieleń wysoka i niska. Teren jest utwardzony płytami betonowymi. Ponadto oględziny przedmiotowej nieruchomości zostały przeprowadzone również przez rzeczoznawcę majątkowego A.S., która stwierdziła, że na części działki nr [...] jest murowany budynek dwu-kondygnacyjny częściowo podpiwniczony mieszkalno-usługowy z lat 50-tych o po w. użytkowej [...] m 2. Organ odwoławczy zauważył, iż organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na podstawie pisma Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] z dnia 12.07.2006 r. Mając powyższe na uwadze, organ wojewódzki stanął na stanowisku, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu działki ewid. nr [...] ma charakter przedwczesny. W ocenie Wojewody [...], organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób prawidłowy i wyczerpujący, w konsekwencji którego przedwcześnie uznał, iż na omawianej nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie z art. 137 ust. 1 u.g.n.. W związku z powyższym, Starosta [...] przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy winien wziąć pod uwagę dokumenty dostarczone przez Prezydenta W., a nie przekazane w trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji tj. wniosek o wywłaszczenie Prezydium Rady Narodowej W. Zarząd Dróg i Mostów z dnia [...].04.1972 r., decyzję Nr [...] z dnia [...].06.1971 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] ustalającej lokalizację parkingu samochodowego w celu precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia. W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] stwierdził, iż Starosta [...] winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w znacznej części, zmierzające w pierwszej kolejności do ustalenia celu wywłaszczenia w oparciu o dokumenty dostarczone przez Prezydenta W.. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż rozstrzygnięcie Starosty [...] narusza art. 7 i art. 77 § 1 kpa, zobowiązujące organ administracyjny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości. Zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji należało zatem uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 kpa). Rozstrzygnięcie jej zgodnie z prawem wymaga bowiem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W skardze na decyzję Wojewody [...] W.P. i J.P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżących decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Dowody takie jak oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu 27.04.2011 r. i operat szacunkowy z 27.10.2011 r. jednoznacznie potwierdzają, że w okresie 10 lat od chwili wywłaszczenia tj. od 1982 r. cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości reguluje przepis art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – jest nią zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do treści art. 137 ust. 1 powołanej ustaw, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zatem przez pojęcie zbędności nieruchomości należy rozumieć sytuację faktyczną, w której od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna upłynął 10-letni okres i w tym okresie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W rozpoznawanej sprawie wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu [...] grudnia 1972 r. tj. w dacie sporządzenia aktu notarialnego, którym nabyto od ówczesnej właścicielki W.S. na rzecz Skarbu Państwa tę nieruchomość. W § 1 umowy sprzedaży zapisano, że objęta nią nieruchomość wchodzi w skład terenu objętego decyzją nr [...] o lokalizacji szczegółowej, wydanej przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w dniu [...] marca 1969 r., którą została ustalona lokalizacja budowy ulic [...] i [...] na odcinku ulic: [...] i [...]. Organ I instancji przeprowadził w dniu 27 sierpnia 2011 r. Oględziny i na podstawie wyników tych oględzin oraz informacji Urząd W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami, zawartej w piśmie z 12.07.2006 r., w której podano, że cel wywłaszczenia nie został do 2006 r. zrealizowany uznał, że zaistniały przesłanki do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że takie rozstrzygnięcie przez organ I instancji jest przedwczesne, a to w świetle dowodów w postaci dokumentów przedłożonych przez aktualnego właściciela wywłaszczonej nieruchomości – W. i załączonych do odwołania. Wynika z akt sprawy, że do odwołania W. z 9 stycznia 2012 r. , wniesionego od decyzji Starosty [...] z [...].12.2011 r. Nr [...] została załączona kserokopia wniosku Prezydium Rady Narodowej W. Zarządu Dróg i Mostów z 25.04.1972 r. O przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego i kserokopia decyzji o lokalizacji inwestycji z [...].06.1971 r. Nr [...] wraz z załącznikiem graficznym. Dokumenty te odnoszą się do nieruchomości objętej kontrolowanymi w niniejszym postępowaniu decyzjami i nie dysponował nimi organ I instancji wydając decyzję. Analiza i ocena tych dokumentów przez organ w powiązaniu z dowodami, którymi już dysponował organ I instancji, a szczególnie w kontekście ustaleń poczynionych w toku oględzin, pozwoli na precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. Z kolei uszczegółowienie celu wywłaszczenia umożliwi prawidłową ocenę czy w sprawie wystąpiły przesłanki zwrotu nieruchomości o jakich stanowią przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Słusznie więc organ odwoławczy uznał, że decyzje organu I instancji narusza art. 7 i art. 77 § 1 kpa, zobowiązując organ administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości. Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z treścią art. 138 § 2 kpa co czyni skargę bezzasadną. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.