I SA/Wa 517/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skargi Polskiego [...] [...] "[...]" SA w [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania oddala skargę. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Polskiego [...] [...] "[...]" S.A. z siedzibą w [...], zwanego dalej "[...] "[...]", o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 160 kpa. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. stwierdził nabycie, na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) przez Centralę [...] [...], zwaną dalej "[...]", prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. – [...] w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] utrzymaną w mocy ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. o uwłaszczeniu [...], a skargę na w/w decyzję ostateczną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 27 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA 17/01. Pismem z dnia [...] października 2003 r. [...] "[...]", powołując się na art. 160 kpa, zwrócił się o przyznanie odszkodowania w kwocie [...] złotych, wobec utraty tytułu prawnego do nieruchomości, w tym własności zlokalizowanych na niej obiektów. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] zawiesił postępowanie w powyższej sprawie do czasu rozpatrzenia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ miał na względzie okoliczność, iż ostateczne rozstrzygnięcie w kwestii nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. praw rzeczowych do nieruchomości może nastąpić dopiero po rozstrzygnięciu sprawy o zwrot nieruchomości. Wniosek o odszkodowanie opiera się na utracie tytułu prawnego do nieruchomości, jednak nie jest to kwestia ostatecznie przesądzona, gdyż dopiero w razie zwrotu nieruchomości poprzednim właścicielom można spodziewać się decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia praw rzeczowych przez [...] i wówczas dopiero można będzie mówić o utracie tytułu prawnego do nieruchomości i wywodzić z tego roszczenie o odszkodowanie. Tym samym zakończenie sprawy o zwrot nieruchomości wpływa bezpośrednio nie tylko na postępowanie uwłaszczeniowe lecz także na postępowanie odszkodowawcze, skoro jest ono związane z prawami do nieruchomości. Oznacza to, że zakończenie postępowania o zwrot nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Z powyższych względów Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] stycznia 2004 r. Na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. [...] "[...]" złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r. oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W skardze [...] "[...]" nie kwestionuje podniesionej przez organ okoliczności, że w razie odmowy zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi zostałaby wydana nowa decyzja potwierdzająca fakt uwłaszczenia. Nie zmienia to faktu, że szkoda zaistniała, bowiem w wyniku wydania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o uwłaszczeniu skarżący nie posiada już tytułu prawnego do [...], w której prowadzi działalność gospodarczą. Taki stan może się utrzymywać nawet do kilku lat i skarżący nie będzie się mógł wykazywać tytułem prawnym do nieruchomości. Zakończenie postępowania wydaniem decyzji o zwrocie nieruchomości oznaczać będzie, że przez ten cały czas skarżący nie posiadał tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Stąd, zdaniem skarżącego, zawieszenie postępowania w sprawie odszkodowania powinno nastąpić po uprzednim zawieszeniu postępowania wszczętego wnioskiem [...] w sprawie uwłaszczenia przedmiotową działką lub zostało uzależnione od zakończenia postępowania o uwłaszczenie działką, zawieszonego do czasu zakończenia sprawy o zwrot nieruchomości. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł, że zgłoszony w trybie art. 160 kpa wniosek o odszkodowanie dotyczy żądania naprawienia szkody w postaci utraty praw do nieruchomości oraz poniesionych nakładów inwestycyjnych. Skoro kwestia zaistnienia szkody i spełnienie jednej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 160 kpa będzie zależeć od rozstrzygnięcia postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości, należy uznać, że wynik postępowania o zwrot nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w sprawie o przyznanie odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Tym samym skarga [...] [...] nie mogła być uwzględniona. Podkreślić należy, że zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa to okoliczność, od której uwarunkowane jest merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie będącej przedmiotem postępowania, a która ze swej istoty należy do właściwości innego organu lub sądu. Podejmując postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego organ musi przede wszystkim ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym (B.Adamiak/J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Warszawa 1996, s. 419). W niniejszej sprawie ocena organu co do związku między zakończeniem postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela a rozstrzygnięciem wniosku [...] [...] o odszkodowanie, nie narusza przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Jak podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] dotyczącej uwłaszczenia [...] nastąpiło wyłącznie z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego wskutek niezawieszenia postępowania w sprawie o uwłaszczenie i wydanie decyzji o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa, mimo iż pozostawał nierozpoznany wniosek byłego właściciela o zwrot nieruchomości. Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2000 r. stwierdzająca nieważność decyzji o uwłaszczeniu nie odnosiła się do materialnoprawnej podstawy nabycia przez [...] (poprzednika prawnego [...] [...]) prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości; celem jej było jedynie wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej przedwcześnie, a więc wadliwej procesowo. Zważyć trzeba, że o nabyciu praw do nieruchomości w trybie uwłaszczenia przewidzianego w art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (obecnie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.), przesądza spełnienie na dzień 5 grudnia określonych przesłanek materialnoprawnych. Decyzja uwłaszczeniowa fakt nabycia tych praw jedynie potwierdza. Wydanie jednak takiej decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przez poprzednika prawnego [...] [...] jest uzależnione od rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zwrot. Ta sama zależność istnieje co do postępowania o odszkodowanie. Dopóki nie zostanie rozstrzygnięta sprawa zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, nie może się toczyć postępowanie o naprawienie szkody w postaci utraty praw do nieruchomości i poniesionych nakładów inwestycyjnych. O ewentualnej utracie praw do nieruchomości nabytych przez [...] z mocy art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. można będzie bowiem mówić dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie zwrotu. W takiej sytuacji wynik tego postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie, którego dotyczy żądanie strony skarżącej. Należy zgodzić się z twierdzeniem skargi, że z uwagi na toczące się postępowanie o zwrot nieruchomości zawieszeniu winno ulec również postępowanie uwłaszczeniowe. Stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzji o uwłaszczeniu usunęło tę decyzję z obrotu prawnego, nie zniosło jednak postępowania wszczętego wnioskiem [...] z dnia [...] marca 1992 r. o wydanie decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia. Postępowanie to napotyka jednak na przeszkodę w postaci niezakończonego postępowania o zwrot nieruchomości. Dotyczy to jednak odrębnego postępowania toczącego się przed innym organem – Wojewodą [...] i nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. Z powyższych względów Sąd, nie dopatrując się naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.