I SA/Wa 517/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 532/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K. pismem z [...] listopada 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 532/15. Powyższym wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi wyżej wymienionej, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania jej wniosku z [...] lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...] - w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi [...] stycznia 2016 r. W związku z jego niewykonywaniem, wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 807/16 wymierzono Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 500 złotych. Stwierdzono wówczas także, że zwłoka w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy, po uprawomocnieniu się tego wyroku zwrócono do organu w dniu [...] listopada 2016 r. Wobec dalszego niepodejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z [...] listopada 2016 r. J. K. ponownie wezwała Prezydent [...] do wykonania wyroku z 21 października 2015 r., a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny w wymiarze określonym w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."); stwierdzenie, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości 10.000 złotych oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi przedstawiła przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę, że Prezydent [...] rażąco naruszył art. 35 k.p.a. oraz art. 170 p.p.s.a. i wyrażoną w art. art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawa, która nie dopuszcza możliwości niewykonywania przez organ władzy wykonawczej prawomocnego wyroku władzy sądowniczej. Podnosiła przy tym, że samo postępowanie w sprawie trwa już od 2,5 roku, w sytuacji gdy kodeks przewiduje dwa miesiące na wydanie decyzji. Takie zachowanie organu zasługuje więc na dużo wyższą grzywnę, której wymiar pozostawia uznaniu Sądu, a także przyznanie jej zadośćuczynienia przewidzianego w art. 154 § 7 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż jedną z przesłanek badanych w postepowaniu odszkodowawczym w sprawie rozpoznawanej na gruncie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. W związku zaś z trudnościami w ustaleniu tej przesłanki, pismem z [...] grudnia 2016 r. wystąpiono do Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa w [...] o stosowne informacje i dokumenty. W tym samym dniu poinformowano także stronę o stanie sprawy i planowany zakończeniu postępowania do [...] lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 532/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły zaś do organu w dniu [...] stycznia 2016 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg dwumiesięczny termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] marca 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu, organ ów zawisłej przed nim sprawy nie rozstrzygnął. Oznacza to, że od 14 miesięcy przy wykonywaniu powyższego wyroku pozostaje w stanie bezczynności, a to czyni żądanie wymierzenia mu z tego tytułu grzywny zasadnym. Za adekwatną ze względu na skalę przekroczenia owego terminu, jak też wymiar uprzednio orzeczonej grzywny (500 złotych), Sąd uznał zaś grzywnę w kwocie 1000 złotych. Przechodząc natomiast do oceny charakteru zaistniałej zwłoki przypomnieć należy, że uprzednio wymierzając grzywnę, Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2016 r. I SA/Wa 807/16 uznał, iż bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 21 października 2015 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przyczynkiem zaś do takiej oceny był wzgląd na podejmowane przez Prezydenta [...] działania zmierzające do ustalenia jednej z przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujących podjęcie w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, odnoszącej się do daty utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością przez jej poprzedniego właściciela (następcę prawnego). Orzeczenie to wydano na dwa miesiące przed wniesieniem obecnie rozpoznawanej tożsamej przedmiotowo skargi. W konsekwencji zatem dokonując oceny zaistniałej zwłoki na dzień podejmowania niniejszego wyroku, od wyrażonej wówczas oceny Sądu, nie może abstrahować. Od dnia wydania wyroku w sprawie I SA/Wa 807/16 do chwili obecnej wyroku upłynęło natomiast 9 miesięcy, w trakcie których przez większość czasu akta sprawy administracyjnej pozostawały w gestii Sądu. Zwrócone bowiem zostały organowi po uprawomocnieniu się ww. wyroku w dniu 9 listopada 2016 r. Wobec zaś powielonej 5 dni później skargi o wymierzenie organowi grzywny, ponownie w dniu nr [...].grudnia 2016 r. przekazane one zostały do Sądu. Ta okoliczność z całą pewnością nie pozostawała neutralna dla tempa i sposobu procedowania sprawy. Wprawdzie organ mógł zabezpieczyć się na taką okoliczność, sporządzając dla własnych potrzeb kopie tych akt i na ich podstawie podejmować w sprawie dalsze czynności, miast oczekiwać na ich zwrot z Sądu. Niemniej sam fakt niewykazania w tym względzie odpowiedniej zapobiegliwości i staranności, nie uprawnia jeszcze do wyprowadzenia wniosku o celowym uchylaniu się Prezydenta [...] do załatwienia sprawy. Jednocześnie niezbędna dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie kwestia utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością nadal pozostaje niewyjaśniona w sposób pewny, a organ w tym zakresie (w okresie w jakim dysponował aktami) podejmował działania zmierzające do pozyskania dokumentów pozwalających tę okoliczność stwierdzić (vide wystąpienie do Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urz. [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Zważywszy zatem na powyższe, brak jest w ocenie Sądu dostatecznie uzasadnionych podstaw, by zwłokę w załatwieniu sprawy, a przez to stan bezczynności przy wykonywaniu prawomocnego wyroku, choć niewątpliwie naganny, kwalifikować jako efekt naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz przepisów art. 153, art. 170 i art. 283 § 2 p.p.s.a. w stopniu rażącym. Z takim bowiem mielibyśmy do czynienia w sytuacji gdzie nie tylko nie został dochowany termin załatwienia sprawy wyznaczony wyrokiem sądu (wówczas bowiem każda przypadek niewykonania wyroku oceniany musiałby być jako mająca miejsce z rażącym naruszeniem prawa), ale przede gdy jest to spowodowane intencjonalnym unikaniem podjęcia decyzji w sprawie, mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Z tych też względów Sąd nie widzi obecnie powodów do nałożenia na Prezydenta [...] przewidzianej w art. 154 § 7 p.p.s.a. sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej i z tego względu w powyższym zakresie skarga została oddalona. Sankcja ta jest bowiem dodatkowym środkiem o mieszanym charakterze dyscyplinująco-represyjno-quasi odszkodowawczym, który winien być co do zasady stosowanym w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Taki zaś w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Jak już bowiem wyżej podniesiono, do zaistnienia zwłoki po części przyczyniła się swoimi działaniami sama skarżąca, wnosząc w krótkich odstępach czasu tożsame przedmiotowo skargi - co wiązało się z przekazywaniem do Sądu akt sprawy, powodując tym samym przerwy w jej merytorycznym procedowaniu przez organ. Godzi się wreszcie zauważyć, że sam okres niewykonywania wyroku (14 miesięcy), na tle analogicznych rozpoznawanych przed tut. Sądem spraw, nie jest znaczny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji), orzeczono natomiast na podstawie art. 200 powołanej ustawy.