I SA/Wa 524/12

WyrokWSA w Warszawie2012-05-21

Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Iwona Kosińska, Maria Tarnowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoby, które nie złożyły wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w ustawowym terminie, mogą być uznane za strony postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej tego prawa, jeśli nie zostały wymienione we wniosku złożonym przez innych spadkobierców?
Ratio decidendi
Osoby, które nie złożyły wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w ustawowym terminie, a także nie zostały wymienione we wniosku złożonym przez innych spadkobierców, nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i w związku z tym nie mogą być uznane za strony postępowania odwoławczego. Termin na złożenie wniosku jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, co skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do żądania rekompensaty.
Stan faktyczny
Skarga została złożona przez L. K., B. D., A. M. i S. L. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa o niedopuszczalności ich odwołania. Odwołanie to dotyczyło decyzji Wojewody potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Skarżący zarzucili, że zostali pominięci w postępowaniu przed organem I instancji, mimo że są spadkobiercami E. L. lub B. K., której przysługiwało prawo do spadku po E. L. Minister Skarbu Państwa uznał odwołanie za niedopuszczalne, ponieważ skarżący nie złożyli wniosku o rekompensatę w ustawowym terminie i nie posiadają interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Maria Tarnowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. M., B. D., L. K. i S. L. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]po rozpatrzeniu odwołania L. K., B. D., A. M. i S. L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania powyższych osób w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E.L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w L. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. R. L. oraz Z. L. zwrócili się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w L. Decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia na rzecz R. L. i Z. L. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. L. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Na skutek rozpatrzenia odwołania stron, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...], w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], potwierdził na rzecz R. L.w 1/4 części oraz Z. L. w 1/4 części prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. L. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w L. Wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej została ustalona na kwotę [...] zł, z czego R. L. - przysługuje rekompensata w wysokości [...] zł, a Z.L. w wysokości [...]zł. Od decyzji tej odwołanie do Ministra Skarbu Państwa złożyli R.L., Z. L., L. K., B. D., A. M. oraz S. L. zarzucając jej naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez rażąco nieprawidłowe pominięcie w prowadzonym postępowaniu S. L. (spadkobierczyni po E. L.), a także L. K., B. D., A. M. - będących spadkobiercami B. K., której przysługiwało prawo do spadku po E. L. i pozbawienie ich, bez ich winy, możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym na skutek zaniechania ustalenia stron postępowania, pomimo tego, iż S. L., której prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w miejscowości L. organ uznał za wykazane, była wprost wymieniona w uzasadnieniu decyzji jako spadkobierczyni E. L., co jednoznacznie zdaniem odwołujących się przesądzało o istnieniu jej interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wymieniona w uzasadnieniu decyzji B. K. zmarła w dniu [...] grudnia 2008 r., czyli jeszcze przed złożeniem przez wnioskodawców wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w dniu [...] grudnia 2008r., co przesądzało zdaniem odwołujących się, iż stronami przedmiotowego postępowania są L. K., B. D. oraz A. M. i osoby te niewątpliwie posiadają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu, co potwierdził organ stwierdzając, iż potwierdzono uprawnienia spadkobierców (w tym B. K.) do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w miejscowości L. Pominięcie powyższych stron w przeprowadzonym postępowaniu jest niekorzystne również dla wnioskodawców R. L. oraz Z. L., gdyż stanowi obrazę przepisów postępowania, która może prowadzić do uchylenia ostatecznej decyzji organu w wyniku wznowienia postępowania, co wywołałoby ewentualną konieczność zwrotu, wraz z odsetkami, kwot przyznanych w zaskarżonej, wadliwej decyzji. Organ nie zawiadomił też S. L., L. K., B. D. oraz A. M. o wszczęciu postępowania, jak i dalszych czynnościach organu, i nie pouczył o prawach strony, w tym w szczególności o skutkach prawnych niezłożenia przez wszystkich uprawnionych właściwych wniosków lub odpowiednich oświadczeń, o których mowa w art. 3 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Rozpoznając odwołanie Minister Skarbu Państwa uznał, iż jest ono niedopuszczalne ze względu na brak interesu prawnego odwołujących się w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Organ podniósł, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie należy wymienić brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących - środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę nie mającą do tego legitymacji bądź przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., IIOSK 1661/06, Lex nr 425381). Z materiału dowodowego wynika, że wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP złożyli w przedmiotowej sprawie w dniu 30 grudnia 2008 r. jedynie R. L. oraz Z. L. Pozostali spadkobiercy E. L. tj. L. K., B. D., A. M. oraz S. L. nie brali udziału w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą [...], gdyż nie złożyli w terminie wynikającym z art. 5 ust. 1 ustawy wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika zdaniami organu wyraźnie, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Minister Skarbu Państwa stwierdza, iż przewidziany w ustawie z dnia 8 lipca 2005 roku termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tj. 31 grudnia 2008 roku) jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a więc wywołującym skutki w sferze praw i obowiązków podmiotów, których dotyczą oraz wyznaczającym okres, w którym ma nastąpić ich ukształtowanie w ramach stosunku administracyjnoprawnego. Uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie terminy mają charakter zawity i nie podlegają przywróceniu. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. także: uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA z 1997 r. z. 2, poz. 56). W cytowanej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. brak jest przepisu przewidującego taką możliwość. Jednocześnie obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, nie wymaga w odróżnieniu od ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, łącznego wystąpienia wszystkich spadkobierców z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Każdy spadkobierca może wystąpić samodzielnie z wnioskiem w imieniu własnym i na własną rzecz. Z. L. oraz R. L. złożyli wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, działając w imieniu własnym i na własną rzecz. Dlatego zdaniem organu odwoławczego Wojewoda [...] prawidłowo, ograniczył postępowanie wyjaśniające tylko do powyższych spadkobierców właściciela mienia pozostawionego tj. E. L., i potwierdził decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. prawo do rekompensaty na rzecz Z. L. i R. L. w zakresie ich udziałów spadkowych nabytych po E. L. Pozostali spadkobiercy nie brali udziału w toczącym się postępowaniu, zakończonym pierwotnie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r., odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz R. L. oraz Z. L. oraz decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 r., uchylającą zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dopiero po potwierdzeniu przez Wojewodę [...], decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. prawa do rekompensaty na rzecz R. L. oraz Z.L., pozostali spadkobiercy E. L. tj. L. K., B. D., A. M. oraz S. L. złożyli odwołanie od ww. decyzji. Zdaniem organu nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania norma wyrażona w art. 27 ustawy w zw. z art. 30 § 4 k.p.a., nakazująca prowadzić, względem L. K., B. D., A. M. oraz S. L., na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, z tej przyczyny, że właściciel mienia pozostawionego – E. L. nie złożył na podstawie przepisów ówcześnie obowiązujących wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza obecnym obszarem Państwa Polskiego. Natomiast zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie służy stronie. W związku z tym odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie zachodzi zdaniem organu taki właśnie przypadek. Nie można bowiem uznać L. K., B. D., A. M. oraz S. L. za strony postępowania toczącego się przed Wojewodą [...] w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zakończonego wydaniem decyzji w dniu [...] listopada 2010 r. Ww. osoby nie mają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż ze względu na niezłożenie wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. ich uprawnienie do żądania otrzymania rekompensaty wygasło. Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli L. K., B. D., A. M. oraz S. L., zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez nieuprawnione stwierdzenie niedopuszczalności odwołania skarżących na podstawie art. 134 k.p.a., albowiem zgodnie ze stanowiskiem doktryny i utrwalonym orzecznictwem, omawiany artykuł nie stanowi podstawy do rozstrzygnięcia, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania. Jeżeli, zatem wnoszący odwołanie twierdzi, że jest stroną postępowania, to organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania z tego powodu, że wnoszący je nie jest w ocenie organu odwoławczego stroną postępowania, ale jest zobowiązany do zweryfikowania tego twierdzenia w toku postępowania odwoławczego. Jeżeli wówczas twierdzenie to nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to organ odwoławczy powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. .10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2005.169.1418 ze zm.) poprzez bezzasadne stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z dnia 29 listopada 2010r. L. K., B. D., A. M. oraz S. L. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. L. nieruchomości w L. pomimo rażąco nieprawidłowego pominięcia w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu strony S. L. (spadkobierczyni po E. L.), a także stron L. K., B. D., A. M. będących spadkobiercami B. K., którym przysługiwało prawo do spadku po E. L. i pozbawienie, bez ich winy, możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym na skutek uznania, iż wskazanym wyżej osobom nie przysługuje przymiot strony, a to na skutek oczywiście błędnej wykładni powołanych wyżej art. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2005.169.1418 ze zm.), które jako jedyne kryteria uznania za podmiot uprawniony do rekompensaty wskazują przesłanki art. 2 ust. 1 i 2 oraz warunek z art. 3. ust. 2 w/w ustawy. Natomiast treść art. 6 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy, jako niezbędny załącznik wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty wymienia w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, dowody wskazujące na miejsce zamieszkania osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy zaniechania ustalenia stron postępowania, pomimo tego, iż S. L., której prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w miejscowości L. organ I instancji uznał za wykazane, była wprost wymieniona w uzasadnieniu decyzji jako spadkobierczyni E. L., co jednoznacznie przesądzało zdaniem skarżących o istnieniu jej interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. Natomiast wymieniona w uzasadnieniu B. K. zmarła w dniu [...] grudnia 2008r., czyli jeszcze przed złożeniem przez wnioskodawców wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w dniu [...] grudnia 2008r., co przesądza zdaniem skarżących, iż stronami przedmiotowego postępowania są także L. K., B. D. oraz A. M., a osoby powyższe niewątpliwie posiadają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Pominięcie powyższych stron w przeprowadzonym postępowaniu jest niekorzystne również dla wnioskodawców R. L. oraz Z. L., gdyż stanowi to obrazę przepisów postępowania, która może prowadzić do uchylenia ostatecznej decyzji organu w wyniku wznowienia postępowania, co wywołałoby ewentualną konieczność zwrotu, wraz z odsetkami, kwot przyznanych w zaskarżonej, wadliwej decyzji, brak zawiadomienia stron S. L., L. K., B. D. oraz A. M. o wszczęciu postępowania, jak i dalszych czynnościach organu, pouczenia o prawach strony, w tym w szczególności poinformowania stron o skutkach prawnych niezłożenia przez wszystkich uprawnionych właściwych wniosków lub odpowiednich oświadczeń, o których mowa w art 3 ust 2 zdanie drugie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2005.169.1418 ze zm.), naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 9 k.p.a na skutek zaniechania przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami wyrażonymi w tych przepisach, które w niniejszej sprawie wskazywały na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie czy złożone wnioski dotyczą również S. L., L. K., B. D. oraz A. M., czy może jako osoby uprawnione postanowiły one poprzez złożenie odpowiedniego oświadczenia, wskazać wnioskodawców R. L., bądź Z. L. jako osoby uprawnione do rekompensaty. Zdaniami skarżących z akt sprawy nie wynika by Minister Skarbu Państwa rozpoznając odwołanie przeprowadził jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie, zaś brak przymiotu strony w sprawie wywiódł wyłącznie z braku w aktach administracyjnych sprawy odrębnego wniosku o rekompensatę wniesionego przez S. L., L. K., B. D. oraz A. M. Tak poczynione przez organ II instancji ustalenia stanu faktycznego sprawy należy zdaniem skarżących uznać za dowolne i naruszające przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż oparte zostały na niepełnym materiale dowodowym. W obszernym uzasadnieniu skarżący odnieśli się do powyższych zarzutów skargi. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Przy czym zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych, lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone postanowienie naruszało obowiązujące prawo. Wskazać należy, iż przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ do zbadania w pierwszej kolejności dopuszczalności odwołania. Dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe, to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot tj. stronę postępowania w sprawie. Jeżeli ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący, nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. W razie jednak gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym, nie można przyjąć, że organ tych ustaleń będzie dokonywał poza formami postępowania administracyjnego, bez zapewnienia udziału jednostki powołującej się na własny interes prawny. W takim przypadku organ odwoławczy obowiązany jest podjąć postępowanie odwoławcze, a w razie gdy ustali, że jednostka wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończy postępowanie odwoławcze w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Decyzja ta rozstrzyga tylko co do legitymacji wnoszącego odwołanie, nie ma znaczenia prawnego dla możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w której odwołanie wniosły legitymowane podmioty. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący nie byli uznani za strony postępowania przez organ pierwszej instancji. Natomiast z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy wynika wprost, że wniosek o przyznanie rekompensaty za mienie zabużańskie pozostawione przez E. L. został złożony w dniu [...] grudnia 2008 r. jedynie przez R. L. oraz Z. L. Pozostali spadkobiercy E. L. nie brali udziału w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą [...], gdyż nie złożyli w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418 ze zm.) stosownego wniosku. Z treści złożonego wniosku wynika natomiast bezspornie, że składający go działali wyłącznie w imieniu własnym i na własną rzecz. Brak jest także w aktach przedmiotowej sprawy pełnomocnictw do działania również w imieniu pozostałych spadkobierców. Natomiast skarżący utracili z dniem 31 grudnia 2008 r. prawną możliwość ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty na ich rzecz, ponieważ termin zawarty w art. 5 powyższej ustawy jest terminem prawa materialnego i jest nieprzywracalny. Dlatego też zdaniem Sądu prawidłowo organ odwoławczy uznał, ze skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Wskazać należy, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP nie tworzy po stronie spadkobierców łącznego uprawnienia do potwierdzenia tego prawa (co miało miejsce na podstawie art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. – o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości SP wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, zgodnie z którymi prawo to przysługiwało łącznie wszystkim spadkobiercom). W oparciu o ustawę z 2005 r., każdy spadkobierca może samodzielnie wystąpić z wnioskiem w imieniu własnym i na własną rzecz. Ratio legis takiej regulacji ma na celu ułatwienie dochodzenia rekompensaty, bez konieczności ustalania wszystkich możliwych spadkobierców i umożliwia potwierdzenie prawa do rekompensaty przez składającego wniosek w zakresie jego udziału spadkowego w takiej nieruchomości nie naruszając jednocześnie uprawnień pozostałych spadkobierców. W przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania także art. 27 ustawy w związku z art. 30 § 4 k.p.a. nakazujący prowadzić postępowanie względem skarżących na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (postępowanie wszczęte i niezakończone przed dniem jej wejścia w życie), bowiem właściciel pozostawionego mienia E. L. nie złożył na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawionego mienia poza obecnymi granicami RP. Dlatego też nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, iż postępowanie takie obecnie obejmuje z urzędu cały krąg spadkobierców (nawet znany organowi) po właścicielach mienia zabużańskiego i nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wobec wszystkich uprawnionych spadkobierców mienia zabużańskiego. Pod rządami aktualnie obowiązującego prawa dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty każdemu spadkobiercy przysługuje odrębna legitymacja do złożenia wniosku, bez złożenia którego jednak prawo do przyznania rekompensaty nie może być potwierdzone. Zatem wobec nie złożenia wniosków przez skarżących w określonym w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. terminie, a także nie wymienienie ich także we wniosku złożonym w dniu [...] grudnia 2008 r. przez R. L. i Z. L., którzy wiedzieli, że skarżący także są spadkobiercami po E. L. oraz brak jakichkolwiek pełnomocnictw do działania w ich imieniu powoduje, że zarzuty skargi Sąd uznał za nieuzasadnione i podzielił w pełni stanowisko organu w kwestii niedopuszczalności odwołania złożonego przez skarżących. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło