I SA/Wa 526/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2011 roku nr [...]- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z [...] listopada 2011 roku nr [...] Starosta [...] odmówił M. R. przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. W uzasadnieniu decyzji, jako podstawowy powód odmowy przyznania świadczenia organ I instancji wskazał, że M. R. nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Organ powołał się na opinię psychologa oraz opinię pracownika socjalnego. Stwierdzono, że ponieważ M. R. nie jest osobą zdolną do samodzielnej egzystencji, nie realizuje indywidualnego programu usamodzielnienia, należało odmówić przyznania pomocy rzeczowej na usamodzielnienie. Odwołanie od tej decyzji złożyła M. R.. Rozpoznając złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dokonało ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i przytoczyło treść art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). Pomoc udzielana osobom opuszczającym placówki wymienione w art. 88 jest pomocą, której celem jest usamodzielnienie życiowe osoby i jej integracja ze środowiskiem. Pomoc na usamodzielnienie może mieć formę pieniężną (w tym może być przyznana na kontynuowanie nauki) oraz niepieniężną, która obejmuje pracę socjalną, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia oraz odpowiednich warunków mieszkaniowych, a także pomoc rzeczową na zagospodarowanie. Przyznanie pomocy uzależnione jest od spełnienia kilku warunków, przede wszystkim są to: osiągnięcie pełnoletniości i zobowiązanie się do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia. M. R. nie ma programu usamodzielnienia, zamieszkuje wspólnie z rodzicami i nie jest w stanie samodzielnie rozeznać się w swoich potrzebach . Ponieważ w sprawie nie zostały spełnione przesłanki formalne (brak programu usamodzielnienie) oraz faktyczne orzeczono jak w sentencji. Na marginesie powyższych rozważań organ wskazał, że trudna sytuacja rodzinna skarżącej uprawnia do otrzymania pomocy materialnej w formie zasiłków celowych i okresowych. Skargę na powyższą decyzje wniosła M. R. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr[...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Wskazać przy tym należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego i nie może się to badanie opierać na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W ocenie Sądu skarga wniesiona przez M. R. nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie naruszała prawa, co uzasadniałoby jej wyeliminowanie z obrotu. Na wstępie należy wskazać, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy zasadnie organy administracyjne odmówiły skarżącej udzielenia pomocy w postaci pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, oraz osoba pełnoletnia opuszczająca placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewniający całodobową opiekę i młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zwana dalej "osobą usamodzielnianą", zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą pieniężną na usamodzielnienie . Uzyskanie pomocy społecznej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawodawca uzależnia przy tym od spełnienia dodatkowych przesłanek. Pomoc taka przysługuje zatem w przypadku, gdy osoba usamodzielniana jest zdolna do samodzielnej egzystencji (art. 88 ust. 4 ustawy) oraz zobowiązała się do realizacji indywidualnego programu usamodzielniania się (art. 88 ust.6 ustawy). Szczegółowe zasady dotyczące warunków i trybu przyznawania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, wysokości tej pomocy oraz wartości i składników pomocy na zagospodarowanie; sposobu przygotowania i realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia oraz zadania opiekuna usamodzielnienia, biorąc pod uwagę konieczność indywidualnej pracy z osobą usamodzielnianą; trybu zawieszania pomocy na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie (Dz. U. z 2005 r. Nr 6, poz. 45 ze zm.). Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek przyznania jej pomocy, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy skarżąca bezspornie nie przedstawiła programu usamodzielnienia , co więcej, w ocenie psychologa oraz pracownika socjalnego nie jest w stanie samodzielnie mieszkać ani samodzielnie rozeznać się w swoich potrzebach. Natomiast przyznanie pomocy na usamodzielnienie zależy od opracowania i przyjęcia przez osobę zainteresowaną indywidualnego programu usamodzielnienia. Istotą takiego programu jest zobowiązanie adresatów programu do podejmowania działań zmierzających do zmiany ich sytuacji życiowej i adaptacji do nowych warunków egzystencji. Są wyrazem realizacji zadań pomocy społecznej, zwłaszcza zasady współdziałania i usamodzielniania. Organy administracji zatem nie miały możliwości uwzględnienia wniosku skarżącej. Prawidłowo przy tym organ odwoławczy podkreślił, że pomoc na usamodzielnienie nie jest przyznawana jedynie z powodu niskich dochodów. Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze twierdzenia skarżącego, że brak planu usamodzielnienia jest uchybienie jej placówki, zauważyć należy, że zarzut taki nie może odnieść skutku w świetle obecnie obowiązujących przepisów prawa. Ww. rozporządzenie w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 90 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, precyzuje, że indywidualny program usamodzielnienia przygotowuje osoba usamodzielniana wraz z opiekunem usamodzielnienia przy współpracy właściwego do przyznania pomocy powiatowego centrum pomocy rodzinie co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem pełnoletniości, biorąc pod uwagę sposób i formy pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w szczególności przez: a) umożliwienie zamieszkania w mieszkaniu chronionym przez czas określony, b) całkowite lub częściowe pokrycie wydatków związanych z wynajmem pokoju, c) ułatwienie uzyskania mieszkania socjalnego z zasobów gminy, d) umożliwienie osobie usamodzielnianej uczącej się w gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej lub ponadpodstawowej zamieszkania w bursie lub internacie do czasu ukończenia nauki, e) całkowite lub częściowe pokrycie osobie usamodzielnianej studiującej w szkole wyższej wydatków związanych z zakwaterowaniem (§ 7 pkt 6 rozporządzenia). Z zacytowanych przepisów nie można zatem wywieść obowiązku ośrodka pomocy społecznej do sporządzenia z urzędu planu usamodzielnienia. Mając powyższe na względzie należało orzec, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony o odroczenie rozprawy w dniu 22 czerwca 2012 r. to wskazać należy, że stosownie do art. 109 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odracza rozprawę jeśli stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona bądź jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy pod ich nieobecność. Udział w rozprawie nie jest ani obowiązkowy, ani nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów należało oddalić wniosek o odroczenie rozprawy.