I SA/Wa 527/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania S.K. od decyzji Kierownika Poradni Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie usług opiekuńczych – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Kierownik Poradni Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., po rozpatrzeniu wniosku S.K. złożonego w dniu [...] grudnia 2009 r., decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], orzekł o przyznaniu skarżącej usług opiekuńczych od [...] stycznia 2010 r. do [...] czerwca 2010 r. w ilości po 2 godziny dziennie od poniedziałku do piątku, tj. 10 godzin tygodniowo, płatne w wysokości [...] % kosztu usługi – [...] zł za godzinę, tj. [...] zł za godzinę opieki. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ powołał się m.in. na dochód netto na osobę samotnie gospodarującą w wysokości [...] zł, kryterium – [...] zł oraz wzrastającą ilość osób ubiegających się o usługi opiekuńcze, co nie pozwala na zabezpieczenie pomocy w większym wymiarze. S.K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując na pogarszający się stan zdrowia, wykonywane dializy 3 razy w tygodniu (każdy wtorek, czwartek i sobota w godzinach 12.00 - 17.00) a co się z nimi wiąże konieczność pomocy przy ubieraniu się, sprowadzaniu z 4 piętra i pomocy przy wejściu do sanitarki. Skarżąca zwróciła się z prośbą o przywrócenie poprzedniego stanu godzinowego usług opiekuńczych, tj. 20 godzin tygodniowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO podtrzymało stanowisko organu I instancji, co do kwestii uprawnień strony odnośnie przysługiwania jej prawa pomocy w postaci usług opiekuńczych - wiek, inwalidztwo, kryterium dochodowe, jak i co do wyliczonej opłaty wynikającej ze stawki godzinowej. Organ odwoławczy wskazał, że usługi opiekuńcze są świadczone przez siostrę PCK lub przez inną osobę wskazaną przez PCK, a rozkład godzin usług opiekuńczych (świadczenie w odpowiednich blokach czasowych) i ich częstotliwość powinny być w ciągu dnia dostosowane do potrzeb chorej w uzgodnieniu z PCK. Zdaniem SKO w O. z akt sprawy wynika, że S.K. nie jest pozbawiona pomocy ze strony własnej rodziny - dzieci (syna i córki) mieszkających na terenie miasta. W związku z powyższym Kierownik MOPS w O. słusznie uznał jako wystarczającą aktualnie przyznaną wnioskodawczyni ilość godzin opiekuńczych. W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił stronie jakimi środkami finansowymi dysponował MOPS w O. Organ wskazał na fakt, że na rok 2009 plan finansowy na pomoc w formie usług opiekuńczych wynosił w MOPS w O. [...] zł, zaś na rok 2010 – [...] zł, co w sytuacji wzrostu ilości osób ubiegających się o tego typu usługi nie pozwala aktualnie na pełne zabezpieczenie zgłaszanych potrzeb. SKO w O. podkreśliło jednak, że MOPS w przypadku uzyskania dodatkowych środków na powyższe cele będzie mógł nie tylko na wniosek lecz także z urzędu dokonać zmiany własnej decyzji zwiększając ilość godzin usług opiekuńczych. Odnosząc przedstawione argumenty do przedmiotowej sprawy administracyjnej organ stwierdził, że przy obecnym stanie, zarówno tak posiadanych środków finansowych jak i pomocy ze strony rodziny, należało uznać wysokość przyznanych świadczeń za w pełni uzasadnioną. S.K. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium O. w O. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] podając, że jest 84-letnią niepełnosprawną osobą z uszkodzonymi nogami ([...]), zdaną wyłącznie na opiekę innych osób. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podkreśliła, że opieka jaką sprawują nad nią jej dzieci jest osiągana kosztem ich pracy i rodzin i niestety nie obejmuje najważniejszych dla niej godzin, tj. od rana do południa. Zdaniem S.K. pomoc siostry PCK w zakresie 4 godzin jest niezbędna również z uwagi na dializy, które wnioskodawczyni przyjmuje 3 razy w tygodniu. Skarżąca stwierdziła ponadto, że uzgodniła w wywiadzie przeprowadzonym przez pracownika MOPS, że otrzyma 20 godzin tygodniowo opieki ze strony PCK. W związku z powyższym S.K. wnioskuje o przyznanie 4 godzin dodatkowo chociaż w dni, kiedy jeździ na dializy, co dałoby w sumie 14 godzin tygodniowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W związku z otrzymanym odpisem odpowiedzi SKO na skargę, S.K. pismem z dnia [...] marca 2010 r. ustosunkowała się do argumentów organu zawartych w w/w piśmie. Wyjaśniła, że proponowany przez SKO godzinowy zakres opieki 2 razy po godzinie jest nierealny z uwagi na czynności, jakie siostra PCK musi wykonać przy podopiecznej. Zdaniem wnioskodawczyni również kolejna wersja 2 godzin przed rozpoczęciem dializ jest nietrafna, gdyż skazywałoby to ją na leżenie w łóżku i czekanie na siostrę PCK do godziny 10.00. S.K. zarzuciła ponadto MOPS nieodpowiednie gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi domagając się przyznania 20 godzin opieki tygodniowo z uwagi na jej stan zdrowia. W dniu [...] maja 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek SKO w O. z dnia [...] maja 2010 r. o umorzenie postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie. Organ uargumentował go faktem wydania przez Kierownika Poradni Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. decyzji z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], którą organ I instancji za zgodą strony dokonał zmiany (w trybie art. 155 Kpa) uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., przyznając S.K. od [...] kwietnia br dodatkowo 2 godziny usług opiekuńczych we wtorki i czwartki, tj. łącznie dodatkowo 4 godzin tygodniowo. Powyższej decyzji z dnia [...] marca 2010 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a nadto wobec jej niezaskarżenia organ wskazał, że stała się ona decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w zakresie wynikającym z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi są przyznane S.K. usługi opiekuńcze od [...] stycznia 2010 r. do [...] czerwca 2010 r. w ilości po 2 godziny dziennie od poniedziałku do piątku, tj. 10 godzin tygodniowo. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728) pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 w/w ustawy, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W myśl przepisu art. 50 ust. 1 ustawy pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Stosownie natomiast do przepisu art. 50 ust. 2 usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3). Zgodnie z przyjętym orzecznictwem jak i stanowiskiem doktryny, uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Nie oznacza to zatem, że pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób i rodzin wnioskujących o udzielenie takiej pomocy. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi, bowiem nie może ona dać więcej, niż posiada. W tym miejscu wyjaśnić należy, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca usługi opiekuńcze podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że od decyzji organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznana pomoc w formie usług opiekuńczych i w jakim zakresie i wymiarze. Orzekając w ramach tego uznania organ administracji musi mieć na względzie, iż celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. O przyznaniu lub odmowie przyznania tej formy pomocy społecznej decyduje każdorazowo organ administracji publicznej, biorąc pod uwagę posiadane środki finansowe, sytuację materialną wnioskodawcy oraz cel opieki, a także potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu działania organu. Obowiązkiem właściwych organów administracji jest "zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych" osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich żądań. Jeśli zatem organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i liczbę osób objętych pomocą i uznał, że istnieje możliwość przyznania skarżącej usług opiekuńczych i usługi takie przyznał, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa, bowiem kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie obejmuje ani celowości wydania decyzji, ani rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W świetle powyższego nie można postawić organom obu instancji zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono, a o przyznaniu usług opiekuńczych w wymiarze 10 godzin zadecydowały możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Nie można się zgodzić z poglądem, że świadczenia z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych wykonywanych przez siostry PCK mają zapewnić wnioskodawcy jedyną pomoc przy zaspokojeniu zasadniczych potrzeb życiowych i być jej podstawowym źródłem, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej, a z akt administracyjnych wynika, że skarżąca objęta jest systematycznie udzielaną pomocą społeczną. Prawdą jest, że skarżąca – osoba w podeszłym wieku o znacznym stopniu niepełnosprawności – prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł. Ponadto ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy innych osób przy wykonywaniu codziennych czynności związanych m.in. z ubieraniem się, toaletą, poruszaniem się. Podnieść jednak należy, że skarżąca nie jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej. S.K. posiada dzieci (syna i córkę) zamieszkujące w tej samej miejscowości. W kontekście zgłoszonych potrzeb oraz rozeznania odnośnie świadczonej pomocy ze strony zamieszkałych w tej miejscowości członków rodziny wnioskodawczyni, zasadnym jest przyznanie aktualnie koniecznych usług opiekuńczych w ilości 10 godzin tygodniowo. Należy podkreślić, że organy obu instancji nie przesądziły w decyzjach konkretnego dziennego rozkładu świadczenia usług opiekuńczych przez siostrę PCK. W związku z powyższym istnieje możliwość dostosowania rozkładu godzin świadczonych usług, zgodnie ze zgłoszonym zapotrzebowaniem ze strony S.K. Nadto, w uzasadnieniu decyzji SKO w O. podniosło, że w trakcie okresu świadczenia usług opiekuńczych, w razie wystąpienia zmian dotychczasowej sytuacji, np. środków finansowych, zmiana stanu osobowego, możliwym będzie dokonanie przez organ I instancji zmiany decyzji we własnym zakresie, odnośnie zwiększenia ilości godzin uprzednio przyznanych usług opiekuńczych. Powyższe miało miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem decyzją Kierownika Poradni Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], organ za zgodą S.K. dokonał zmiany uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., przyznając wnioskodawczyni od [...] kwietnia br dodatkowo 2 godziny usług opiekuńczych we wtorki i czwartki, tj. łącznie dodatkowo 4 godzin tygodniowo. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych i oceny tej dokonały prawidłowo. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co oznacza, że nie można jej postawić zarzutu naruszenia prawa ani przekroczenia granic uznania administracyjnego. Odnosząc się do wniosku SKO w O. z dnia [...] maja 2010 r. o umorzenie postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie wyjaśnić należy, że WSA w Warszawie nie stwierdził bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na wydanie w trybie art. 155 Kpa decyzji z dnia [...] marca 2010 r., nr [...]. W obrocie prawnym pozostaje bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w O. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. Mając na uwadze wyżej poczynione ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze. zm.).