I SA/Wa 529/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. I SAB/Wa 246/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J. wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 246/13. Wskazanym wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2012 r. o przyznanie odszkodowania za grunt o pow. [...] m2, położony w W. przy ul. [...], stanowiący część nieruchomości o ogólnej pow. [...] m2, położonej przy ul [...], oznaczonej hipotecznie jako działka z "D. nr [...]" – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone w dniu [...] września 2013 r. (data prezentaty wpływu do Prezydenta W.). W złożonej skardze skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości stosownej do rozmiaru bezczynności organu przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2017; stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznania od Prezydenta W. na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie [...] zł; zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w sprawie oraz rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kolejno wyrokami z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 828/14, z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1576/15 oraz wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1364/16 już trzykrotnie ukarał Prezydenta grzywnami w łącznej wysokości [...] ([...]) złotych, jednocześnie przyznając na rzecz skarżących kwotę po [...] ([...]) złotych na rzecz każdego z nich za niewykonanie wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 246/13. Pomimo to organ w dalszym ciągu nie wykonał wyroku. W związku z brakiem podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie odszkodowania skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wezwali Prezydenta W. do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 246/13. Podnieśli, że pomimo tego organ nadal nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola taka polega m.in. na rozpoznawaniu skarg na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności lub przewlekle prowadzić postępowanie po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego może być spełniona, jeżeli skarżący wezwali właściwy organ po doręczeniu mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. Dopiero bowiem od tej daty zaczyna biec termin do załatwienia sprawy przez organ – co odnosi się tak do terminu określonego w przepisach prawa (np. w art. 35 k.p.a.), jak i wyznaczonego przez sąd w trybie art. 286 § 2 p.p.s.a. (tak J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, str. 333-334, teza 7). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1529/07 (LEX nr 453494). W niniejszej sprawie prawomocny z dniem 23 sierpnia 2013 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 246/13 wraz z aktami został doręczony Prezydentowi W. w dniu [...] września 2013 r. Termin do wykonania wyroku minął w dniu [...] listopada 2013 r. Skarżący przed złożeniem skargi na niewykonanie ww. wyroku Sądu zwrócili się pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. do Prezydenta W. o jego wykonanie. Tym samym zostały spełnione procesowe przesłanki do rozpoznania skargi. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków, mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Zastosowanie grzywny może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uchylającym akt, organ administracji pozostaje w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie z przyczyn zależnych od tego organu. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce zarówno wtedy, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy wprawdzie wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r., VII SA/Wa 140/12, Lex nr 1146236). Analizując treść uregulowania zawartego w omawianym przepisie należy zauważyć, że przewidziana w nim możliwość wymierzenia przez sąd grzywny organowi pozostającemu w zwłoce w wykonaniu orzeczenia sądu, nie zakłada w żadnym razie automatyzmu w zastosowaniu przez sąd tej sankcji, jeśli tylko strona - po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku - wniesie skargę z żądaniem wymierzenia organowi grzywny, a sąd stwierdzi, że upłynęły ustawowe terminy załatwienia sprawy. Rozpoznając skargę strony opartą na przesłankach określonych w ww. przepisie, sąd administracyjny jest obowiązany wziąć pod uwagę nie tylko fakt niewydania przez organ odpowiedniego aktu bądź dokonania czynności, ale także rozważyć wszelkie okoliczności związane z pozostawaniem przez organ w zwłoce z załatwieniem sprawy. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 246/13, zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] lutego 2012 r. o przyznanie odszkodowania za grunt o pow. [...] m2, położony w W. przy ul. [...], stanowiący część nieruchomości o ogólnej pow. [...] m2, położonej przy ul [...], oznaczonej hipotecznie jako działka z "D. nr [...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do Urzędu W. w dniu [...] września 2013 r. (prezentata organu). Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wniesienia skargi przez T. T., K. A., J. J., K. J., A. J. i S. J. z dnia [...] grudnia 2018 r. - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent W. nie wykonał nałożonego wyrokiem Sądu zobowiązania do zakończenia sprawy. Skoro zatem Prezydent W. w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 17 lipca 2013 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać, sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, iż odpowiednio represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] ([...]) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd oraz faktu, iż jest to już kolejna grzywna wymierzona Prezydentowi za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 246/13. Jak wynika bowiem z akt sprawy wyrokiem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 828/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych, wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1576/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych, a także wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1364/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych oraz przyznał od organu sumę pieniężną po [...] ([...]) złotych na rzecz każdego ze skarżących. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w związku z ponad sześcioletnim przekroczeniem terminu wyznaczonego przez Sąd, bezczynność organu po wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 246/13 miała charakter rażącego naruszenia prawa. Ponadto, okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budzą uzasadnionych wątpliwości, co wyczerpuje przesłanki zastosowania przez Sąd powyższego przepisu. Ponadto Sąd uznał za zasadne przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że przyznanie kwoty po dwa tysiące złotych każdemu ze skarżących uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, niezwykle rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 wskazanej ustawy. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.