I SA/Wa 53/25

WyrokWSA w Warszawie2025-05-20

Skład orzekający: Monika Sawa, Bożena Marciniak, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, który w części jest przeznaczony na cele publiczne (droga), a w części pod usługi, może zostać uwzględniony w części dotyczącej gruntu przeznaczonego pod usługi, mimo że przepis art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszcza odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, gdy przesłanki negatywne dotyczą tylko części gruntu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania prawa użytkowania wieczystego, powołując się na art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 8 w zw. z art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten dopuszcza odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, gdy przesłanki negatywne dotyczą nawet części gruntu, a przeznaczenie gruntu na cele publiczne, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, jest wystarczającą podstawą do odmowy, nawet jeśli dotyczy tylko części nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie, która była objęta działaniem dekretu z 1945 r. W przeszłości wydano kilka decyzji odmawiających ustanowienia tego prawa. Ostatecznie Prezydent m. st. Warszawy odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości przeznaczonej pod usługi, podczas gdy inne części nieruchomości były przeznaczone na cele publiczne (drogi).
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi H. S. i E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 listopada 2024 r. nr KOC/7578/Go/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Decyzją z 12 listopada 2024 r. nr KOC/7578/Go/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania H. S. i E. L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 24 października 2023 r. nr 763/SD/2023 o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość położona w Warszawie przy d. ul. [...], uregulowana w księdze wieczystej pod nazwą "[...]" dz. [...], oznaczona projektowanym miejskim numerem hipotecznym [...], leży na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wnioskiem z 4 lutego 1949 r. C. L. (przeddekretowa właścicielka nieruchomości) wystąpiła o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z 18 kwietnia 1969 r. nr GKM-IY- 6210/23 3/69/EG Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie odmówiło C. L. ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...], "[...]" dz. nr [...] o pow. 511 m2. Decyzją z 18 listopada 1971 r. nr GKM IV/6210/467/71/EG Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie odmówiło C. L. przyznania prawa użytkowania wieczystego do reszty przedmiotowej nieruchomości o pow. 782,5 m2. Decyzją z 24 października 2018 r. nr KOC/4142/Go/15 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 18 listopada 1971 r., w części odnoszącej się do gruntu dawnej nieruchomości dekretowej wchodzącego obecnie w skład działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie można w tej części stwierdzić nieważności decyzji, wobec wywołania przez nią nieodwracalnych skutków prawnych, zaś w pozostałej części stwierdziło nieważność decyzji z 18 listopada 1971 r. Decyzją z 24 października 2023 r. nr 763/SD/2023, po rozpoznaniu wniosku C. L. z 4 lutego 1949 r., Prezydent m. st. Warszawy odmówił ustanowienia na rzecz H. S., E. L., T. L. i P. L. prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy d. ul. [...], uregulowanego w księdze wieczystej pod nazwą "[...]" dz. [...], oznaczonego projektowanym miejskim numerem hipotecznym [...], stanowiącego obecnie część dz. ew. nr [...] i część dz. ew. nr [...] w zakresie nierozpoznanym decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 18 kwietnia 1969 r. nr GKM-IV-6210/233/69/EG obie z obrębu [...]. Odwołanie od decyzji Prezydenta z 24 października 2023 r. złożyły H. S. i E. L. zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej działki nr [...]. Decyzją z 12 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 24 października 2023 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zawiera przesłanki odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu niezależne od przesłanek wymienionych w art. 7 dekretu. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu tzw. Dworca Południowego (przyjętym przez Radę m. st. Warszawy uchwałą z 22 czerwca 2006 r. Nr LXXVII/2422/2006) dz. ew. nr [...] z obrębu [...] stanowi ul. [...], oznaczoną symbolem 12 KUL-droga lokalna. Z treści legendy ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że tereny oznaczone symbolem "KUL" przedstawiają trasę komunikacji lokalnej. Jednocześnie zgodnie z powyższym planem część wschodnia dz. ew. nr [...] z obrębu [...] (także nie objęta decyzją PRN z 18 kwietnia 1969 r.) znajduje się w liniach rozgraniczeniowych ul. [...], oznaczonej symbolem 1 KUG - droga główna. Z legendy ustaleń planu wynika, że tereny oznaczone symbolem "KUG" przedstawiają trasę komunikacji głównej. Oran odwoławczy przywołał treść art. 214a ust. 1 pkt 1 i art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także definicję pojęcia "drogi publicznej" zawartego w ustawie o drogach publicznych. Powołując się na orzecznictwo organ podniósł, że norma zawarta w art. 7 ust. 2 dekretu doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego dotyczy gruntu stanowiącego drogę publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że w powyższym zakresie w sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei zachodnia, pozostała część części dz. ew. nr [...] z obrębu [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, znajduje się na obszarze terenu oznaczonego symbolem terenu B 1.5U tj. terenu przeznaczonego pod usługi ponadlokalne i lokalne. Zdaniem Kolegium, zastosowanie w tym przypadku znajdzie art. 214a ust. 2 ustawy, zgodnie z którym przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. Organ podkreślił, że charakter nowelizacji art. 214a ust. 2 ustawy jednoznacznie wskazuje, że celem ustawodawcy jest ograniczenie uszczuplania zasobu nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu. Wobec zaś samego procesu ewentualnego oddawania nieruchomości z tego zasobu w użytkowanie wieczyste ustawodawca wyraźnie zmierza do dokonywania jego wykładni w sposób zdecydowanie bardziej rygorystyczny. W powołanym przepisie ustawodawca wprowadził kolejną zasadę, poza wymienioną w art. 214a ust. 1 ustawy, zgodnie z którą przesłanki uniemożliwiające wydanie decyzji pozytywnej dla strony nie muszą zachodzić dla całej nieruchomości. Wystarczy aby dotyczyły one choćby części gruntu czy też budynku. Organ zwrócił również uwagę na treść art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy, który jest podstawą wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. W treści tej normy ustawodawca użył alternatywy łącznej, co z kolei oznacza, że już samo przeznaczenie nieruchomości na cel publiczny wystarczy do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Nieruchomość nie musi być faktycznie wykorzystywana na taki cel. Wystarczającą bowiem przesłanką odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego jest hipotetyczne przeznaczenie choćby części nieruchomości na cele publiczne i to już w sytuacji, kiedy cel taki przewiduje wyłącznie plan zagospodarowania, a nie rzeczywiste zamiary inwestycyjne właściciela. W takiej sytuacji, biorąc pod uwagę treść art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy, organ ma możliwość wydania decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy udowodniono bowiem, że przynajmniej część nieruchomości spełnia warunki jej udostępnienia na rzecz podmiotów publicznych, a ponadto jej przeznaczenie w sensie planistycznym jest zgodne z tym celem przynajmniej w części. Kolegium dodało, powołując się na serwis mapowy "Geodezja" (Mapa z elementami Mapy Zasadniczej) zawierający dane z EgiB prowadzone numerycznie przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz dane w zakresie elementów BDOT500, że na części działki ew. nr [...], w tym wchodzącej w skład pasa drogowego ul. [...] (nie objętej decyzją PRN z 18 kwietnia 1969 r.), znajduje się zieleń oraz drzewa. Organ odwoławczy zaznaczył, że użytkowania wieczystego można również odmówić z uwagi na położenie gruntu w ramach publicznego kompleksu wypoczynkowego lub rekreacyjnego lub terenów zieleni w rozumieniu art. 5 pkt 21 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 214a ust. 1 pkt 8 ustawy). Terenami zieleni są zaś, zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom przemysłowym. Kolegium wskazało, że spełnienie choćby jednej z przesłanek z art. 214a ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 ustawy uzasadnia dostatecznie odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości warszawskiej, niezależnie od podstaw odmownych przewidzianych w art. 7 ust. 2 dekretu. W niniejszej sprawie od samego początku występuje negatywna przesłanka z art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy w postaci celu publicznego. Organ podkreślił, że organy związane są zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, chyba że ulegną one zmianie w odpowiedniej procedurze. Organy rozpoznają wniosek dekretowy zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dniu jego rozpatrzenia, nie zaś w dniu złożenia wniosku. Z tych przyczyn nie mogą pominąć regulacji prawnych obowiązujących w chwili obecnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożyły H. S. i E. L. zaskarżając tę decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym w szczególności poprzez nieustalenie czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie część działki ew. nr [...] jest możliwa do wydzielenia zgodnie z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy w dniu 22 czerwca 2006 r., nr LXXVII/2422/2006, w zakresie w jakim obszar zachodni tej części gruntu jest przeznaczony w ww. planie miejscowym pod usługi ponadlokalne i lokalne, co doprowadziło do przedwczesnego wydania decyzji odmownej, nie uwzględniając słusznego interesu skarżących, mimo że brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r., stanowi odrębną przesłankę ewentualnej odmowy wydania decyzji zgodnie z brzmieniem art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sytuacji, gdy bezspornym pozostaje, że podstawa wyłączenia, o którym mowa w art. 214a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. z uwagi na przeznaczenie gruntu na cele publiczne, to jest trasę komunikacji głównej, dotyczy jedynie części wschodniej działki ew. nr [...], 2) art. 214a ust. 2 w zw. z art. 6 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez ich błędną wykładnię skutkującą wadliwym przyjęciem, że z art. 214a ust. 2 ustawy wynika obowiązek odmowy oddania całości gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności całości gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r., jeśli przesłanki negatywne, o których mowa w art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy, dotyczą wyłącznie części gruntu, mimo że zgodnie z postanowieniami obowiązującego planu miejscowego jest możliwość podziału nieruchomości i wyodrębnienia działki ewidencyjnej, co do której nie zachodzą przesłanki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 tego przepisu. Powołując się na powyższe skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie, to jest w zakresie w jakim odmówiono skarżącym przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości stanowiącej obecnie część działki ew. nr [...], w zakresie nierozpoznanym wcześniej decyzją Prezydium Rady Narodowej z 18 kwietnia 1969 r. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 20 maja 2025 r. pełnomocnik skarżących rozszerzył wnioski skargi w ten sposób, że wniósł także o stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji w całości z uwagi na wykroczenie poza granice zaskarżenia, to jest rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpoznaniu wniosku C. L. z 4 lutego 1949 r. o przyznanie własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej pod nazwą "[...]" dz. [...] oznaczonej projektowanym miejskim numerem hipotecznym [...], w części stanowiącej obecnie część działki ew. nr [...] i część działki ew. nr [...] (nie objętej decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 18 kwietnia 1969 r. nr GKM- IV-6210/233/69/EG) obie z obrębu [...]. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 8 i ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, dalej jako "ustawa" lub "ustawa z 21 sierpnia 1997 r.") oraz art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret"). Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu, gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Z kolei zgodnie z art. 214a ust. 1 ustawy, odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, z uwagi, między innymi, na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 (pkt 1) oraz położenie gruntu w ramach publicznego kompleksu wypoczynkowego lub rekreacyjnego lub terenów zieleni w rozumieniu art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (pkt 8). Przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych (art. 214a ust. 2 ustawy). W niniejszej sprawie nie budzi sporu odmowa przyznania użytkowania wieczystego w odniesieniu do działki ew. nr [...] z obrębu [...]. Grunt ten, zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu tzw. Dworca Południowego (przyjętego uchwałą Rady m. st. Warszawy z 22 czerwca 2006 r. nr LXXVII/2422/2006), stanowi ul. [...] oznaczoną symbolem 12 KUL-droga lokalna. Nie jest również kwestionowana odmowa przyznania użytkowania wieczystego do części wschodniej działki ew. nr [...] z obrębu [...] (także nie objętej decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 18 kwietnia 1969 r. znak: GKM-IV 6210/233/69/EG). Ta ostatnia działka, zgodnie z powołanym wyżej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, znajduje się w liniach rozgraniczeniowych ul. [...], oznaczonej symbolem 1 KUG (droga główna). Spór w sprawie dotyczy natomiast wyłącznie tego czy prawidłowo organy obu instancji, powołując się na art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 8 w zw. z art. 214a ust. 2 ustawy, odmówiły ustanowienia na rzecz następców prawnych dawnej właścicielki nieruchomości użytkowania wieczystego do zachodniej, pozostałej części działki ew. nr [...] z obrębu [...], który to grunt znajduje się na obszarze terenu oznaczonego w planie miejscowym symbolem terenu B1.5/U, to jest terenu przeznaczonego pod usługi ponadlokalne i lokalne. Zdaniem skarżących, w okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie przesłanki negatywne, o których mowa w art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy, dotyczą tylko części działki nr [...], organ powinien, zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego, rozważyć możliwość podziału przedmiotowej nieruchomości i wyodrębnienia z niej działki ewidencyjnej, co do której nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd uznał, że błędnie wywodzą skarżące, że w niniejszej sprawie organy wadliwie ustaliły stan faktyczny, a w konsekwencji dokonały nieprawidłowej wykładni art. 214a ust. 2 w zw. z art. 214a 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ustawy. Podkreślenia wymaga, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji art. 214a (w pierwotnym brzmieniu) dodano do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na mocy art. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1271), co nastąpiło z dniem 17 września 2016 r. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej ustawę z 21 sierpnia 1997 r. (druk sejmowy nr VII.3195) podniesiono, że dodanie powyższej normy do tej ustawy umożliwi wydawanie decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, w oparciu o jedną konkretną podstawę prawną. Istotna w niniejszej sprawie pozostaje również okoliczność, że z dniem 20 października 2020 r. art. 214a ustawy uległ nowelizacji, która nastąpiła na podstawie art. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1709). Opisana nowelizacja polegała na dodaniu w art. 214a ustępu 1, a w tym ustępie kolejno pkt 1-12, a także dodaniu do tego przepisu ustępu 2. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr IX.420) zaznaczono, między innymi, że nowelizacja rozszerza znacznie katalog podstaw umożliwiających wydawanie decyzji odmawiających ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Wskazano tam również, że projektowana zmiana art. 214a przewiduje dodanie w tym przepisie ust. 2, który jest regulacją rozszerzającą przesłanki odmowy użytkowania wieczystego, o których mowa w ust. 1 w nowym brzmieniu, na części gruntu, budynku albo ich części składowe. Z powyższego jasno wynika, że celem ustawodawcy, który - po czterech latach obowiązywania pierwotnego brzmienia art. 214a ustawy - zdecydował się na wprowadzenie istotnych zmian w tym przepisie było zarówno znaczne rozszerzenie katalogu przesłanek umożliwiających wydawanie decyzji odmawiających ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (ust. 1), jak również rozszerzenie przesłanek odmownych na części gruntu, budynku albo ich części składowe (ust. 2). Charakter omawianej nowelizacji art. 214a ustawy potwierdza zatem, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że celem ustawodawcy było ograniczenie uszczuplania zasobu nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Jeśli zaś chodzi o samą procedurę ewentualnego oddawania nieruchomości ze wspomnianego zasobu w użytkowanie wieczyste wyraźnym zamiarem ustawodawcy było przyjęcie bardziej rygorystycznej wykładni art. 214a ustawy. Tym celom, zdaniem Sądu, służyć ma również wprowadzenie w art. 214a zasady, że przesłanki uniemożliwiające wydanie pozytywnej decyzji nie muszą dotyczyć całej nieruchomości. Wystarczy bowiem aby przesłanki negatywne dotyczyły przynajmniej części gruntu lub budynku. Trafnie przy tym powyższą zasadę Kolegium powiązało z treścią art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Jak bowiem słusznie dostrzegł organ odwoławczy, w treści powołanej normy ustawodawca użył alternatywy łącznej (tj. spójnika "lub"). Oznacza to, że już samo przeznaczenie konkretnej nieruchomości na cel publiczny wystarczy do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu. Zatem wystarczającą przesłanką decyzji odmownej jest hipotetyczne przeznaczenie choćby części nieruchomości na cele publiczne i to już w sytuacji, kiedy cel taki przewiduje wyłącznie plan zagospodarowania, nie zaś rzeczywiste zamiary inwestycyjne właściciela. W takiej sytuacji, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, biorąc pod uwagę treść art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy, organ może wydać decyzję o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego. Na gruncie niniejszej sprawy wykazano, czego nie kwestionują również skarżące, że przynajmniej część nieruchomości będącej przedmiotem postępowania spełnia warunki jej udostępnienia na rzecz podmiotów publicznych, a ponadto jej przeznaczenie w sensie planistycznym jest zgodne z tym celem przynajmniej w części. W tej sytuacji podnoszona w skardze argumentacja, że organy wadliwie nie ustaliły jaka część działki ew. nr [...] została przeznaczona na cel publiczny, a w konsekwencji nie zbadały, zgodnie z art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy, możliwości wydzielenia gruntu nieobjętego powyższym celem, nie mogła mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., a także art. 214a ust. 2 w zw. z art. 6 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd nie podzielił również podniesionego na rozprawie w dniu 20 maja 2025 r. zarzutu rażącego naruszenia przez Kolegium art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wykroczenie, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, poza granice zaskarżenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. powinny decydować łącznie trzy przesłanki, to jest oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a więc skutki, które decyzja wywołuje. Skutki zaś, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to konsekwencje gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). W związku z powyższym, nie każde nawet oczywiste naruszenie niebudzących wątpliwości interpretacyjnych przepisów prawa prowadzić będzie do stwierdzenia nieważności obarczonej tym naruszeniem decyzji administracyjnej, lecz tylko takie, które doprowadziło do ukształtowania tak daleko wadliwego prawnie stosunku administracyjnego, że jest on nie do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Aby zatem ocenić czy decyzję o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego wydano z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można pominąć tego czy stwierdzone naruszenie rzutowało na zawarte w tej decyzji rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy zarzucanego uchybienia organu odwoławczego w postaci naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie można rozpatrywać w kategorii rażącego naruszenia prawa, a jedynie jako kwestię dotyczącą ostateczności decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło