I SA/Wa 530/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. D. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] o odmowie przyznania P. C. świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie gazu, zakup żywności, artykułów pierwszej potrzeby i leków. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent W. po rozpoznaniu wniosku P. C. , decyzją z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] odmówił przyznania P. C. świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie gazu, zakup żywności, artykułów pierwszej potrzeby i leków. W uzasadnieniu jako powód rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskodawca permanentnie korzysta z różnych form pomocy, przy jednoczesnym braku z jego strony jakichkolwiek działań w likwidowaniu własnych problemów finansowych. Od powyższej decyzji P. C. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwestionując uprawnienia organu pomocy społecznej do uznawania go za zdolnego do podjęcia pracy zarobkowej. Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010r. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), z której wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Organ podkreślił, że samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza jednak przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Zasiłek celowy aczkolwiek ma charakter uznaniowy nie może być jednak rozstrzygnięciem dowolnym. Organ musi wziąć pod uwagę ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy. Kolegium wskazało, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że P. C. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca może podjąć pracę, jednakże nie pracuje. W lutym 2009 r. wnioskodawca został zaliczony przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności do osób z [...] stopniem niepełnosprawności. W dniu [...] kwietnia 2009 r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zmienił orzeczenie organu pierwszoinstancyjnego w zakresie możliwości odpowiedniego zatrudnienia wskazują – "zgodnie z możliwościami psychofizycznymi", co nie wyklucza możliwości podjęcia pracy przez wnioskodawcę. Fakt ten potwierdza uzyskane na etapie postępowania odwoławczego z Urzędu Pracy W. , zaświadczenie lekarskie z dnia [...] września 2010 r. o zdolności do podejmowania pracy na stanowisku pracownika porządkowego (z uwzględnieniem dolegliwości wnioskodawcy i ograniczenia do dźwigania do [...] kg). Dodatkowo z informacji udzielonej w piśmie z dnia 29 września 2010 r. przez Urząd Pracy W. wynika, że P. C. w dniu [...] września 2010 r. na własny wniosek wykreślił się z rejestru bezrobotnych. Oceniają powyższy stan, Kolegium uznało, że pomimo tego, iż wnioskodawca może podjąć pracę zarobkową, nie przejawia żadnego zaangażowania w jej poszukiwaniu, oczekując jedynie dostarczania środków finansowych przez Ośrodek Pomocy Społecznej, co jak słusznie zauważył organ pierwszoinstancyjny musiało skutkować odmową przyznania świadczeń. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. C. wskazując, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ppsa. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zgodne są z przepisami cytowanej powyżej ustawy o pomocy społecznej. Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Artykuł 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje jak słusznie zauważył to organ, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Orzekając w ramach uznania administracyjnego organ nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest decyzją tzw. "związaną", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Rozstrzygając sprawę przyznania zasiłku celowego organ powinien brać również pod uwagę przepis art. 4 powołanej ustawy, który nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co z kolei oznacza podjęcie aktywności w określonym kierunku, przez którą należy rozumieć działanie np. w celu znalezienia sobie stałego lub dorywczego zarobkowego źródła utrzymania. Brak takiego współdziałania, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny sprawy potwierdza słuszność twierdzenia organów prowadzących postępowanie, że postawa skarżącego wyczerpuje znamiona braku współdziałania w przezwyciężaniu swojej trudnej sytuacji życiowej i stanowi zarazem przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy. Jak wynika z akt sprawy skarżący może podjąć pracę zarobkową, przy uwzględnieniu jedynie jego "możliwości psychofizycznych", co zostało potwierdzone orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. Ponadto z informacji udzielonej w piśmie z dnia 29 września 2010 r. przez Urząd Pracy W. (nr[...]) wynika, że P. C. w dniu [...] września 2010 r. na własny wniosek wykreślił się z rejestru bezrobotnych. Z tego samego pisma wynika również, że w dniu 13 września 2010 r. do Urzędu Pracy W. , wpłynęła pozytywna opinia lekarza medycyny pracy, co do możliwości podjęcia przez skarżącego pracy na stanowisku pracownika porządkowego. Zaświadczenie to znajduje się również w aktach przedmiotowej sprawy. Z jego analizy wynika, że jedynym ograniczeniem dla skarżącego jest praca na wysokości oraz zakaz dźwigania ciężarów powyżej [...] kg. Jednocześnie termin następnego badania okresowego wyznaczony został przez lekarza medycyny pracy na dzień [...] sierpnia 2011 r. Powyższe oznacza, że po stronie skarżącego brak było przeciwwskazania do podjęcia aktywizacji zawodowej w zakresie określonym zaświadczeniem lekarza medycyny pracy. Za prawidłowe należy zatem uznać rozstrzygnięcie organów administracyjnych o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego z uwagi na brak jego aktywności w dążeniu do pokonywania trudności życiowych, przy wykorzystywaniu własnych możliwości tj. podjęcia pracy zarobkowej w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.