I SA/Wa 530/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-11
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Joanna Skiba, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, stwierdzając, że ujawnione nowe okoliczności faktyczne i dowody dotyczące sytuacji dochodowej i zatrudnieniowej rodziny istniały już w dniu wydania pierwotnej decyzji, ale nie były znane organowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo wznowił postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego, ponieważ ujawnione nowe dowody i okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i zatrudnieniowej rodziny istniały już w dniu wydania pierwotnej decyzji, ale nie były znane organowi. Skoro istniała podstawa do wznowienia postępowania, organ zasadnie uchylił poprzednią decyzję i przeprowadził nowe postępowanie, co doprowadziło do prawidłowego ustalenia braku prawa do świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła świadczenia wychowawczego na dziecko H.G. Decyzją z kwietnia 2016 r. przyznano świadczenie. Następnie, w wyniku informacji o zmianach w zatrudnieniu i dochodach P.G. i jego małżonki, organ I instancji uchylił tę decyzję i odmówił prawa do świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędy w wykładni i zastosowaniu przepisów, wskazując na brak należytego pouczenia i samodzielnego działania organu weryfikującego dochody. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania P.G., decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z [...] września 2017 r. nr [...] uchylającą decyzję Burmistrza B. z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko H.G. oraz odmawiającą prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko H.G. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją Burmistrza B. z [...] września 2017 r. nr [...] uchylono decyzję Burmistrza B. z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko H.G. oraz odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko H.G. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w złożonym 4 kwietnia 2016 r. wniosku, w pkt 7.3, P.G. oświadczył, że w roku kalendarzowym (2014) poprzedzającym okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku (w 2015 i 2016) nie nastąpiła utrata przez członka rodziny dochodu oraz nastąpiło uzyskanie przez członka rodziny dochodu. Wraz z wnioskiem P.G. oświadczył, że dochody jego rodziny nie uległy zmianie w stosunku do ostatnio składanego wniosku o świadczenia rodzinne (tj. 6 listopada 2015 r.) na okres 2015/2016, gdzie rokiem poprzedzającym okres zasiłkowy był 2014 r. oraz oświadczył, że dokumenty potwierdzające sytuację rodzinną i dochodową zostały wcześniej złożone i są w dokumentacji świadczeń rodzinnych.
Organ, po rozpatrzeniu wniosku, no podstawie złożonych wraz z wnioskiem oświadczeń oraz dokumentów i oświadczeń będących już w posiadaniu organu z akt świadczeń rodzinnych [...] kwietnia 2016 r. wydał decyzję nr [...] przyznającą P.G. prawo do świadczenia wychowawczego od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. na pierwsze dziecko, tj. syna H.G. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja stała się ostateczna 6 maja 2016 r.
Na podstawie informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o opłaconych składkach zdrowotnych w 2015 r., niezbędnej do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na kolejny okres zasiłkowy 2016/2017, organ powziął przypuszczenie podjęcia przez P.G. nowego zatrudnienia, ze względu na zgłoszenie wnioskodawcy przez firmę A. Sp. z o. o. do ubezpieczenia zdrowotnego od 18 grudnia 2015 r.
Telefonicznie i pismem z 9 maja 2017 r. P.G. został wezwany do złożenia wyjaśnień w związku z zaistnieniem rozbieżności między informacją z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i dokumentacją, dotyczącą świadczeń rodzinnych, według stanu na miesiąc grudzień 2015 r. oraz świadczenia wychowawczego.
W terminie przewidzianym w wezwaniu P.G. złożył do organu zaświadczenie z firmy K. S. c. o okresie zatrudnienia od [...] marca 2014 r. do [...] grudnia 2015 r. na umowę zlecenie, które świadczy, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (art. 2 pkt 19 lit. c, art. 7 ust. 1) o utracie dochodu z tej firmy po [...] grudnia 2015 r. oraz zaświadczenie z firmy A. Sp. z o. o. o zatrudnieniu od [...] grudnia 2015 r. na umowę o pracę na czas określony i dochodzie za okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. i zaświadczenie z firmy A. Sp. z o. o. o dochodzie za miesiąc styczeń 2016 r. (miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło zatrudnienie zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c i art. 7 ust. 3) w wysokości [...] zł, które świadczą zgodnie z w/w przepisami ustawy o uzyskaniu dochodu w takiej wysokości z tej firmy.
Od ww. decyzji odwołanie wniósł P.G.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z [...] września 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że organy jako podstawę wznowienia postępowania wskazały art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z jego treścią, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nie ma przy tym znaczenia, że ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku jego zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego) lub też z innych powodów (por. wyrok NSA z 19 lipca 2012 r. sygn. akt ll OSK 768/11).
W ocenie SKO, organ l instancji trafnie przyjął, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające wznowienie postepowania w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza B. z [...] kwietnia 2016 r. W rozpatrywanej sprawie taką okolicznością były uzyskane przez organ l instancji informacji, na podstawie których Burmistrz B. stwierdził, że w dniu składania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego P.G. nie poinformował organu, zgodnie z art. 13 ust. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, o fakcie utraty dochodu spowodowanego utratą innej pracy zarobkowej w firmie K. S. c. z dniem [...] grudnia 2015 r. oraz o fakcie uzyskania dochodu spowodowanego uzyskaniem zatrudnienia w firmie A. Sp. z o . o. od [...] grudnia 2015 r.
Kolegium wskazało, że art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) – dalej zwaną "ustawą" stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę, nie przekracza kwoty [...] zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę, nie przekracza kwoty [...] zł (art. 5 ust. 4 ustawy).
Zgodnie zaś z art. 2 pkt 19 lit. c ustawy utratą dochodu jest utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc zgodnie z art. 7 ust. 1, w przypadku utraty dochodu (utraty zatrudnienia) przez członka rodziny w roku kalendarzowym (2014), poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku (w 2015 i 2016), ustalając dochód rodziny, nie uwzględnia się dochodu utraconego.
Wobec złożonego przez skarżącego zaświadczenia z finny K. S. c. o okresie zatrudnienia na umowę zlecenie od [...] marca 2014 r. do [...] grudnia 2015 r. oraz oświadczenia o utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (umowa o dzieło) M. G. w 2014 r. w firmie E. Sp. z o. o., organ I instancji ustalając dochód rodziny nie uwzględnił w/w dochodów utraconych na podstawie art. 7 ust. 1 i art. 2 pkt 19 lit. c ustawy.
Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c ustawy uzyskaniem dochodu jest uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc zgodnie z art. 7 ust. 3, w przypadku uzyskania dochodu (zatrudnienia) przez członka rodziny po roku kalendarzowym (w 2015, 2016 i 2017), poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód rodziny ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (za miesiąc następujący po zatrudnieniu), jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Wobec złożonego przez P.G. zaświadczenia z firmy A. Sp. z o. o. o jego zatrudnieniu od [...] grudnia 2015 r. na umowę o pracę na czas określony i dochodzie za okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. i zaświadczenia z firmy A. Sp. z o. o. o dochodzie za miesiąc styczeń 2016 r. (miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło zatrudnienie, zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c) w wysokości [...] zł oraz zaświadczenia z firmy G. Sp. z o. o. o dochodzie M. G. za miesiąc lipiec 2015 r., czyli miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło zatrudnienie, w wysokości [...] zł, dochód rodziny został powiększony o dochód osiągnięty przez skarżącego i jego małżonkę za w/w miesiące następujące po uzyskaniu dochodu (zatrudnienia). Dochód rodziny został powiększony o [...] zł.
Reasumując Kolegium wskazało, że dochód rodziny P.G., w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w momencie składania wniosku 4 kwietnia 2016 r., według przepisów ustawy ([...] osoby) wyniósł [...] zł i przekraczał kwotę [...] zł, do wysokości której przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko.
Zdaniem organu odwoławczego, nie można zarzucić organowi I instancji, że błędnie przyjął, że w sprawie wystąpiły nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zasadne było zatem wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Wydana w wyniku wznowienia postępowania decyzja o uchyleniu ww. decyzji i odmowa przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego jest zgodna z prawem.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] P.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) w zw. z art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69 oraz art. art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o: a) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez cofnięcie utrzymania w mocy decyzji nr [...] Burmistrza B. z [...] września 2017 r.; b) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed organami administracji oraz Sądem, c) zwolnienie go od kosztów sądowych, ewentualnie, d) uchylenie decyzji obu organów w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że do wniosku z 4 kwietnia 2016 r. oświadczył, że w roku 2015/2016 (do 4 kwietnia 2016 r.) nie uległy zmianie dochody w gospodarstwie rodzinnym. Jego zdaniem, urzędniczka poinformowała skarżącego, że zaczerpnie informacji z dokumentów znajdujących się przy złożonym wniosku z 6 listopada 2015 r. oraz sprawdzi, czy zgadzają się ze stanem faktycznym, czego ewidentnie nie zrobiła i czym w konsekwencji jest wydanie w roku dopiero 2017 r., że świadczenie w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 maja 2017 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i skarżący będzie musiał je zwrócić .
Zdaniem skarżącego, istotne jest to, że pracownik przyjmujący wniosek winien pouczyć wnioskodawcę o każdym nawet jednomiesięcznym wzroście wynagrodzenia, że jest ono wliczane w całkowity dochód roczny i przeliczane na osobę. Skarżący zwrócił uwagę, że w zaświadczeniu o zatrudnieniu i zarobkach od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r., za okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] stycznia 2016 r., w związku z premią, wynagrodzenie uległo zmianie. W zaświadczeniu o zarobkach widnieje też wzmianka o obciążeniu komorniczym w wysokości 50 % wynagrodzenia netto.
Wnioskodawca, nie mając wiedzy prawnej, w zakresie wyliczenia świadczenia rodzimego, nie mógł w żaden sposób przewidzieć, że zmiana zatrudnienia z końcem roku 2015 będzie skutkowała uchyleniem decyzji z [...] kwietnia 2016 r.
P.G. zwrócił uwagę, że w przypadkach określonych w art. 17 ustawy, to organy mają obowiązek samodzielnego uzyskania lub weryfikacji informacji o dochodzie rodziny. Zgodnie z ustawą, decydując o prawie do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko należy ustalić dochód rodziny, a więc wezwać do przedłożenia wszelkich dokumentów. Pracownik MOPS w B., przyjmujący wniosek, nie dopełnił wszelkich czynności mających potwierdzić sytuację faktyczną wnioskodawcy o uzyskanych dochodach. Pracownik MOPS-u takim zachowaniem doprowadził do uchylania decyzji, gdzie wnioskodawca został pokrzywdzonym.
W ocenie P.G., także SKO w W. wydało błędną decyzję.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie miało to, czy wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania, wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i czy w związku z tym były podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza B. z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w sprawie: [...] i wydania przez ten organ nowej decyzji orzekającej, co do istoty sprawy.
We wniosku z 4 kwietnia 2016 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna H.G.(pierwsze dziecko) P.G. podał, że nie nastąpiła utrata przez członka rodziny dochodu oraz nastąpiło uzyskanie przez członka rodziny dochodu - w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku (pkt 7.3. wniosku). W formularzu wniosku zostało zawarte pouczenie o treści art. 2 pkt 19 i 20 ustawy, w tym, że utratą dochodu jest utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i że uzyskaniem dochodu jest uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. We wniosku o świadczenie wychowawcze P.G. został pouczony o obowiązku niezwłocznego powiadomienia podmiotu realizującego świadczenie wychowawcze o wystąpieniu zmian w sytuacji dochodowej rodziny, mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego m. in. w zakresie uzyskania dochodu oraz o skutkach zaniechania tego obowiązku, tj. możliwości powstania sytuacji pobrania nienależnego świadczenia i konieczności jego zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie (Część II wniosku). We wniosku P.G. oświadczył, że podane przez niego dane są prawdziwe, że zapoznał się z pouczeniami i że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Z akt sprawy o świadczenia rodzinne dołączono do sprawy o świadczenie wychowawcze: 1) formularz oświadczeń P.G. o uzyskanym dochodzie w 2014 r. i M. G. o braku dochodu w roku kalendarzowym 2014 r., 2) oświadczenie P.G. z 6 listopada 2015 r. o tym, że po upływie 2014 r. nie uzyskał dochodu z powodu uzyskania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. P.G. wskazał, że od [...] marca 2014 r. podjął zatrudnienie w K. i nadal pracuje, 3) oświadczenie M. G. z 6 listopada 2015 r., że uzyskała ona po upływie 2014 r. zatrudnienie w firmie G. Sp. z o. o. od [...] czerwca 2015 r. i uzyskała w lipcu 2015 r. dochód netto [...] zł, 4) zaświadczenie K. s. c. z 30 czerwca 2015 r. o zatrudnieniu P.G. na umowę zlecenie od [...] marca 2014 r., 5) zaświadczenie G. Sp. z o. o. z 16 października 2015 r. o zatrudnieniu M. G. na umowę zlecenie od [...] czerwca 2015 r. i dochodzie netto [...] zł osiągniętym w miesiącu lipcu 2015 r. Te dokumenty były podstawą do wydania decyzji z [...]kwietnia 2016 r. i przyznania świadczenia wychowawczego P.G. z tytułu opieki i wychowywania syna H.G. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. (pierwszy okres świadczeniowy)
Z akt sprawy wynika natomiast, że podstawą do wznowienia przez Burmistrza B. z urzędu postępowania były nowe, nieznane organowi w dacie wydania decyzji z [...] kwietnia 2016 r.) i istotne dla sprawy dowody i okoliczności, dotyczące sytuacji zatrudnieniowej i dochodowej członków rodziny skarżącego.
Z uzyskanych przez Burmistrza B. w toku postępowania wyjaśniającego dowodów wynika, że przed wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2016 r. inna była sytuacja dochodowa i zatrudnieniowa, zarówno M. G., jak i P.G., niż ta podana we wniosku o świadczenie wychowawcze i przyjęta za podstawę wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym.
Przeprowadzone bowiem w postępowaniu wznowieniowym postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że P.G. utracił zatrudnienie w firmie K. S.c. z upływem [...] grudnia 2015 r. i podjął zatrudnienie od [...] grudnia 2015 r. w firmie A. Sp. z o. o., gdzie uzyskiwał wyższe (w stosunku do tych z umowy zlecenie) zarobki w okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] stycznia 2016 r. (zaświadczenia o zarobkach). Okazało się także, że M. G. uzyskała w 2014 r. dochód w wysokości [...] zł z tytułu wykonywania pracy zarobkowej w firmie E. Sp. z o. o. (PIT-11 za 2014 r.) i zatrudnienie to utraciła.
Uzyskane dowody (zaświadczenia o zarobkach, PIT -11 za 2014 r.) i wynikające z nich okoliczności istniały w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze P.G. Były także nieznane organowi I instancji przed wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2016 r., a zatem miały walor "nowości", skoro P.G. nie poinformował organu przy składaniu wniosku o świadczenie wychowawcze i przed wydaniem decyzji o wykonywaniu przez M. G. pracy zarobkowej w 2014 r. na rzecz E. Sp. z o. o. i jej utracie, a także o utracie zatrudnienia w K. s.c. i podjęciu zatrudnienia w A. Sp. z o. o. Dowody te i wynikające z nich okoliczności były także istotne dla sprawy, skoro przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko dotyczyło sytuacji dochodowej z lat kalendarzowych 2014-2016 i uzależnione było od spełnienia przez rodzinę wnioskodawcy tzw. kryterium dochodowego z art. 5 ust. 3 ustawy.
Wobec tego, że w niniejszej sprawie potwierdziła się podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, Burmistrz B. zasadnie uchylił decyzję z [...] kwietnia 2016 r. i przeprowadził ponowne postępowanie o przyznanie świadczenia wychowawczego P.G., co do istoty sprawy, z uwzględnieniem uzyskanych nowych dowodów, potwierdzających sytuację zatrudnieniową i dochodową rodziców H. G.
Biorąc pod uwagę to, że M. G. utraciła pracę zarobkową w firmie E. Sp. z o. o. w 2014 r. (oświadczenie P.G. z 25 lipca 2017 r.), a P.G. utracił pracę zarobkową w firmie K. S.c. w 2015 r., dochodu z tych źródeł organ nie uwzględnił, mając na uwadze art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 19 lit. c i pkt 21 ustawy. Skoro po roku kalendarzowym 2014 (art. 48 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2 i pkt 20 i 21 ustawy) M. G. i P.G. uzyskali nową pracę zarobkową, to organ I instancji przyjął jako miarodajne dochody M. G. z miesiąca lipca 2015 r. i P.G. z miesiąca stycznia 2015 r. ([...]: 3 os. w rodzinie), co dało kwotę dochodu rodziny, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w wysokości [...] zł, mając na uwadze art. 7 ust. 3 ustawy.
Wobec tego trafnie organ I instancji orzekł, że P.G. nie jest uprawniony do przyznania świadczenia wychowawczego na H. G., ponieważ rodzina wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe z art. 5 ust. 3 ustawy ([...] zł).
Kwestia obciążenia komorniczego wynagrodzenia skarżącego nie miała znaczenia dla ustalenia wysokości dochodu. Z przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, w szczególności art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy nie wynika, aby z kwoty dochodu należało odliczać kwoty zajęte w ramach postępowania egzekucyjnego.
Z powyższych względów Burmistrz B. zasadnie zastosował art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, skoro w sprawie nie wystąpiły przeszkody do uchylenia kwestionowanej decyzji, wymienione w art. 146 Kpa.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że organ właściwy w sprawie świadczeń wychowawczych może samodzielnie uzyskiwać i weryfikować drogą elektroniczną informacje udzielane m.in. przez naczelnika urzędu skarbowego, zawierające dane o wysokości dochodu, składek ubezpieczeniowych, należnego podatku (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy). Uszło jednak uwadze skarżącego, że nie dotyczy to danych o dochodzie członków rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze (art. 17 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. l ustawy).
Art. 13 ust. 16 w zw. z ust. 17 ustawy nakłada zaś na osobę ubiegającą się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko obowiązek dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających utratę lub uzyskanie dochodów oraz ich wysokość. Powyższy obowiązek jest skorelowany z obowiązkiem ubiegającego się o świadczenie do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (art. 20 ustawy) oraz z prawem ubiegającego się o świadczenie do uzyskania wolnego od opłat zaświadczenia od pracodawcy lub jednostki zawierającej umowę zlecenie, niezbędnego do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego (art. 24 ust. 2 i 3 ustawy). Dokumentów, dotyczących utraty przez M. G. pracy w firmie E. Sp. z o. o. oraz utraty przez P.G. pracy w firmie K. S.c. i uzyskania przez P.G. zatrudnienia w firmie A. Sp. z o. o. oraz wysokości uzyskiwanych z tych tytułów dochodów skarżący nie złożył z wnioskiem o świadczenie wychowawcze i w dalszym toku postępowania zwyczajnego.
Trudno przyjąć takie racjonalne rozumowanie skarżącego, który twierdzi, że to organ ma znać okoliczności dotyczące tego, w jakiej dacie członek rodziny osoby ubiegającego się o świadczenie wychowawcze utracił pracę lub ją uzyskał i jakich dotyczy to pracodawców. Te informacje ma osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze. Gdyby P.G. podał Burmistrzowi B., choćby ogólną informację, odnośnie zmian w sytuacji zatrudnieniowej i dochodach swoich i swojej małżonki, wówczas organ ten mógłby uzyskać informacje na temat opodatkowania i wysokości dochodów, w ramach możliwości, jakie daje art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. ic ustawy. Tego skarżący nie uczynił. Wbrew temu co twierdzi P.G., organ I instancji, przy ocenie sytuacji dochodowej rodziny skarżącego, na potrzeby sprawy o przyznanie świadczenia wychowawczego, skorzystał z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy o świadczenia rodzinne, zgodnie z oświadczeniem P.G. z 4 kwietnia 2016 r., który rzeczywiście zwracał się o to do organu.
Jeżeli chodzi o kwestię nieznajomości prawa Sąd zwraca uwagę, że skarżący otrzymał formularz wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, zawierający wiele szczegółowych informacji i pouczeń. Wobec tego skarżący, ubiegając się o świadczenie ze środków publicznych, winien się z treścią tego formularza dokładnie zapoznać. Jeżeli skarżący miał wątpliwości, czy nie rozumiał pewnych kwestii, miał możliwość domagania się uzyskania stanowiska od organu.
Sąd zwraca uwagę, że instytucja wznowienia postępowania znajduje zastosowanie po to, aby doprowadzić do wydania decyzji opartej o prawidłowe ustalenia faktyczne i zgodnej z prawem. To jest celem tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji administracyjnych. Ten tryb postępowania realizuje zatem zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji RP. W przypadku braku przeszkód do wznowienia postępowania z art. 146 Kpa, konstytucyjna zasada praworządności ma większą wagę, aniżeli zasada państwa prawego z art. 2 Konstytucji RP i stanowiąca jej rozwinięcie, na gruncie Kpa, zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 Kpa). Dla wznowienia postępowania w oparciu o podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie ma znaczenia kwestia "winy" strony postępowania, czy też organu, jeżeli chodzi o ujawnienie istotnych dla sprawy, nowych dowodów i okoliczności. Znaczenie ma tu obiektywny brak ich ujawnienia przed wydaniem decyzji.
Dla niniejszej sprawy nie miały znaczenia podnoszone w sprawie argumenty o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na syna H. G.. Sprawa o ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia (art. 25 ustawy) jest sprawą odrębną i następczą, wobec sprawy o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza B. z [...] kwietnia 2016 r. Zatem to, czy są podstawy do wydania decyzji ustalającej nienależnie pobrane świadczenie i orzekającej o obowiązku jego zwrotu wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 18 i art. 69 Konstytucji RP. Pierwszy z tych przepisów zawiera tzw. normę programową, z której nie wynikają żadne konkretne prawa podmiotowe dla jednostki. Drugi przepis dotyczy osób niepełnosprawnych, a z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był tego rodzaju osobą. Jeżeli chodzi o art. 71 ust. 1 Konstytucji RP Sąd zwraca uwagę, że prawa wynikające z tego przepisu nie kreują po stronie obywatela żadnego roszczenia prawnie chronionego. Prawo rodziny, znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych może być dochodzone w granicach określonych w ustawie (art. 81 Konstytucji RP). Ustawa przewiduje zaś możliwość ubiegania się o konkretną ulgę, ale w przypadku nałożenia na stronę obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Dopiero w tego typu sprawie znaczenie ma szczególna sytuacja (materialna), w jakiej znajduje się rodzina (art. 25 ust. 10 ustawy).
Zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP nie został w niniejszej sprawie uzasadniony, dlatego też Sąd nie odniósł się do tej kwestii. Z kolei zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. był nieskuteczny, ponieważ odwoływał się do przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych (świadczenia pielęgnacyjnego, dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego). Nie dotyczył natomiast świadczenia wychowawczego.
Uznając zatem zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło