I SA/Wa 530/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) asesor WSA Nina Beczek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi T. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 stycznia 2023 r. nr SKO/I/I/16/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z 14 grudnia 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. U. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z 5 stycznia 2023 r. nr SKO/I/I/16/2023 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 14 grudnia 2022 r. nr GOPS 4721.3.1380.2022 odmawiającą przyznania T. U. dodatku węglowego. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: T. U. 12 października 2022 r. złożył do organu I instancji wniosek o wypłatę dodatku węglowego, informując że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kuchnia węglowa i piec kaflowy na paliwo stałe oraz wskazując, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W aktach sprawy znajduje się deklaracja z 28 czerwca 2022 r. dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, złożona w trybie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2021 poz. 554 ze zm.) wskazująca zainstalowane źródło trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa oraz piec kaflowy na paliwo stałe. Jednocześnie nie wskazano, aby któreś z wymienionych źródeł ciepła było eksploatowane z określoną funkcją eksploatacji. Deklaracja została złożona na adres Z. ul. [...], [...] K. przez właściciela W. M. Wskazano jednocześnie, że dane adresowe nie są tożsame z adresem budynku, którego dotyczy formularz. Jako adres zamieszkania podano ul. [...], [...] Z. Następnie 25 listopada 2022 r. dokonano korekty deklaracji wskazując, że kuchnia węglowa i piec kaflowy na paliwo stałe są eksploatowane. Wójt Gminy K. decyzją z 14 grudnia 2022 r. odmówił przyznania dodatku węglowego, wskazując że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskodawca nie zamieszkuje i nie gospodaruje pod wskazanym adresem, na który wnioskował o dodatek węglowy. Organ wskazał, że wnioskodawca od 2 grudnia 2013 r. jest zameldowany w Z. ul. [...], w dniu złożenia wniosku zameldował się na pobyt czasowy w Z. ul. [...] i na to miejsce zamieszkania złożył wniosek o dodatek węglowy. W wyniku dwukrotnie podjętych prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pod wskazanym adresem nie zastano nikogo, a z rozmów przeprowadzonych z sąsiadami oraz sołtysem wsi wynika, że pobyty właściciela na posesji związane są jedynie z oporządzeniem zwierząt gospodarskich, nie mają charakteru stałego zamieszkiwania i gospodarowania. Po oporządzeniu zwierząt wnioskodawca wraca do Z., gdzie zamieszkuje z żoną i dwójką dzieci. Regularne pobyty związane są z opieką nad drobiem, które hodowane są pod tym adresem. Ponadto podczas wizyt na terenie posesji wykonano zdjęcia budynku, który wizualnie nie nadaje się do zamieszkania. Organ I Instancji stwierdził, że stan faktyczny gospodarstwa domowego wskazanego we wniosku nie jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. T. U. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpoznając sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.), określające m.in. zasady i tryb przyznawania dodatku węglowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, zwanej dalej ustawą o termomodernizacji, do dnia 11 sierpnia 2022 r. albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W myśl art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatku węglowym przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1 rozumie się osobę fizyczną zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe). Ustawa jednak nie definiuje "miejsca zamieszkania", zatem należy odwołać się do treści ustawy - Kodeks cywilny. Stosownie do art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki - obiektywny, czyli fakt przebywania w danej miejscowości oraz subiektywny, czyli zamiar stałego pobytu. Przy czym o miejscu zamieszkania osoby nie decydują kryteria administracyjnoprawne, tj. fakt zameldowania. Organ odwoławczy zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że T. U. na pobyt stały zameldowany jest w miejscowości Z. ul. [...], na pobyt czasowy zameldował się w miejscu, na które składany jest wniosek o dodatek węglowy w dniu złożenia tego wniosku (dane z bazy PESEL). W wyniku postępowania administracyjnego oraz dwukrotnego podjęcia próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego we wskazanym miejscu zamieszkania nie zastano nikogo, sąsiedzi i sołtys wsi potwierdzili, że pobyty strony są regularne, ale nie są związane ze stałym zamieszkaniem i gospodarowaniem. Pracownik socjalny w notatce służbowej podkreślił, że pobyty wnioskodawcy są regularne, związane z opieką nad zwierzętami. Po popołudniowym oporządzeniu zwierząt wnioskodawca wraca do miejsca zamieszkania, do Z. Zatem jego pobyty można porównać do stałej wykonywanej pracy, do której się dojeżdża, następnie powrót do miejsca faktycznego zamieszkania, do rodziny. Zdaniem Kolegium w świetle powyższego nie można przyjąć, że T. U. zamieszkuje i gospodaruje prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe w budynku pod adresem Z. ul. [...], [...] K., co jest warunkiem ustawowym przyznania dodatku węglowego. T. U. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: 1. art. 2 ust. 15b-15e ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na potrzeby ustalenia prawa dodatku węglowego bez wiedzy T. U.; 2. art. 2 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że T. U. na gruncie ww. przepisu nie spełnia przesłanki stałego zamieszkiwania i gospodarowania; 3. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przez przyjęcie, że T. U. nie zamieszkuje pod adresem ul. [...], Z., [...] K.; 4. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie wypowiedzenia się stronie do całości zebranego materiału dowodowego, tj. zdjęć nieruchomości wykonanych przez pracownika Urzędu Gminy w K., które to w momencie zapoznawania się przez T. U. z aktami sprawy przed wydaniem decyzji nie znajdowały się w aktach sprawy, co w konsekwencji uniemożliwiło złożenie stronie wniosków dowodowych potwierdzających jej zamieszkiwanie w domu znajdującym się na zdjęciach, co skutkować mogło wydaniem decyzji przyznającej dodatek węglowy skarżącemu. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Oceniając wydane w sprawie decyzje Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Powyższe oznacza, że koniecznym warunkiem otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie zamieszkiwanego przez wnioskodawcę gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W niniejszej sprawie organy odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia uznały, że wnioskodawca nie zamieszkuje i nie gospodaruje pod adresem ul. [...] w Z., przebywa tam tylko w celu nakarmienia hodowanych na nieruchomości zwierząt. Powyższego ustalenia dokonano w następstwie dwukrotnych nieudanych prób przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego w miejscu deklarowanego zamieszkania oraz rozmów z sąsiadami. Organy ustaliły ponadto, że zlokalizowany na działce dom jest w stanie technicznym wskazującym, że nie nadaje się do zamieszkania. Skarżący zarzucił w skardze, że nie został powiadomiony o zamiarze i dacie planowanych wywiadów środowiskowych, nie zastano go w domu gdyż pracuje zawodowo, z sąsiadami pozostaje w konflikcie. Ostatecznie został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się w trakcie wywiadu i zajęcia stanowiska w sprawie. Argumenty te zasługują na aprobatę. Zgodnie z art. 15b-15e ustawy o dodatku węglowym, w razie wątpliwości w sprawach dotyczących dodatku węglowego przeprowadza się postępowanie wyjaśniające wykraczające poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków. Zgodnie bowiem z art. 15b ustawy jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art.15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 15d ), gdzie niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 15e). Sąd podziela stanowisko organu I i II instancji, że w analizowanej sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości, których zweryfikowanie wymagało przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, stosowne do brzmienia cytowanego przepisu. Czynności w tym zakresie zostały jednakże przeprowadzone z naruszeniem reguł postępowania zawartych w rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 8 kwietnia 2021r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. 2021. 893 z 14 maja 2021). |Zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach | |roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika | |jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o | |konieczności jego przeprowadzenia. | |Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że Skarżący nie był skutecznie poinformowany o terminach wywiadu nie musiał zatem | |przebywać w miejscu zamieszkania. Powyższe dowodzi, że jakkolwiek organ miał uzasadnione podstawy do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu| |środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, to jednak procedury w tym zakresie nie przeprowadził prawidłowo, tj. skutecznie nie | |zawiadomił strony o dacie (dniu i godzinie) jego przeprowadzenia. To zaś stanowi o naruszeniu przez organ regulacji procesowych, które | |mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. | |Ponownie prowadząc postępowanie organ winien wyznaczyć nową datę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu | |zamieszkania strony z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, tj. tak, aby informacja o tym wywiadzie (dniu i godzinie jego | |przeprowadzenia) dotarła do strony przed datą jego przeprowadzenia a strona miała możliwość zajęcia stanowiska w trakcie jego | |przeprowadzania. | |W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak na wstępie. |