I SA/Wa 532/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku na zakup biletu kredytowego; 2. w pozostałej części oddala skargę; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. D. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania P. C. od decyzji Prezydent W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. odmawiającej przyznania P. C., zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej i zakup biletu kredytowego, utrzymał w mocy zaskrżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następujacy stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania P. C. zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej i zakup biletu kredytowego.W motywach rozstrzygnięcia organ podał przede wszystkim, iż od 2005 r. do czerwca 2009 r. P. C. objęty jest systematyczną pomocą finansową w formie zasiłków celowych i bezpłatnych talonów obiadowych. Organ pierwszej instancji podniósł, że w związku z odmową przyjęcia propozycji pracy P. C. utracił status osoby bezrobotnej. Odwołał się jednak od tej decyzji, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Prezydenta W. P. C. nie podjął pracy z własnego wyboru, a twierdzenia strony, że stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie pracy w firmie sprzątającej nie znajduje odzwierciedlenia w orzeczeniu o niepełnosprawności. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Pan P. C. Rozpatrując złożone odwołanie Kolegium wskazało, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 175. poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z brzmienia art. 39 powołanej ustawy o pomocy społecznej i użytego w niej zwrotu "może", wynika, że decyzja w zakresie pomocy społecznej podejmowana przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ponadto brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta W., że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Oceniając i rozważając sytuacje życiową skarżącego Kolegium uznało, iż jest on w stanie we własnym zakresie zaspokoić wnioskowaną potrzebę, tym bardziej iż, jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, P. C. nie przejawia żadnego zaangażowania w poszukiwaniu pracy, a jego zdolność do pracy potwierdza orzeczenie lekarskie. Okoliczność, że skarżący korzysta permanentnie z różnych form pomocy, przy jednoczesnym braku z jego strony jakiejkolwiek pomocy w likwidowaniu własnych problemów materialnych, upoważnia organ do odmowy przyznania zasiłku celowego. Skargę na powyższa decyzję złożył P. C. podnoszac, że została ona wydana z naruszeniem prawa, gdyż z powodu choroby nie jest w stanie podjąc zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Przy czym nie oznacza to, że pomoc społeczna ma zaspokajać wszystkie potrzeby i oczekiwania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania P. C. zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej i zakup biletu kredytowanego w czerwcu 2010 r., uznając, że nie spełnia on przesłanek warunkujących uzyskanie przedmiotowego świadczenia z pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, stanowisko organów należy uznać za prawidłowe odnośnie tej części decyzji, która odnosi się do odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej. Zaznaczyć trzeba, że stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika - jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Prawidłowo również organ wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2009 r. wynika możliwość podęcia przez skarżącego zatrudnienia "zgodnie z możliwościami psychofizycznymi". Tym samym za prawidłowe należy uznać stanowisko organu o możliwości podjęcia przez P. C. pracy i zaspokojenia we własnym zakresie niezbędnych potrzeb życiowych. Reasumując zdaniem Sądu odmawiając P. C. przyznania zasiłku celowego w formie pieniężnej na opłacenie energii elektrycznej w czerwcu 2010 r. organy obu instancji nie naruszyły prawa. Odnośnie zaś tej części zaskarżonej decyzji, która odmawia przyznania P. C. zasiłku celowego na zakup biletu kredytowanego (organy obu instancji posługiwały się określeniem bilet kredytowy) to zdaniem sądu narusza ona przepisy postępowania tj. 7,77 i 107 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim podkreślić należy, że w decyzji organów obu instancji w żaden sposób nie odniesiono do przesłanek odmowy przyznania zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 36 ppkt 2b ustawy o pomocy społecznej, bilet kredytowany jest formą pomocy niepieniężnej. Natomiast organ I instancji w uzasadnieniu decyzji odniósł się jedynie do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a organ II instancji uznał to stanowisko za prawidłowe. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący mieszka przy ul. [...] , korzysta z zabiegów w poradniach rehabilitacyjnych znajdujących się w różnych częściach miasta, poza tym kontaktuje się z Ośrodkiem Pomocy Społecznej [...] położonym przy ul. [...] oraz Punktami Agencji Służby Społecznej. Przy ponownie prowadzonym w uchylonym zakresie postępowaniu administracyjnym organ odniesie się do kwestii zasadności złożonego przez skarżącego P. C. wniosku o przyznanie świadczenie niepieniężnego w formie biletu kredytowanego. Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) częściowe uwzględnienie skargi, a jej oddalenie na podstawie art. 151 tej ustawy . Natomiast o zwrocie kosztów pełnomocnikowi z urzędu orzeczono na podstawie § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).