I SA/Wa 533/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. z dnia 6 sierpnia 2018 r. na postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 533/18 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. B. wnioskiem z 25 kwietnia 2018 r. złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Postanowieniem z 10 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 533/18 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że z uwagi na to, że dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, zarządzeniem z 23 maja 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania, wnioskodawca nie nadesłał żadnych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Niepełne i ogólnikowe wyjaśnienia co do sytuacji materialnej zawarte w formularzu nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Jednocześnie referendarz sądowy stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", bowiem wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku ponoszenia tych kosztów z mocy ustawy w myśl art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. W dniu 6 sierpnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącego od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu pisma wskazał, że we wniosku wskazał wszelkie informacje niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej. Dodał jednocześnie, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, realizuje umowy cywilnoprawne ze średnim dochodem [...] zł na miesiąc, jest bezrobotny i nie otrzymuje zasiłku z tego tytułu, dochód z umów zlecenie jest jego jedynym dochodem, nie posiada żadnych środków finansowych, nie otrzymuje zasiłku z Ośrodka Pomocy Społecznej, nie posiada domu i mieszkania, mieszka zaś w lokalu Spółdzielni Mieszkaniowej [...], natomiast egzekucje komornicze wynikają z przejazdów bez biletu do Urzędu Pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1-3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Słusznie zatem referendarz sądowy uznał, że rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu na mocy art. 249a P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, referendarz dokonał prawidłowej oceny, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Co prawda w złożonym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy A. B. wskazał, że jego dochód stanowi jedynie kwota [...] zł z tytułu umowy zlecenia, jak również, że nie posiada żadnych nieruchomości, a ponadto toczy się wobec niego sześć egzekucji komorniczych, to jednak prawidłowo uznał referendarz, że dane te były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Z tego też względu, zarządzeniem z 23 maja 2018 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia (tj. o wyjaśnienie z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, skoro jego jedyny dochód stanowi kwota [...] zł; czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; czy jest osobą bezrobotną, a jeśli tak, to czy ma przyznany zasiłek dla bezrobotnych i w jakiej wysokości; czy podejmuje jakiekolwiek prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, a jeśli tak, to jaki uzyskuje z nich miesięcznie dochód; gdzie mieszka i czyją dom ten lub mieszkanie stanowi własność i jakie ponosi koszty związane z jego utrzymaniem bądź najmem; z jakiego tytułu przeciwko wnioskodawcy prowadzonych jest 6 egzekucji komorniczych; skąd posiada środki finansowe na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych oraz czy otrzymuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, czy znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, a jeśli tak, to od kogo w jakiej wysokości lub formie; czy posiada pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jakiej marki i jaki jest rok produkcji, czy ponosi i w jakiej wysokości koszty związane z utrzymaniem pojazdu) oraz o nadesłanie dokumentów, które miały na celu przedstawienie jego sytuacji finansowej. Mimo prawidłowego doręczenia wnioskodawcy powyższego wezwania, nie wyjaśnił on wyczerpująco istotnych kwestii wskazanych powyżej. Uzyskanie powyższych danych było natomiast niezbędne dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Niepełne wyjaśnienia co do sytuacji materialnej zawarte w formularzu, jak również ogólnikowe twierdzenia przywołane we wniesionym sprzeciwie od wydanego postanowienia, niepoparte żadnymi dokumentami (jak chociażby zaświadczenie o uzyskiwanych dochodach, czy wyciąg z konta bankowego wnioskodawcy, o których przedłożenie wzywał referendarz sądowy) nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność wniosku. Rozstrzygnięcie tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane, gdyż to po stronie zainteresowanego leży ciężar wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawca nie przedstawił wyczerpujących informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić jego rzeczywiste możliwości finansowe. Z tego względu prawidłowo odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.