I SA/Wa 538/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Anna Wesołowska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania A. A. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] odmawiającej przyznania A. A. świadczenia na pierwsze dziecko P. A. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. A. A. zwróciła się do Prezydenta [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] odmówił A. A. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko P. A.. W uzasadnieniu powołał się na przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 złotych. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, iż dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł [...] zł netto – zatem przekracza wysokość kryterium dochodowego. Dochód rodziny został ustalony na podstawie informacji z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów o dochodzie za rok poprzedzający okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego tj. za rok 2014. Dochód A. A. wyniósł [...] zł netto – na podstawie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.). Natomiast w myśl art. 2 pkt 19 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uwzględniono dochód utracony przez wnioskodawczynię w wysokości [...] zł netto z tytułu utraty zatrudnienia. Następnie Prezydent [...] wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ww. ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W związku z powyższym przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny należało uwzględnić dochód uzyskany przez A. A. w wysokości [...] zł netto na podstawie oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2016 r. o dochodzie netto za miesiąc październik 2015 r. z tytułu rozpoczęcia działalności gospodarczej. Po przeliczeniu powyższego, miesięczny dochód rodziny - po odliczeniu utraconego dochodu [...] zł i po doliczeniu uzyskanego dochodu [...] zł - w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł netto i tym samym przekracza wysokość kryterium dochodowego na osobę 800 zł. Od powyższej decyzji A. A. wniosła odwołanie wskazując, że błędnie ustalono dochód utracony, a co za tym idzie również dochód uzyskany. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił pojęcie dochodu powołując się na art. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) oraz art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 j.t). Wskazał ponadto, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. W ocenie Kolegium w sprawie niniejszej zarówno skład rodziny jak i kwota dochodu została ustalona zgodnie z postanowieniami przepisów ww. ustaw. Wskazując ponadto na przepisy art. 2 pkt 19 i 20 oraz art. 7 ust. 1-3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ wyjaśnił, że dochód uzyskany stanowiło zatem wynagrodzenie uzyskane w październiku 2015 r. (zgodnie ze złożonym przez stronę w dniu [...] sierpnia 2016 r. oświadczeniem o podjętej działalności gospodarczej) i nie istnieje możliwość innego obliczenia dochodu uzyskanego z tytułu rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni został wyliczony prawidłowo i wynosi [...] zł na osobę - a zatem przekracza kryterium wynikające z ustawy. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu A. A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła, iż w jej ocenie błędnie ustalono dochód utracony, a co za tym idzie również dochód uzyskany - zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podniosła, że organy obu instancji nie uwzględniły uzyskania przez nią dochodu w 2014 r., gdzie rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w roku 2016, jest rok kalendarzowy 2014 r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369). Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów niż w niej wskazane. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r. odmawiającą przyznania A. A. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko P. A. - ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016.r, poz.195), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 5 ust. 3 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem [...] kwietnia 2016 r. i kończy się dnia [...] września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy). W tym przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Dochód utracony został zdefiniowany art. 2 pkt 19 ustawy, zaś dochód uzyskany w art. 2 pkt 20 ustawy. Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego - podobnie jak w ustawie o świadczeniach rodzinnych - służy urealnieniu dochodu rodziny/wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Ustawodawca bowiem, przy ustalaniu kryterium dochodowego, jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy (art. 2 pkt 2 ustawy) – w tym przypadku jest to rok 2014. Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwłaszcza w art. 7, jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny - wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo - jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. Co istotne, uwzględnienie dochodu utraconego, jak i uzyskanego, sposób ich obliczania muszą zostać ustalone w sposób przewidziany w ustawie. W sprawie niniejszej - wbrew stanowisku skarżącej - zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji, ustalając uzyskany przez nią dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki wnioskowała o przyznanie świadczenia wychowawczego, uwzględniły rok 2014 i uzyskany przez nią w tym roku dochód w wysokości [...] zł, jak również dochód utracony w tej samej wysokości - [...] zł. Zatem osiągnięty przez nią w 2014 r. dochód prawidłowo został ustalony na 0 zł Jednocześnie wzięły pod uwagę także treść art. 7 ust. 3 ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec tego przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny, uwzględniły dochód uzyskany przez A. A. za miesiąc październik 2015 r. w wysokości [...] zł netto i wyliczyły miesięczny dochód rodziny - składającej się z dwóch osób - w przeliczeniu na osobę na kwotę [...] zł netto, która to kwota przekracza wysokość kryterium dochodowego na osobę 800 zł. Jednakże, w ocenie Sądu, za nieuzasadniony należy uznać wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, iż osiągnięty przez A. A. w październiku 2015 r. dochód w wysokości [...] zł należy traktować jako dochód, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uzyskany przez skarżącą w październiku 2015 r. dochód należy uznać za dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest świadczenie wychowawcze - nie zaś za dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki jest ustalane świadczenie wychowawcze. Powyższe oznacza, iż rozpoznając niniejszą sprawę organy administracji publicznej powinny zweryfikować uzyskany przez skarżącą ww. dochód zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, a nie jak przyjęły z art. 7 ust. 3. Przy czym jednocześnie powinny wyjaśnić, czy skarżąca nadal otrzymuje ten dochód. Samo prowadzenie przez nią działalności gospodarczej nie jest bowiem równoznaczne z uzyskiwaniem dochodu. Zarówno z przepisu ust. 3 jak z ust. 2 art. 7 ustawy wprost wynika, iż dochód ten brany jest pod uwagę, jeżeli uzyskiwany jest w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego - czyli na okres trwający od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. Tego zaś faktu organu orzekające w sprawie nie ustaliły. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że przy wydawaniu zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] doszło do naruszenia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci tj. art. 7 ust. 3. Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu i wyjaśnią w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy dochód uzyskany przez A. A. był uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.