I SA/Wa 55/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Warszawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 listopada 2024 r. nr 4206/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Wojewoda Mazowiecki (dalej jako "Wojewoda/organ") decyzją z 6 listopada 2024 r., nr 4206/2024, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z 21 sierpnia 2024 r., nr 666/SD/2024, umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] (dalej również jako "nieruchomość warszwska"). Powyższa decyzja Wojewody wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Nieruchomość warszawska została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret"). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunt nieruchomości warszawskiej przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Z zaświadczenia Sądu Okręgowego w Warszawie Wydział Hipoteczny z 27 stycznia 1947 r. wynika, że nieruchomość warszawska stanowiła własność [...], na mocy aktu z 10 stycznia 1929 r. za N3 t. II i wniosku z 31 stycznia 1946 r. za N8 t. II tej księgi. Umową sprzedaży z 27 stycznia 2014 r., zawartą w formie aktu notarialnego (Rep. A 637/2014) przed P. S. - notariuszem w Warszawie, R. N., działający w imieniu i na rzecz [...], sprzedał J. P. wszystkie prawa i roszczenia przysługujące ww. spółce do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] hip. [...], w szczególności wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego oraz ewentualnie roszczenia odszkodowawcze do nieruchomości. Następnie, umową sprzedaży z 16 stycznia 2015 r., zawartą w formie aktu notarialnego (Rep. A 322/2015) przed P. S. – notariuszem w Warszawie, J. P. sprzedał K. S. i E. P. wszystkie prawa i roszczenia przysługujące mu do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] hip. [...], w szczególności wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego oraz ewentualnie roszczenia odszkodowawcze do nieruchomości. Powołując się na powyższe umowy sprzedaży, wnioskiem z 12 marca 2015 r. K. S. i E. P., reprezentowane przez adwokata R. N., wystąpiły o odszkodowanie, na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Decyzją z 21 sierpnia 2024 r., nr 666/SD/2024, Prezydent m.st. Warszawy umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wnioskodawcy nie legitymowali się tytułem prawnym do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie. Organ I instancji wsparł się w tym zakresie stanowiskiem przedstawionym w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2022 r., sygn. I OPS 1/22, w której stwierdzono, że (cyt.): "Z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.). Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego." Organ I instancji uznał zatem, że wnioskodawcy jako nabywcy prawa i roszczenia do gruntu nieruchomości warszawskiej w drodze umowy cywilnoprawnej, nie mają statusu strony w postępowaniu odszkodowawczym na podstawie art. 215 u.g.n., i nie są tym samym uprawnieni do żądania przyznania odszkodowania na swoją rzecz. Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta wniosła K. S. Wojewoda Mazowiecki, zaskarżoną decyzją z 6 listopada 2024 r., nr 4206/2024, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 21 sierpnia 2024 r., nr 666/SD/2024. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił, że kwestię dotyczącą podmiotów uprawnionych do występowania z roszczeniami o ustalenie odszkodowania za nieruchomość poruszył w uchwale z 30 czerwca 2022 r., sygn. I OPS 1/22, Naczelny Sąd Administracyjny wydając uchwałę w składzie siedmiu sędziów, w której orzekł, że przelew wierzytelności odszkodowawczej z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, nie prowadzi do powstania po stronie nabywcy roszczenia odszkodowawczego (cesjonariusza) interesu prawnego w domaganiu się od organu administracji publicznej ustalenia należnego odszkodowania. Organ wskazał następnie na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 2875/20, I OSK 2034/20, I OSK 707/20, I OSK 1717/20, w których NSA stwierdził, że nabywcy roszczeń z dekretu nie mogą być stroną postępowań reprywatyzacyjnych, ponieważ po ich stronie brak jest interesu prawnego, ponieważ przepisy dekretu warszawskiego nie normują skutków prawnych nabycia praw określonych w tym dekrecie przez osoby, które zawarły umowy przeniesienia roszczeń. Organ wyjaśnił przy tym, że powyższe wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. co prawda dotyczą praw nabywców roszczeń z tytułu art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, jednakże ich treść koresponduje i jest zgodna z uchwałą wydaną przez Naczelny Sąd Administracyjny 30 czerwca 2022 r. odnoszącą się do praw nabywców roszczeń o ustalenie odszkodowania za nieruchomość (art. 128 u.g.n.). Z kolei, zdaniem organu, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22 zapadła w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 u.g.n., to jednak brzmienie art. 215 u.g.n. pozwala wywieść skutki dla nabywców roszczeń w nim określonych takie samo, jak w omawianej uchwale. Organ podniósł również, że przepis art. 215 u.g.n. wskazuje, że osobą uprawnioną do odszkodowania za nieruchomość jest poprzedni właściciel bądź jego następca prawny. Do grona podmiotów uprawionych z art. 7 dekretu należą: właściciel gruntu, jego prawni następcy albo osoby reprezentujące jego prawa, a w niektórych przypadkach - także użytkownicy ziemi. Co oznacza, zdaniem organu, że to prawo można ustanowić na rzecz dotychczasowego właściciela, ewentualnie na rzecz jego spadkobierców, jako następców prawnych w ramach sukcesji uniwersalnej. Mając na uwadze powyższe organ doszedł do wniosku, że warunkiem podmiotowym, normy prawnej wynikającej zarówno z art. 128 u.g.n., jak i 215 u.g.n. jest to, że odszkodowanie przysługuje na rzecz osoby, która była właścicielem w chwili przejęcia/wywłaszczenia nieruchomości lub jego następcom prawnym w drodze spadkobrania bowiem roszczenie odszkodowawcze związane jest ściśle z rekompensatą skierowaną do właściciela za przejęcie nieruchomości przez podmiot publiczny. Organ wskazał również na stanowisko zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 1/23 z 10 kwietnia 2024 r., w której stwierdzono, że: "Uwzględniając postulat Rzecznika Praw Obywatelskich, zawarty we wniosku o podjęcie uchwały, rzetelnego i wnikliwego rozważenia wszystkich istotnych aspektów kształtujących podmiotową sferę uprawnienia do uzyskania w drodze decyzji prawa do gruntu warszawskiego, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego umowa nabycia wierzytelności dekretowej nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu warszawskiego w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, wydaniem stosownej decyzji. Dopiero bowiem w tej decyzji dochodzi do podmiotowego i przedmiotowego skonkretyzowania prawa do gruntu warszawskiego na rzecz osoby uprawnionej w dekrecie do uzyskania tego prawa". Wojewoda uznał zatem, że wnioskodawcy wywodzą swoje prawa i roszczenia do nieruchomości warszawskiej z aktu notarialnego Rep. A 322/2015, zawartego przed notariuszem P. S. 16 stycznia 2015 r., co nie nadaje legitymacji procesowej nabywczyniom: K. S. i E. P. do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość objętą dekretem warszawskim prowadzonego na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. W ocenie organu, zawarcie umowy cywilnoprawnej przeniesienia roszczeń odszkodowawczych o charakterze publicznoprawnym (regulowanych normą prawa administracyjnego) stanowi podstawę do odmowy uznania legitymacji prawnej do bycia stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania. Przelew roszczeń do nieruchomości warszawskiej, zdaniem organu, nie oznacza, że wnioskodawcy posiadają interes prawny w niniejszym postępowaniu odszkodowawczym, a zatem nie powinni zostać uznani za stronę tegoż postępowania. Z powyższych względów Wojewoda uznał decyzję Prezydenta za prawidłową przyjmując za organem I instancji, że wnioski odszkodowawcze w tej sprawie zostały złożony przez osoby nieuprawnione. Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. S. (dalej jako "Skarżąca"), zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) przepisu postępowania, tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] zainicjowanego wnioskiem z 12 marca 2015 r., w sytuacji, kiedy przez ponad dziewięcioletni okres toczącego się postępowania organ nie kwestionował przymiotu strony, a sprawa nie posiada cech bezprzedmiotowości; 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez niepełne ustalenia dotyczące legitymacji wnioskodawców do reprezentowania praw prawowitego spadkobiercy przedmiotowej nieruchomości i ustalenia czy zawarta umowa cywilnoprawna zastępowała zgodę strony do działania w jej imieniu w dążeniu do wykonania celu umowy, tj. uzyskanie odszkodowania; 3) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez pominięcie, że wnioskodawcy w dniu składania wniosku posiadali tytuł prawny do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania; 4) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wyłącznie w oparciu stanowisko zawarte w uchwale NSA I OPS 1/22 bez wyjaśnienia czy stan faktyczny niniejszej sprawy dotyczy zagadnienia prawnego opisanego w ww. uchwale, w szczególności, że uchwała została wydana około 7 lat po złożeniu wniosku o odszkodowanie, wobec czego wątpliwym jest możliwość jej zastosowania. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji w całości, oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przechodząc zatem do istoty sporu wskazać wypada, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Potwierdzenie posiadania interesu prawnego, co skutkować będzie nabyciem uprawnień należnych stronie postępowania administracyjnego, powinno opierać się na przepisach prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Przepis art. 7 ust. 1 dekretu, stanowi że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z kolei, ust. 2 powyższego artykułu dekretu stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Materialnoprawną podstawę roszczenia Skarżącej stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344, dalej jako "u.g.n."), który reguluje kwestie związane z możliwością przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem. Zgodnie z jego treścią, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. W ocenie Sądu orzekającego, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, organy obu instancji zasadnie uznały, że wnioskodawcy inicjując postępowanie odszkodowawcze w trybie art. 215 u.g.n. nie mogli zostać uznani za strony tego postępowania w rozumieniu ww. art. 28 k.p.a., tj. za osoby "uprawnione" do otrzymania odszkodowania gdyż nie byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości utraconej w wyniku działania przepisów dekretu ani ich spadkobiercami, a tylko takie osoby mogły kwalifikować się jako "uprawnione" w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n. Wywodzenie natomiast swych uprawnień z faktu nabycia praw i roszczeń dekretowych, na podstawie zawartej w 2015 r. umowy sprzedaży, nie znajduje uzasadnienia w najnowszym orzecznictwie sądowym. Sposób rozumienia art. 215 ust. 2 u.g.n. zaprezentowany przez Prezydenta i Wojewodę znajduje bowiem potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22, w której stwierdzono, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Skutki czynności prawnej dokonanej przez podmioty prawa cywilnego samoistnie nie stanowią więc źródła interesu prawnego w sferze prawa administracyjnego. Takie źródło mogą stanowić tylko wtedy, gdy istnieje norma prawna nawiązująca w swojej treści do takich aktów i czynności ze sfery prawa cywilnego. Dla uzyskania przymiotu strony postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., konieczne jest zatem istnienie normy prawa materialnego, która łączyłaby z faktem podjęcia czynności cywilnej skutek w postaci przypisania stronom takiej działania interesu prawnego w sferze prawnoadministracyjnej. Sens tej uchwały odnosi się do zanegowania przez NSA umownego, a więc za zgodą stron, przeniesienia określonych praw, aby w ten sposób uzyskać przymiot strony postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego właściwe dla danego typu sprawy administracyjnej, nie kwalifikują nabywcy praw jako strony postępowania administracyjnego. NSA uznał, że umowa cywilnoprawna nie może modyfikować ustawowo określonego podmiotowego zakresu uprawnień unormowanych w przepisie prawa materialnego. Zakres tych uprawnień nie może być wynikiem zgodnych oświadczeń woli stron tej umowy. Skoro ustawodawca zadeklarował w przepisach prawa zrekompensowanie właścicielom gruntów warszawskich pozbawienia ich prawa własności przyznaniem określonych praw pochodnych, to podmioty tego uprawnienia nie mogą w wyniku własnej woli zmienić woli prawodawcy i wskazać innego adresata tego uprawnienia. Należy bowiem odróżnić dopuszczalność wyrażania swojej woli w umowach cywilnoprawnych (co w sferze prawa cywilnego może być poddane ochronie prawnej) od niedopuszczalności przypisywania takim umowom skutków modyfikujących normatywną podmiotowość uprawnienia określonego w przepisie prawa materialnego. Czym innym jest bowiem swoboda zawierania umów w prawie cywilnym, a czym innym jest skonkretyzowanie uprawnień w sferze prawa administracyjnego i przypisanie tych uprawnień przez prawodawcę konkretnie określonym podmiotom. Zdaniem Sądu, mimo, że uchwała ta została podjęta w sprawie o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, to ma charakter uniwersalny. Argumentacja zawarta w tej uchwale dotyczy bowiem wykładni pojęcia interesu prawnego zawartego w art. 28 k.p.a., mającego zastosowanie w każdej sprawie administracyjnej, w tym także w sprawie o przyznanie odszkodowania za grunt warszawski przejęty na podstawie dekretu, ponieważ przepis ten stanowi normatywny punkt odniesienia do identyfikowania stron postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 1363/21; wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 319/20). Uchwała ta w różnych sprawach z zakresu nieruchomości jest traktowana jako kierunkowa wypowiedź orzecznictwa sądowego w kwestii posiadania interesu prawnego do bycia stroną postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 22 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 387/20; wyrok NSA z 5 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3099/19; wyrok NSA z 10 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 267/22; wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 1363/210). Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach z zakresu odszkodowań za przejęcie przez Państwo gruntów warszawskich nakazuje uwzględnianie poglądów wyrażonych w uchwały o sygn. akt I OPS 1/22 przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. np. wyrok NSA z 28 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3087/19). Wskazać wypada także, że w art. 269 § 1 p.p.s.a. wyrażono zasadę względnego związania stanowiskiem zajętym w uchwale, co w praktyce nie daje Sądowi możliwości wyboru. Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego w uchwale składu 7 sędziów NSA o sygn. I OPS 1/22, dopóty sądy administracyjne powinny ją respektować, w tym Sąd orzekający w niniejszej sprawie. W konsekwencji powyższego przyjąć za NSA należy, że osoby, które nabyły w drodze cywilnoprawnej od byłego właściciela (przeddekretowego) prawa i roszczenia przewidziane w dekrecie, nie mogą być uznane za stronę legitymowaną do skutecznego zainicjowania postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania odszkodowania w oparciu o art. 215 ust. 2 u.g.n. Podkreślić należy przy tym, że brak spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek przysługiwania interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., konsekwentnie wyklucza zastosowanie także art. 30 § 4 k.p.a. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie tylko wobec tych osób, którym można przypisać przysługiwanie interesu prawnego lub obowiązku w sposób wynikający z art. 28 k.p.a. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. nie stanowi bowiem odrębnej, konkurencyjnej wobec art. 28 k.p.a., podstawy prawnej definiującej przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, lecz jest pochodną powołanego art. 28 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 6 października 2022 r. sygn. akt I OSK 999/21; z 6 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1578/21). W kontekście braku definicji legalnej "następcy prawnego" z art. 215 ust. 2 u.g.n. wyjaśnić należy również, że z przepisów Działu III Rozdziału 5 u.g.n. dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (art. 128 ust. 1 i 4, art. 131 ust. 1) wynika, że osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania za wywłaszczenie (nie chodzi o osobę uprawnioną do wszczęcia postępowania o odszkodowanie) jest osoba wywłaszczona, tj. właściciel nieruchomości, czy jej użytkownik wieczysty albo osoba posiadająca inne prawa rzeczowe do nieruchomości – a więc podmioty bezpośrednio poszkodowane dokonanym wbrew ich woli wywłaszczeniem. Podmiotowość administracyjnoprawną w sprawie o odszkodowanie mają także spadkobiercy osoby, która została wywłaszczona poprzez pozbawienie albo ograniczenie jej praw (art. 132 ust. 1c i 3a u.g.n.). Takie stanowisko potwierdza też treść art. 217 ust. 1 u.g.n., który ma zastosowanie w sprawach z zakresu gruntów warszawskich. Za stanowiskiem, że szersze pojęcie "następcy prawnego" użyte w art. 215 u.g.n. odpowiada, w odniesieniu do osób fizycznych, pojęciu "spadkobierca" przemawia również to, że w przepisach przejściowych zawartych w Dziale VII Rozdziale 1 u.g.n. ustawodawca traktuje zamiennie oba te pojęcia raz używając pojęcia następca prawny (art. 211 ust. 1, art. 214 ust. 1 i 4, art. 214b ust. 2a, art. 215 u.g.n.), a w innych przypadkach pojęcia spadkobierca (art. 209a ust. 2, art. 217 u.g.n.). A zatem, przepisy o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości nie wskazują, jako jednej ze stron postępowania odszkodowawczego w rozumieniu art. 28 k.p.a., nabywcy prawa i roszczeń do odszkodowania od osoby uprawnionej. W tym miejscu podnieść wypada także, że względem przepisu art. 7 ust. 1 i 2 dekretu Naczelny Sąd Administracyjny powziął uchwałę w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OPS 1/23, w której stwierdzono, że: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu." W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu warszawskiego w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, wydaniem stosownej decyzji. Majątkowy charakter wierzytelności dekretowej określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie został jednak przez NSA zakwestionowany. Wierzytelność ta, w powołanym art. 7 ust. 1 i 2, doznaje jednak podmiotowego ograniczenia w postępowaniu administracyjnym służącym wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej tylko byłemu właścicielowi, jako dotkniętemu skutkami dekretu warszawskiego. Wierzytelność wynikająca z art. 7 ust. 1 dekretu, zdaniem NSA, była prawem podmiotowym, ale takim, którego beneficjent został oznaczony co do tożsamości przez użycie w dekrecie sformułowania "na rzecz dotychczasowego właściciela". Ustawodawca dekretowy w sposób wyraźny zastrzegł bowiem, że prawa do gruntu w zamian za utraconą własność nieruchomości przyznawane będą wyłącznie na rzecz dotychczasowego właściciela. Treścią zaś roszczenia była możność żądania (wnioskowania) od gminy m. st. Warszawy przyznania tych praw wprawdzie przez wymienione w art. 7 ust. 1 dekretu osoby, ale beneficjentem takiego żądania, jako wierzyciel, był – jak podkreślił NSA – ex lege wyłącznie dotychczasowy właściciel, a nie inne osoby uprawnione jedynie do złożenia wniosku. Stąd też, jak wyjaśnił to NSA, krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania prawa do gruntu na podstawie powołanego przepisu był ograniczony dekretowo, tj. przez samego dekretowego ustawodawcę, do "dotychczasowego właściciela", ewentualnie jego sukcesorów w drodze spadkobrania. W uchwale I OPS 1/23 Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się także do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22 oraz zawartego w niej uzasadnienie, podzielając je w pełni. NSA wyjaśnił przy tym, że nie ma znaczenia, że powołana uchwała (I OPS 1/22) została podjęta w sprawie odszkodowawczej, unormowanej przepisami innej ustawy, a nie dekretem warszawskim. Argumentacja zawarta w tej uchwale dotyczy bowiem, jak wskazał NSA, wykładni pojęcia "interesu prawnego" zawartego w art. 28 k.p.a., mającego zastosowanie w każdej sprawie administracyjnej, w tym także w sprawie przyznania praw na podstawie dekretu, ponieważ przepis ten stanowi normatywny punkt odniesienia do identyfikowania stron postępowania administracyjnego. W świetle powołanej uchwały czynność prawna ze sfery prawa cywilnego może być źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym i w konsekwencji tego uzyskania uprawnienia normowanego tym prawem tylko wtedy, gdy ustawodawca dopuścił w prawie administracyjnym taki skutek materialnoprawny czynności cywilnoprawnej. Jak zauważył NSA, takiej normy materialnoprawnej dekret warszawski jednak nie zawiera. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że umowa notarialna z 16 stycznia 2015 r. (Rep. A 322/2015) nie uprawnia – w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 5 u.g.n. – Skarżącej, jak też Ewy Piecyk, jako nabywców praw i roszczeń dekretowych do nieruchomości warszawskiej, do skutecznego ubiegania się o przyznanie odszkodowania. To z kolei sprawia, że obie decyzje organów, zarówno Prezydenta jak i Kolegium, są prawidłowe, ponieważ w takich realiach sprawy jak brak interesu prawnego po stronie wnioskodawców, postępowanie odszkodowawcze winno być umorzone jako bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.