I SA/Wa 550/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie NSA Cezary Pryca (del.) WSA Beata Ziomek (spr.) Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...]grudnia 2003 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej i Sportu na rzecz A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. I SA/Wa 550/04 Uzasadnienie Minister Edukacji Narodowej i Sportu postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r. nr [...] utrzymał w mocy wydane w trybie art. 127 § 3 w zw. z art. 144 swoje postanowienie z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania A. S. zaświadczenia o uznaniu dyplomu Wyższej Szkoły [...] przy Instytucie [...] Akademii Nauk za równoważny z polskim dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku [...]. W motywach rozstrzygnięcia Minister Edukacji Narodowej i Sportu wskazał, że w stosunkach pomiędzy Polską i Rosją w zakresie uznawania równoważności dyplomów ukończenia szkół wyższych obowiązują: Konwencja o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych sporządzona w Pradze w dniu 7 czerwca 1972r, ratyfikowana m.in. przez Polskę (Dz.U. z 1975r. Nr 5, poz. 28 i 29), zwanej dalej Konwencją praską, Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych wydawanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich podpisane w dniu 10 maja 1974r. (Dz.U. z 1975r. Nr 4, poz. 14 i 15) oraz Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o współpracy w dziedzinie kultury, nauki i oświaty sporządzona w Warszawie dnia 25 sierpnia 1993r. (Dz.U. z 1994r. Nr 36, poz. 133). Wymienione umowy przewidują uznawanie za równorzędne na terytorium państw będących stronami tych umów, wydawanych na terytorium jednego z nich dokumentów o ukończeniu szkół wyższych tego samego typu, uprawniających ich posiadaczy do ubiegania się o stopień naukowy. A. S. legitymuje się rosyjskim dyplomem wydanym w dniu 30 maja 2001 r. potwierdzającym ukończenie kształcenia odbytego w latach 1999 - 2001 w Wyższej Szkole [...] przy Instytucie [...] Akademii Nauk oraz uzyskaniem kwalifikacji [...] ([...]). Przedstawiony przez Wnioskodawczynię dokument nie jest dyplomem o wzorze państwowym, albowiem Wyższa Szkoła [...] przy Instytucie [...] Akademii Nauk w chwili wydania dyplomu funkcjonowała na podstawie licencji i nie posiadała akredytacji władz rosyjskich, a nadto dyplom ukończenia tej szkoły nie może być podstawą do ubiegania się o stopień naukowy w Federacji Rosyjskiej, zatem nie może być również uznany w Polsce na podstawie umów międzynarodowych. Zarówno bowiem w art. 1 ust. 2 Konwencji praskiej i art. 1 pkt 4 Porozumienia z ZSRR mowa jest o dyplomach wydanych po ukończeniu studiów wyższych, które uprawniają do ubiegania się o stopień naukowy - w przypadku ZSRR i Federacji Rosyjskiej - kandydata nauk, natomiast dyplom posiadany przez Wnioskodawczynię takiego uprawnienia nie daje. Funkcjonujące obecnie w Federacji Rosyjskiej placówki licencjonowane należą do przygotowujących się do uzyskania akredytacji i nie mają one odpowiednika w polskim systemie edukacji. Próba uznania ich równoważności z jakimkolwiek polskim dyplomem ukończenia studiów wyższych prowadziłaby do przyznania posiadaczowi takiego dyplomu znacznie szerszych uprawnień niż posiada w państwie wydania dyplomu tj. w Federacji Rosyjskiej. Konwencja praska - jak stwierdził organ - nie reguluje uznania wszystkich dokumentów w zakresie wykształcenia wydawanych przez państwa, które ją zawarły. Skargę na powyższe postanowienie z dnia [...] lutego 2004r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. wnosząc o stwierdzenie jego nieważności ewentualnie o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła obu podjętym przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu rozstrzygnięciom naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 1 ust. 2 Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych sporządzonej Pradze w dniu 7 czerwca 1972r, art. 1 pkt 4 dwustronnego porozumienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych wydawanych w polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich podpisanym w dniu 10 maja 1974r, art. 20 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o współpracy w dziedzinie kultury, nauki i oświaty z dnia 25 sierpnia 1993r, art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów prawa procesowego: art. 15 w zw. z art. 218 § 1 i § 2 kpa. Skarżąca kwestionuje sposób dokonanej przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu interpretacji wymienionych wyżej przepisów i wywodzi, że wszystkie wydawane na terytorium Umawiających się Państw dokumenty o ukończeniu szkół wyższych tego samego typu ( uniwersytetów, politechnik i specjalistycznych instytutów typu uniwersyteckiego) lub wydziałów, uprawniających ich posiadaczy do ubiegania się o stopień naukowy powinny być uznawane za równorzędne na terenie Polski. W oparciu o przetłumaczone na język polski dane ze stron internetowych twierdzi, że rosyjski system wyższego nauczania na poziomie uniwersyteckim wyróżnia dwa typy toku studiów: czteroletnie studia zwieńczone dyplomem bakaławra i jako kontynuacja dwuletnie studia magisterskie oraz jednolite pięcioletnie studia zwieńczone dyplomem specjalist, których ukończenie umożliwia podjęcie trzyletnich studiów dających tytuł kandydata nauk otwierający drogę do tytułu doktoranckiego. Zgodnie ze wskazówkami zawartymi na stronach internetowych dyplom specjalisty, a więc taki jaki posiada w Polsce należy uznawać za równoważny stopniowi magistra. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z zasadniczo innych powodów niż podniesione w skardze. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane przez nie w mocy postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej z przepisów Konwencji Praskiej nie wynika, że wszystkie - bez wyjątku - dyplomy wydane na terytorium Umawiających się Państw mogą być uznawane za równorzędne. Już redakcja art. 1 ust. 2 Konwencji stanowi, że za równorzędne na terytoriach Umawiających się Państw mogą być uznawane dokumenty (dyplomy) o ukończeniu szkół wyższych tego samego typu -uniwersytetów, politechnik i specjalistycznych instytutów typu uniwersyteckiego - lub wydziałów, uprawniające ich posiadaczy do ubiegania się o stopień naukowy. Zatem zobowiązanie wynikające z art. 1 ust. 2 Konwencji praskiej do uznawania za równorzędne na terytoriach Umawiających się Państw wszystkich dokumentów (dyplomów) o ukończeniu szkół wyższych na terytorium każdego z nich należy rozumieć w tym sensie, że chodzi o te wszystkie dokumenty - dyplomy, które spełniają wymogi Konwencji. W świetle istniejącej regulacji obowiązkiem organu uprawnionego do wydania zaświadczenia, jest ocena, czy uzyskany za granicą dyplom jest dyplomem (dokumentem) wydanym na terytorium jednego z Umawiających się Państw, podpadającym pod przepisy Konwencji praskiej i dopiero wówczas, kiedy ocena taka zostanie dokonana, a jej wynik będzie pozytywny, właściwy podmiot będzie zobowiązany do zastosowania przepisów konwencji. W niniejszej sprawie Minister Edukacji Narodowej i Sportu z góry założył, że dyplom uzyskany przez A. S. nie jest dyplomem (dokumentem), do którego zastosowanie mają przepisy Konwencji Praskiej. Twierdzenia organu w kwestii statusu Wyższej Szkoły [...] przy Instytucie [...] Akademii Nauk jako szkoły nie posiadającej w chwili wydania A. S. akredytacji władz rosyjskich zezwalającej na wydanie dyplomu o wzorze państwowym nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym, co nie pozwala na jakąkolwiek ich weryfikację, a w związku z tym nie mogą jednoznacznie przesądzać o braku stosownego statusu tej szkoły. Taki sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego narusza przepis art. 218 § 2 kpa. Samo bowiem powołanie się na źródła, na podstawie których ustalono, iż dyplom będący przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie jest równoważny dyplomowi polskiemu takie jak: korespondencja z Ministerstwem Edukacji Federacji Rosyjskiej oraz rosyjskim ośrodkiem ENIC, rosyjskie strony internetowe. oficjalne publikacje wydawane przez UNESCO i organy właściwe ds. szkolnictwa wyższego Federacji Rosyjskiej bez wskazania ich treści i konkretnych dokumentów, nie daje im waloru dowodu w rozumieniu przepisów rozdziału IV kodeksu postępowania administracyjnego. Gdyby te dokumenty zostały przedstawione wówczas można by mówić, że stanowią one zgodnie z art. 75 - 76 kpa dowód z dokumentu, a wynikające z nich treści mają znaczenie prawne. Na marginesie należy podnieść, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie uznał za wiarygodne przedłożonych przez skarżącą danych uzyskanych ze stron internetowych rosyjskiego ośrodka ENIC dotyczących uznawania wykształcenia rosyjskiego za granicą stwierdzając, że te informacje nie mają charakteru wiążącego, natomiast sam uzyskane w ten sposób informacje traktował jako wiarygodne źródło. W takim stanie rzeczy niemożliwe jest ustalenie ponad wszelką wątpliwość czy Wyższa Szkoła [...] przy Instytucie [...] (Federacja Rosyjska) posiadała akredytację władz rosyjskich do wydawania dokumentów o rosyjskim wzorze państwowym oraz czy dyplom ukończenia tej szkoły może być podstawą do ubiegania się o stopień naukowy w Federacji Rosyjskiej, a w związku z tym dokonanie jednoznacznej oceny w kwestii uznania lub nie uznania tego dyplomu za równoważny z polskim dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku [...]. Zachodzi więc potrzeba stosownie do dyspozycji art. 218 § 2 kpa, przeprowadzenia przez organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego polegającego na zebraniu dowodów umożliwiających określenie statusu szkoły, której dyplom przedłożyła A. S.. Sąd uznał za niezasadny zarzut skarżącej dotyczący wydania zaskarżonego postanowienia w wyniku postępowania trójinstancyjnego tj. z naruszeniem art. 15 kpa. Uzyskanie informacji z Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej nie mogło mieć charakteru rozstrzygnięcia, albowiem Biuro nie jest organem administracji publicznej i jak słusznie podniósł Minister Edukacji Narodowej i Sportu, nie może ferować rozstrzygnięć o charakterze administracyjno-prawnym. Z podniesionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c", art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).