I SA/Wa 554/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Miasta W. od decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2008 r. nr [...] o zwrocie na rzecz B. P. i M. N. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewid. nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] oraz o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł - utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy: Starosta [...] orzekł o zwrocie wymienionej nieruchomości z uwagi na to, że zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Starosta uznał, że nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Od tej decyzji Miasto W. złożyło odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda stwierdził, iż z akt spawy wynika, że przedmiotowe działki pierwotnie wchodziły w skład gospodarstwa rolnego stanowiącego własność F. i J. małż. N. Aktem notarialnym z [...] października 1973 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część gospodarstwa o pow. [...] m2 w związku z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] oraz budowę [...]. Spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości są B. P. i M. N. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpił w dniu 6 października 1998 r. M. N., do wniosku przyłączyła się B. P. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Artykuł 137 ust. 1 stanowi, że nieruchomość uznaję się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Na większości wywłaszczonego gruntu, zgodnie z celem, wybudowano osiedle mieszkaniowe wraz z infrastrukturą. Jednak część nieruchomości, o którą ubiegają się spadkobiercy byłych właścicieli (projektowane działki nr [...] i [...]) faktycznie nigdy nie znajdowały się w obrębie wskazanym w decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta W. i jak wskazują dokumenty sprawy nigdy na powyższy cel, ani żaden inny nie zostały wykorzystane. Potwierdza to opis nieruchomości dokonany przez rzeczoznawcę majątkowego. Z opisu wynika też, że przedmiotowych działkach są liczne drzewa owocowe (w dniu wywłaszczenia również rosły tam drzewa owocowe). Biegły stwierdził w operacie, że teren nie został zagospodarowany. Jeśli chodzi o podnoszoną w odwołaniu kwestę przyznania nieruchomości zamiennej, Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.), na podstawie którego przyznawano nieruchomość zamienną musiały być spełnione następujące przesłanki: właściciel wywłaszczonej nieruchomości zażądał nieruchomości zamiennej a ubiegający się o wywłaszczenie lub organ do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium powiatowej rady narodowej obowiązany był dostarczyć nieruchomość zamienną. Nieruchomość zamienna przysługiwała tylko wówczas, gdy przedmiotem wywłaszczenia była cała nieruchomość, a nie tylko jej część (wyrok NSA z 6 października 1983 r. sygn. I S.A. 968/83 - ONSA 1983/2/85). W tej sprawie właściciel nie wystąpił o przyznanie nieruchomości zamiennej, jak również wywłaszczeniem nie objęto całej nieruchomości. Oznacza to, że w sprawie nie mógł być zastosowany art. 10 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W odwołaniu podniesiono też zarzut zbyt długiego terminu do wpłaty na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania. Jednak jak słusznie podniósł Starosta [...] w odpowiedzi na odwołanie, decyzja została wydana w oparciu między innymi o art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie określa ściśle terminów zwrotu odszkodowania. Kwestia ta pozostawiona została do uznania organu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miasto W. zarzuciło decyzji Wojewody [...] naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i wniosło o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że umową sprzedaży z [...] października 1973 r. Skarb Państwa nabył od małż. F. i J. N. grunt o pow. [...] m2 położony w W. przy ul. [...]. Jak wynika z umowy nabycia nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] oraz budowę [...] zgodnie z decyzją z [...] grudnia 1972 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta W. o lokalizacji inwestycji. Prace związane z realizacją celu wywłaszczenia zostały rozpoczęte na początku lat 70 ubiegłego wieku, a więc przed upływem 7 lat od daty nabycia nieruchomości. Wojewoda [...] potwierdził, że "na większości terenu (...) wybudowano osiedle mieszkaniowe wraz z infrastrukturą". Z zebranej dokumentacji wynika, że w momencie nabycia nieruchomości jej część nie była objęta decyzją o lokalizacji inwestycji. W związku z tym należy rozważyć, czy można rozpatrywać cel wywłaszczenia w stosunku do części gruntu usytuowanego poza lokalizacją inwestycji. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody, iż niezbadanie przez organ pierwszej instancji kwestii przyznania wywłaszczonemu małżeństwu N. jest bezzasadny. Artykuł 10 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości dotyczy zaoferowania właścicielowi tytułem odszkodowania działki budowlanej lub innej nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym. Natomiast z umowy sprzedaży wynika, że na rzecz małż. N. zostało ustalone odszkodowanie oraz przyznane mieszkanie zastępcze. Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii terminu wypłaty na rzecz Miasta W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania stwierdził, że decyzja została wydana w oparciu m.in. o art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie określa terminów zwrotu, kwestia ta pozostaje do uznania organu orzekającego o zwrocie. Doszło w ten sposób do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wskazują wprawdzie terminu zwrotu odszkodowania, pozostawiając to do uznania organu administracji, jednak organ nie może ustalać tego terminu dowolnie. Starosta [...] wykroczył poza granice uznania administracyjnego naruszając zasadę proporcjonalności interesów. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Jak wynika z ustaleń orzekających w sprawie organów administracji publicznej i akt sprawy wykupiona od małż. N. nieruchomość (akt notarialny z [...] października 1973 r. repertorium A nr [...]) o powierzchni [...] m kwadratowe sprzedana została Skarbowi Państwa - Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. Sprzedaży dokonano w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z aktu notarialnego wynika, że wykupiona nieruchomość przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] oraz budowę [...] zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] grudnia 1972 r. Na większości wykupionego terenu wybudowano osiedle mieszkaniowe wraz z infrastrukturą, jednak na części nieruchomości (dz. nr [...] i [...]) nie powstały inwestycje zgodne z celem wykupu (wywłaszczenia). Starosta [...] ustalił, że przeznaczona do zwrotu część wykupionej nieruchomości nie była objęta powołaną decyzją lokalizacyjną i znajdowała się poza granicami opracowania planu realizacyjnego osiedla [...] (pismo z dnia 19 lipca 2005 r. Urzędu Miasta W. Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...]). Z informacji Urzędu Gminy W. [...] z 27 lipca 1999 r. wynika, że wymienione działki znajdowały się w pasie rezerwy komunikacyjnej pod projektowaną ulicę [...]. Inwestycja ta nie została zrealizowana. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ust. 1 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 216 powołanej ustawy rozdział VI działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W tej sytuacji należy przyjąć, że wobec niewykorzystania nieruchomości na cel jej nabycia i określonej w ustawie o gospodarce nieruchomościami możliwości zwrotu nieruchomości nabytej, wydane decyzją są prawidłowe. Nie można przyjąć, że nieruchomość zamienną przyznano w ramach uregulowań z art. 10 ustawy z 12 marca 1958 r., nie zostały bowiem spełnione przesłanki z tego przepisu, tj. nie było wniosku o nieruchomość zamienną i nie wykupiono całej nieruchomości. Tym samym przyznane mieszkanie nie spełnia warunków nieruchomości zamiennej. W ocenie Sądu nie doszło też do naruszenia art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten nie określa terminu, w jakim powinien nastąpić zwrot odszkodowania. Ustalając 60 dniowy termin zwrotu nieruchomości orzekające w sprawie organy nie wykroczyły poza granice uznania administracyjnego w zakresie określenia terminu zwrotu odszkodowania. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).