I SA/Wa 558/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] stwierdzającą, że decyzja Kierownika Wydziału Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1969 r., nr [...] orzekająca, iż grunt i wszystkie budynki położone przy ul.[...] w W., przeszły z dniem 16 lutego 1949 r. na własność Państwa, wobec niezłożenia przez osoby uprawnione wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, zgodnie z wymogiem art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wydana została z naruszeniem prawa, lecz ze względu na upłyniecie 10 lat od daty jej doręczenia odmówiono stwierdzenia jej nieważności. Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], stanowiąca własność J. S., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Na mocy art. 1 tego dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł z dniem 21 listopada 1945 r. na własność gminy W., a następnie Skarbu Państwa. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1955 r., nr [...] odmówiono J. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku w trybie art. 7 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. Z kolei orzeczeniem administracyjnym z tej samej daty, tj. [...] października 1955 r., nr [...] odmówiono przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku. Orzeczenie to utrzymane zostało w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1961 r., nr [...]. Następnie decyzją Kierownika Wydziału Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1969 r., nr [...] stwierdzono, że grunty i wszystkie budynki położone w W. przy ul. [...], przeszły z dniem 16 lutego 1949 r. na własność Państwa, wobec niezłożenia przez osoby uprawnione wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, zgodnie z wymogiem art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. W dniu 26 września 2001 r. S. J. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji z dnia [...] marca 1969 r. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., tj. decyzja z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt I SA 62/03. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdziło, że decyzja z dnia [...] marca 1969 r. wydana została z naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 3 kpa), od jej ogłoszenia upłynęło jednakże więcej niż 10 lat, zatem zgodnie z treścią art. 156 § 2 kpa nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności. Organ wskazał, że w sprawie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] wydane zostało orzeczenie Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1961 r., którym utrzymano w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1955 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku. W sprawie podjęta już więc została inna ostateczna decyzja. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło jednocześnie, że rozpoznając sprawę związane było oceną wyrażoną w wyroku z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt I SA 62/03 i dokonało oceny aktu administracyjnego wskazanego w żądaniu S. J. w trybie art. 156 kpa. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła E. M. podnosząc, że decyzja z dnia [...] marca 1969 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a zatem w pełni wyczerpuje wymogi z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nie zaś pkt 3. W jej ocenie, powołana przez organ podstawa prawna świadczy o uniemożliwianiu stwierdzenia nieważności decyzji. Takie postępowanie organu stoi w rażącej sprzeczności z wymogiem art. 8 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając ponownie sprawę stwierdziło, że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości kwestia ewentualnego zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, bowiem podjęta w sprawie wcześniejsza decyzja była ostateczna w dacie wydania, stanowiącej przedmiot oceny, decyzji z dnia [...] marca 1969 r. W sprawie nie zaistniała natomiast wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 kpa przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa lub wydania bez podstawy prawnej. Organ zaznaczył, że E. M. wskazując na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie podała jaki jej zdaniem przepis prawa materialnego został decyzją z dnia [...] marca 1969 r. naruszony w rażący sposób. Na taką przesłankę nie wskazał również w swoim wniosku S. J.. Jedyną przyczyną wadliwości przedmiotowej decyzji było więc wydanie jej w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, gdyż dotyczyła ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1961 r. Z uwagi zaś, że od dnia doręczenia (ogłoszenia) stronom decyzji z dnia [...] marca 1969 r. upłynęło 37 lat, nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało jednocześnie, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta w posiadanie gminy 16 sierpnia 1948 r., a zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie wieczystej dzierżawy, określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., upłynął 16 lutego 1949 r. Stosowny wniosek złożony został dopiero w dniu 4 października 1949 r., jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Organ zaznaczył, że termin określony w powołanym art. 7 ust. 1 dekretu jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego. Z upływem takiego terminu przepisy prawa materialnego wiążą ujemne skutki dla strony, co w niniejszej sprawie przejawiło się w wydaniu orzeczenia odmawiającego przyznania prawa do gruntu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. M. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że organy orzekające w sprawie nie uwzględniły, iż w istocie domagała się ona uznania decyzji z dnia [...] marca 1969 r. za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Takie postępowanie stoi w sprzeczności z wymogami art. 8 kpa. Skarżąca podniosła, że w jej ocenie grunt nieruchomości [...] położony przy ul. [...] nie był potrzebny do celu określonego jednoznacznie w art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jego zastosowanie w kwestionowanej decyzji z dnia [...] marca 1969 r. jest zatem rażącym naruszeniem prawa wyczerpującym w pełni wymogi art. 156 § 1 pkt 2 kpa. E. M. podniosła, że nieruchomość nabyta została z pełną świadomością, iż wszystkie formalności wymagane dekretem z dnia 25 października 1945 r. zostały przez dotychczasowego właściciela spełnione. Dowodem na to jest akt notarialny z dnia [...] października 1949 r., w którym jest stwierdzenie, że sprzedający złożył wniosek o przyznanie własności czasowej. Zdaniem skarżącej z rażącym naruszeniem prawa wydana ponadto została decyzja z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...] o nabyciu przez Dzielnicę – Gminę W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. E. M. podniosła, że nikt z właścicieli nieruchomości nie został indywidualnie powiadomiony o spisie inwentaryzacyjnym. Ograniczenie się do wywieszenia spisu do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Dzielnicy [...], bez wykonania obowiązku z art. 7, art. 9 i art. 10 kpa rażąco narusza prawo. Skarżąca zaznaczyła, że w odniesieniu do decyzji z dnia [...] marca 1969 r. uznać należy, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wówczas w ogóle nie umieszczono ogłoszeń o objęciu w posiadanie oraz nie informowano byłego właściciela o terminie oględzin i objęcia nieruchomości. W tej sytuacji E. M. wniosła o uchylenie decyzji, które wydane zostały w sposób dla niej krzywdzący. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt I SA 62/03, przesądził, że podlegające kontroli w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1969 r., nr [...] jest decyzją, gdyż zawiera podstawowe elementy decyzji administracyjnej. Sąd zalecił również zbadanie przez organ, czy decyzja ta nie została wydana w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, gdyż orzeka ona o kwestiach już wcześniej rozstrzygniętych innymi decyzjami administracyjnymi, a mianowicie decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1955 r. i decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1961 r. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Stosownie więc do treści tego przepisu i wskazań wyrażonych w wyroku z dnia 16 września 2004 r. organ nadzoru dokonał oceny kontrolowanej decyzji z dnia [...] marca 1969 r. w kontekście podstawy nieważności decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 3 i uznał - prawidłowo, że decyzja ta dotknięta jest tą wadą nieważności. Wynika bowiem z akt sprawy, że odnośnie nieruchomości położonej przy [...] w W. wydane zostało orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. w dniu [...] października 1955 r., nr [...], którym nie przyznano prawa własności czasowej do tej nieruchomości. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1961 r. nr [...], które zostało skierowane do E. D. i S. J.. Kontrolowane w niniejszej sprawie orzeczenie z dnia[...] marca 1969 r. rozstrzyga co do istoty tą samą kwestię odnośnie tej samej nieruchomości i zostało skierowane do tych samych stron co ostateczne orzeczenie z dnia [...] października 1955 r. Niewątpliwie więc dotknięte jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Jednakże słusznie organ uznał, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż występuje w sprawie negatywna przesłanka określona w § 2 art. 156 kpa jaką jest upływ czasu, a mianowicie od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat. W tej sytuacji, stosownie do regulacji zawartej w art. 158 § 2 kpa, organ nadzoru ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Organ nadzoru nie ograniczył się tylko do oceny decyzji pod kątem podstawy nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, ale ocenił kontrolowaną decyzję pod kątem pozostałych przesłanek nieważności, wymienionych w art. 156 § 1 kpa i stwierdził, że decyzja ta nie jest dotknięta żadną z pozostałych przesłanek nieważności, w tym również uznał, że nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji, gdy sprawa podlegająca rozstrzygnięciu kontrolowaną decyzją z dnia [...] marca 1969 r. została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, a w niniejszej sprawie jest to decyzja z dnia [...] października 1955 r., to stanowi to tak poważną wadę decyzji, że zbędne jest kontrolowanie takiej decyzji w kontekście pozostałych podstaw nieważności decyzji i bez znaczenia w tej sytuacji jest fakt, że równoczesne wystąpienie negatywnej przesłanki nieważności uniemożliwia stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Już tylko w odniesieniu do nieuzasadnionych, w związku z powyższym, zarzutów skargi kwestionujących brak stwierdzenia przez organ nieważności decyzji z dnia [...] marca 1969 r. wobec, zdaniem skarżących, wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, należy stwierdzić, że interpretacja art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) dokonana w skardze jest błędna. Zgodnie z treścią tego przepisu z dniem wejścia w życie dekretu na własność Gminy W. przeszły wszelkie grunty na obszarze W. Dekret nie wprowadzał żadnych kryteriów klasyfikowania gruntów położonych na ówczesnym obszarze W., od których zależałoby to, czy przechodziły one na własność Gminy W., czy też nie. Przedmiotem kontroli w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. była wyłącznie decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1969 r. Wszelkie więc argumenty, podnoszone w uzasadnieniu skargi, a odnoszące się do decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...], pozostają poza kontrolą sądu w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.