I SA/Wa 562/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi G.F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2009 r. nr [...], mocą której odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku G.F. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1991 r. dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę i Miasto P. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), decyzją z [...] maja 1991 r., znak: [...] stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę i Miasto P., z mocy prawa, własności nieruchomości szczegółowo opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej wystąpił G.F.. Decyzją Nr [...] z [...] października 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie wskazując, iż wnioskodawca nie wykazał żadnego tytułu o charakterze prawno-rzeczowym do przedmiotowej nieruchomości i nie legitymuje się w związku z tym przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1991 r., a tym samym nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Przede wszystkim organ wyjaśnił, iż stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, ponieważ postępowanie dotyczy wprost interesu prawnego tych podmiotów. Wyjątkowo, w postępowaniu komunalizacyjnym może wziąć udział także inny podmiot, ale tylko wówczas, gdy wykaże, iż skomunalizowane mienie stanowiło w istocie jego własność, a zatem nie powinno ulec komunalizacji. Brak wykazania się przez taki podmiot tytułem prawno-rzeczowym do mienia, będącego przedmiotem komunalizacji, wyklucza możliwość skutecznego wszczęcia postępowania w trybie nadzoru. O tym czy interes lub obowiązek ma charakter prawny, czy tylko faktyczny przesądza treść przepisów prawa materialnego, z których wynikają obowiązki lub prawa pozostające w związku z rozstrzygnięciem. Natomiast pojęcie interesu faktycznego nie może być tożsame z pojęciem interesu prawnego. Interes faktyczny jest to bowiem stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującymi, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Reasumując organ nadzoru wskazał, że wnoszący nie legitymuje się przymiotem strony zdolnej do wszczęcia postępowania nadzorczego i z tej przyczyny, na podstawie art.157 § 3 kpa, organ zobligowany był do wydania decyzji administracyjnej odmawiającej wszczęcia postępowania. W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, G.F. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 7 ust. 2 ustawy z 10 maja 1990 r. –Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z art. 28 kpa – przez ich błędną wykładnię i błędne uznanie, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego domagania się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, podczas, gdy komunalizacja na podstawie przepisów powołanej ustawy nie może naruszać praw osób trzecich, w tym przypadku skarżącego. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdza, że jego interes prawny do występowania w charakterze strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej jest niepodważalny i wynika wprost z dyspozycji art. 7 ust. 2 ustawy z 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, gdyż akt komunalizacji mienia, w ocenie skarżącego, nastąpił z naruszeniem prawa osoby trzeciej tj. skarżącego. Prawa skarżącego, będącego następcą prawnym E.F., który był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, naruszono poprzez przyznanie Gminie i Miastu P. nieruchomości, do której skarżący rości sobie prawa. W przedmiotowej sprawie nabycie przez Skarb Państwa własności spornej nieruchomości nastąpiło, zdaniem skarżącego, z naruszeniem przepisów prawa, a więc prawo własności nie mogło przejść ex lege na rzecz Gminy co uzasadnia legitymację następcy prawnego właściciela w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. G.F. wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1991 r., dotyczącej komunalizacji nieruchomości położonej w P., szczegółowo opisanej w decyzji. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Żądając więc wszczęcia takiego postępowania G.F. winien wykazać, że posiada przymiot strony w tym postępowaniu. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest już pogląd, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 kpa, a stroną takiego postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że G.F. nie był stroną postępowania komunalizacyjnego zakończonego kwestionowaną przez niego decyzją Wojewody [...] z [...] maja 1991 r. Rozważenia więc wymaga, czy skutki stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej mogą dotyczyć interesu prawnego skarżącego lub jego obowiązku. Skutkiem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej mogłoby być obalenie tytułu własności Gminy i Miasta P. do nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją. Jednakże konsekwencją tego nie byłoby uzyskanie tytułu prawno-rzeczowego do tej nieruchomości przez skarżącego, gdyż w dacie komunalizacji tj. 27 maja 1990 r., jako właściciel nieruchomości był ujawniony w księdze wieczystej Skarb Państwa. Skarżący utrzymuje, że nabycie własności przez Skarb Państwa spornej nieruchomości nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Swój interes prawny do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej skarżący upatruje w dyspozycji art. 7 ust. 2 ustawy z 10 maja 1990 r.-Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), który to przepis stanowi, że komunalizacja mienia nie może naruszać praw osób trzecich. Jednakże skarżący nie przedstawił żadnego tytułu prawno-rzeczowego, który przysługiwałby mu do skomunalizowanej nieruchomości. Spory o prawo własności należą do spraw cywilnych a ich rozstrzyganiem zajmują się sądy powszechne. Powoływany przez skarżącego art. 7 ust. 2 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające (...), nie przyznaje także skarżącemu żadnego tytułu prawno-rzeczowego do nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną. Przepis ten stanowi tylko, że komunalizacja nie może naruszać praw, które do komunalizowanego mienia przysługują osobom trzecim. Jednakże skarżący, na datę wydawania zaskarżonej decyzji, jak i na datę 27 maja 1990 r. żadnym tytułem prawno-rzeczowym do tej nieruchomości się nie wykazał. Prawidłowo więc organ nadzoru uznał, że skarżący nie ma przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 kpa, do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej a konsekwencją takiego uznania jest odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 157 § 2 kpa. Zaskarżona decyzja zatem nie narusza prawa, a w szczególności nie narusza przepisów wskazanych w skardze, co czyni skargę bezzasadną. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.