I SA/Wa 563/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. S. i A. A. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 364/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 8.000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K.S. i A. A. sumę pieniężną w kwocie po 5.000 (pięć tysięcy) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz K. S. i A. A. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. S. i A. A. pismem z 4 marca 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 12 września 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 364/13. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących z [...] lutego 2008 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. dawnym nr hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 28 listopada 2013 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami: z 12 listopada 2014 r. I SA/Wa 2013/14, z 9 marca 2016 r I SA/Wa 2286/15, z 19 stycznia 2017 r. I SA/Wa 1311/16 oraz z 26 października 2017 r. I SA/Wa 897/17 wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio: 1000, 3000, 5000 i 8000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym dwoma ostatnimi wyrokami przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężne w kwotach wynoszących odpowiednio po 1000 i 2000 złotych na rzecz każdego z nich. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy K. S. i A. A.– reprezentowani przez M. K. po raz kolejny wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku (pismem z 27 lutego 2019 r.), a następnie wnieśli przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny z tytułu zwłoki w maksymalnej dopuszczalnej wysokości, przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, a także rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W motywach skargi powoływali się na bezskuteczność uprzednio zastosowanych środków służących zdyscyplinowaniu organu oraz wezwań do wykonania wyroku. Zwracali przy tym uwagę, że pozostaje on w rażącej bezczynności w wykonaniu wyroku, która trwa już ponad 5 lata, a samo postępowanie w sprawie odszkodowawczej prowadzone jest przeszło 11 lat. Podkreślali, że materiał dowodowy został już zebrany, gdyż w aktach sprawy znajduje się nawet wykonany na zlecenie organu operat szacunkowy z [...] lipca 2016 r. Dalsze zaś przewlekanie postępowania, zważywszy na wiek jednego ze skarżących (87 lat), może spowodować, że nie doczeka sprawiedliwości. Krańcowo odwoływali się do stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018 r. I OSK 2230/17, w którym wskazywano, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma uświadomić mu, że nie jest bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoją ochroną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, ze po zwrocie akt wraz ostatnim wydanym w sprawie wyrokiem (co nastąpiło 10 stycznia 2018 r.), p-przekazano oryginały akt, przy piśmie z 22 stycznia 2019 r. Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Rozstrzygnięcie sprawy powinno opierać się natomiast na oryginalnej dokumentacji dotyczącej nieruchomości, albowiem jest ona zbyt istotna i skomplikowana aby móc prowadzić postępowanie opierając się wyłącznie na aktach zastępczych. Podnosił także argument, że o kolejności rozpoznawania spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony jak i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. W przedmiocie żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym organ nie wniósł sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z 2008 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] w [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 12 września 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 364/13, który to termin ekspirował 28 stycznia 2014 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej i to mimo, że z tytułu zaistniałej opieszałości już czterokrotnie wymierzono mu grzywnę, jak też orzeczono o obowiązku wypłacenia na rzecz skarżących sum pieniężnych. Oznacza to, że od niemal 6 lat pozostaje przy wykonywaniu prawomocnego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Tym bardziej, ze po ostatnim wyroku, nie podjął ani jednej czynności procesowej ukierunkowanej na jej załatwienie. Wprawdzie można zgodzić się z organem, że przekazanie oryginału akt własnościowych Komisji do sprawa reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (co nastąpiło 22 stycznia 2019 r.), mogło utrudnić jej procedowanie, gdyż co do zasady przy załatwieniu sprawy, gdzie koniecznym jest ocena wiarygodności archiwalnych dokumentów tak pod względem formalnym jak i materialnym, winien on w miarę możliwości dysponować oryginałami dokumentów. Nie może to jednak uwalniać organu od zarzutu bezczynności. Zwłaszcza, że pomiędzy zwrotem akt z sądu wraz z prawomocnym wyrokiem z 26 października 2017 r., a ich przekazaniem Komisji, przez rok zalegały one w organie, a mimo to czynności w sprawie nie były wówczas podejmowane. W sprawie istotne jest również, że z przekazanych akt zastępczych nie wynika by Prezydent [...] zwracał się do Komisji o zwrot oryginałów akt, bądź uruchomione zostało przed ową Komisją postępowanie rozpoznawcze w sprawie dotyczącej nieruchomości przy ul. [...], prowadzące do zawieszenie postępowania odszkodowawczego na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2018 r., poz. 2267). Sąd ma świadomość wielości tego rodzaju spraw zawisłych przed organem i ich skomplikowanej, ze względu na historyczny kontekst, materii. Niemniej nawet sprawy szczególnie skomplikowane winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Odwoływanie się zaś w kontekście niniejszej sprawy do "relatywnie nowego wniosku" (jak czyni to Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę) , w sytuacji gdy ten złożony został 11 lat temu, musi budzić szczególne zdziwienie i świadczy o całkowitym lekceważeniu tak przepisów procedury administracyjnej jak i stron postępowania. Powyższe czyni zatem uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny, aczkolwiek w niższej niż oczekiwali skarżący wysokości. Przy jej wymiarze Sąd uwzględnił zarówno okres zwłoki w wykonaniu wyroku ze skargi na bezczynność organu jak i blisko dwuletni okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z ostatnim wydanym w tożsamym przedmiocie prawomocnym wyrokiem tut. Sądu. Zważywszy na te okoliczności, jak i obiektywne w ostatnim okresie okoliczności, które utrudniały procedowanie sprawy (związane z przekazaniem oryginałów akt Komisji) za adekwatną w sprawie Sąd uznał grzywnę w wymiarze 8000 złotych, a nie jak żądali skarżący w maksymalnej dopuszczalnej przepisami prawa wysokości. Mając z kolei na względzie potrzebę zwiększenia dolegliwości finansowej obciążającej organ w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku, jak też potrzebę zrekompensowania skarżącym uzasadnionego poczucia krzywdy wynikającego z lekceważenia ich prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w sprawie zainicjowanej przez nich przed 11 laty bez zbędnej zwłoki, zasadnym okazało się także uwzględnienie żądania przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej, w wymiarze po 5000 złotych na rzecz każdego z nich. W świetle bowiem dotychczasowego zachowania organu, tylko zwiększenie represji finansowej może doprowadzić do wyegzekwowania efektywniejszego działania w sprawie i jej niezwłocznego załatwienia bez konieczności występowania przez strony z kolejną przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą. Wynikające z zastosowanych środków łączne finansowe obciążenie organu wynosić będzie w tym wypadku 18.000 złotych i jest na tyle dotkliwa, że powinna skłonić organ do zintensyfikowania działań w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 i art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.