I SA/Wa 564/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), asesor WSA Marek Maliński, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 31 stycznia 2024 r. nr GSOL/100679192 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją z 31 stycznia 2024 r., nr GSOL/100679192 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "Prezes KRUS", "organ") odmówił A. S. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 25 sierpnia 2023 r., nr 100679192/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Decyzja organu została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu 31 lipca 2023 r. A. S. zwróciła się do Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...] z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku załączyła oświadczenie o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa oraz zaświadczenie Wójta Gminy [...], z którego wynika, że wnioskodawczyni w okresie od 24 kwietnia 2007 r. do 13 kwietnia 2015 r., tj. przez dwie kadencje, pełniła funkcję sołtysa wsi [...]. Decyzją z 25 sierpnia 2023 r., nr 100679192/GSOL Prezes KRUS odmówił A. S. prawa do tego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073, dalej: "u.ś.p."), który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Organ wskazał, że wnioskodawczyni pełniła funkcję sołtysa przez okres 7 lat, 11 miesięcy i 19 dni, wobec tego nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje, nie mniej niż przez 8 lat. Tym samym, zdaniem organu, brak jest podstaw do przyznania A. S. wnioskowanego świadczenia. Skarżąca, odebrała ww. decyzję z 25 sierpnia 2023 r. w dniu 4 września 2023 r. W dniu 25 stycznia 2024 r. A. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy z jej wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa wskazując, że w sprawie otrzymała decyzję odmowną. Podniosła, że wybory zostały przeprowadzone wcześniej nie z jej winy i nie miała na to wpływu. Powołaną na wstępie decyzją z 31 stycznia 2024 r. Prezes KRUS - na podstawie art. 134, art. 149 § 3 i art. 150 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90 z późn. zm.) - odmówił skarżącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 25 sierpnia 2023 r., nr 100679192/GSOL, z uwagi na brak przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że w decyzji z 25 sierpnia 2023 r. A. S. została pouczona o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Podniósł, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponieważ skarżąca uchybiła terminowi na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i taki wniosek złożyła dopiero w dniu 25 stycznia 2024 r. to organ postanowił orzec jak w sentencji decyzji. Skarżąca, pismem z 20 lutego 2024 r., złożyła skargę na ww. decyzję organu z 31 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu wskazała, że funkcje sołtysa pełniła przez dwie pełne kadencje. Podniosła, że wybory są zarządzane odgórnie i uważa, że pełniła funkcję sołtysa przez dwie kadencje i spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Wyliczenie 11 dni brakujących nie określa faktycznego pełnienia funkcji sołtysa. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że rozpatrując wniosek skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy powołał w uzasadnieniu decyzji z 31 stycznia 2024 r. miedzy innymi art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi zaś, że jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Organ podniósł, że ze stanu faktycznego będącego podstawą niniejszego postępowania wynika, iż skarżąca uchybiła terminowi na złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i taki wniosek złożyła dopiero po upływie 4 miesięcy od otrzymania decyzji z 25 sierpnia 2023 r. odmawiającej prawa do świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. W postępowaniu wyjaśniającym, które zmierzało do wydania decyzji, organ rentowy podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes wnioskodawczyni a także rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zdaniem organu na stan sprawy nie ma także wpływu dołączone do skargi zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z 22 stycznia 2024r. znak: [...], ponieważ potwierdza ustalenia organu rentowego, co do okresu, w którym skarżąca pełniła funkcję sołtysa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, zdaniem Sądu, skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W myśl art. 129 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji z 25 sierpnia 2023 r. została doręczona skarżącej w dniu 4 września 2023 r., a zatem termin do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 18 września 2023 r. Skarżąca z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z jej wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego wystąpiła w dniu 25 stycznia 2024 r., czyli niewątpliwie z uchybieniem terminu. Organ, wydając zaskarżoną decyzję z 31 stycznia 2024 r., wprawdzie powołał się w podstawie prawnej na art. 134 k.p.a., jednakże wskazał także na przepisy dotyczące wznowienia postępowania (art. 149 § 3 i 150 k.p.a.). W sentencji decyzji Prezes KRUS wprost stwierdził: "odmawiam wznowienia postępowania (...) ponieważ brak jest przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a." Tymczasem, z treści wniosku skarżącej z 25 stycznia 2024 r. nie wynika (jak błędnie przyjął w sentencji organ), że skarżąca domaga się wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 25 sierpnia 2023 r. W tym zakresie organ nie wystąpił nawet do strony z zapytaniem co do jej intencji przyjmując autorytatywnie, że jest to wniosek w tym zakresie, z drugiej jednak strony powołał art. 134 k.p.a. Należy wyjaśnić, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po terminie, powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn tego opóźnienia, wydać postanowienie, w którym stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.) a nie rozstrzygać w przedmiocie wznowienia postępowania jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Zatem, wydanie przez organ decyzji o odmowie wznowienia postępowania nastąpiło na skutek rażącego naruszenia art. 149 § 3 w zw. z art. 150 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną i wyda w sprawie stosowne rozstrzygnięcie. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.