I SA/Wa 566/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], orzekającą o zmianie decyzji z dnia [...] września 2018 r., nr [...], w ten sposób, że uchylono prawo do świadczenia wychowawczego A. G. w wysokości [...] zł na dziecko E. G. od [...] stycznia 2019 r. Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 5 września 2018 r. A. G. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: E. G. ur. [...] lipca 2014 r. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r. przyznał A. G. świadczenie wychowawcze na dziecko w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. W dniu 30 listopada 2018 r. do organu I instancji wpłynęło świadectwo pracy A. G., zgodnie z którym była ona zatrudniona w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. na okres próbny i od [...] kwietnia 2018 r. do [...] października 2018 r. na umowę o pracę na czas określony w [...] I. L. w S. Stosunek pracy ustał za porozumieniem stron. Następnie w dniu [...] października 2018 r. A. G. zawarła nową umowę o pracę z [...] Sp. z o.o. w S. na czas określony od [...] listopada 2018 r do [...] sierpnia 2021 r. w wymiarze czasu pracy 1 etat. W związku z powyższym organ I instancji przeprowadził ponowne postępowanie weryfikacyjne, mające na celu ustalenie dochodu rodziny. W wyniku tego postępowania, po odliczeniu dochodu utraconego i doliczeniu dochodu uzyskanego, wyliczono dochód rodziny w wysokości [...] zł na osobę. W konsekwencji Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. zmienił własną decyzję z dnia [...] września 2018 r., w ten sposób, że uchylił A. G. prawo do świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł na dziecko E. G. od [...] stycznia 2019 r. Organ uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, iż A. G. od [...] listopada 2018 r. zatrudniona jest w [...] Sp. z o.o. w S. i za grudzień 2018 r. osiągnęła dochód netto w kwocie [...] zł, co na jednego członka rodziny dało kwotę [...] zł. Wyliczona kwota dochodu przekracza zatem kwotę ustalonego kryterium dochodowego. Odwołanie od ww. decyzji wniosła A. G., podnosząc, że dotychczasowa umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron z uwagi na zmianę współwłaścicieli. Stronie zaproponowano przejście do innego pracodawcy, podtrzymując wszystkie zobowiązania związane ze stanowiskiem pracy. W dniu [...] listopada 2018 r. zawarta została nowa umowa o pracę z [...] Sp. z o.o. [...] w S., w której uwzględniono minimalne wynagrodzenie obowiązujące od [...] stycznia 2019 r. - na co strona nie miała wpływu. A. G. zaznaczyła, że odmawiając przejścia z zakładu pracy do innego pracodawcy na warunkach jakie zostały zaproponowane pozostałaby bez środków do życia jako matka samotnie wychowująca dziecko. W ocenie odwołującej ww. sytuacja to nic innego jak "transfer" a nie podjęcie nowej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] stycznia 2019 r. Wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ustalania, wypłacania i weryfikowania prawa do tego świadczenia określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.), dalej zwana ppwd, oraz akt wykonawczy w formie rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. poz. 1465). Zgodnie z art. 4 ppwd celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Przepis art. 5 ppwd określa wysokość i zasady przyznawania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Kolegium podniosło, że świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ppwd, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ppwd, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200 zł. Organ zaznaczył przy tym, że definicja pojęcia "pierwsze dziecko" została określona w art. 2 pkt 14 ppwd i oznacza jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. W przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2 ppwd. Kolegium przytoczyło treść art. 2 pkt 1 i 4 ppwd, zawierającego definicję dochodu i dochodu rodziny oraz treść art. 2 pkt 13 ppwd, zawierającego definicję dochodu utraconego a także wskazało, że rokiem kalendarzowym, który jest brany pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres trwający od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. jest rok 2017 r. (art. 18 ust. 1 ppwd). Ponadto, stosownie do treści art. 7 ust. 3 ppwd, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy wynika, że A. G. była zatrudniona w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. na okres próbny i od [...] kwietnia 2018 r. do [...] października 2018 r. na umowę o pracę na czas określony w [...] I. L. w S., jednoosobowej własności prywatnej o NIP-ie [...] i REGONIE [...] prowadzonej przez właściciela I. L. Odwołująca była zatrudniona w wymiarze czasu pracy 1 etat z płacą zasadniczą [...] zł brutto miesięcznie. Stosunek pracy ustał za porozumieniem stron w dniu [...] listopada 2018 r. Następnie w dniu [...] października 2018 r. A. G. zawarła umowę o pracę z [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S., reprezentowaną przez prezesa zarządu R. M. i członka zarządu D. L., posiadającą NIP [...] i REGON [...]. Umowa zawarta została na czas określony od [...] listopada 2018 r. do [...] sierpnia 2021 r. w wymiarze czasu pracy 1 etat z wynagrodzeniem [...] zł brutto miesięcznie. W ocenie Kolegium, bezsprzecznie nastąpiła zatem zmiana pracodawcy, co skutkowało zawarciem przez odwołującą kolejnej umowy o pracę. Ponadto nastąpiła nie tylko zmiana pracodawcy, ale również i charakter podmiotu firmy (aktualnie jest to spółka) oraz wysokość wynagrodzenia. Natomiast ilekroć w ppwd jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Kolegium zauważyło, że ustawodawca przewidział sytuację, w której nie stosuje się przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej - jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracił dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy licząc od dnia utraty dochodu uzyskał dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczął pozarolniczą działalność gospodarczą. W takiej sytuacji organ I instancji nie dokonuje weryfikacji dochodu. Jednakże, w opinii Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taką okolicznością, a więc organ I instancji zobligowany był do ponownego przeliczenia dochodu rodziny A. G. Po doliczeniu uzyskanego dochodu za pierwszy przepracowany miesiąc, tj. grudzień 2018 r. w kwocie [...] zł i po doliczeniu go do dochodu z roku bazowego ([...] zł) miesięczny dochód dwuosobowej rodziny odwołującej wyniósł [...] zł - co daje [...] zł na jednego członka rodziny i przekracza ustalone kryterium dochodowe w kwocie 800 zł. Kolegium wyjaśniło przy tym, że katalog przesłanek powodujących utratę dochodu zawarty w art. 2 pkt 19 ppwd jest zamknięty – co oznacza, że organy są zobowiązane do uznania jako utratę dochodu sytuacja spowodowane wyłącznie zdarzeniami wymienionymi w tym przepisie. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił dochód rodziny A. G., a wyliczona suma dochodu jest wyższa niż ustalone ppwd kryterium dochodowe w kwocie 800 zł na pierwsze dziecko i tym samym rodzina odwołującej nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ppwd. Na decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2019 r. A. G. wniosła skargę, wskazując, iż jej zdaniem utracony dochód w kwocie [...] zł jest niższy niż ustalone kryterium dochodowe w kwocie 800 zł na pierwsze dziecko, a tym samym spełnia kryterium dochodowe. Ponadto podniosła, iż organ I instancji nie wyjaśnił w jaki sposób wyliczył miesięczny dochód rodziny skarżącej w wysokości [...] zł wyższy niż wynagrodzenie jakie skarżąca otrzymuje od [...] listopada 2018 r. ([...] zł) co dało [...] zł, które przekracza kryterium dochodowe w kwocie 800 zł. . W opinii skarżącej nieprawidłowo wyliczony dochód spowodował, ze z dniem [...] stycznia 2019 r. straciła prawo do wcześniej przyznanego świadczenia wychowawczego 500+ jako matka samotnie wychowująca dziecko. Argumenty na poparcie zasadności skargi strona przedstawiła w obszernym uzasadnieniu skargi i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. orzekającą o zmianie decyzji z dnia [...] września 2018 r., nr [...], w ten sposób, że uchylono prawo do świadczenia wychowawczego A. G. w wysokości [...] zł na dziecko E. G. od [...] stycznia 2019 r. W niniejszej sprawie istota sporu pomiędzy A. G. (skarżącą), a Wójtem Gminy [...] i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] (organami) dotyczy tego, w jaki sposób winien być obliczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę na potrzeby weryfikacji tzw. kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko E. G. Dochód jaki jest brany pod uwagę w tego rodzaju sprawach, jak stanowi art. 2 pkt 1 ppwd (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), odwołuje się do rozumienia tego pojęcia, jakie wprowadziła, w art. 3 pkt 1 ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wśród tych dochodów są m.in. dochody ze stosunku pracy (art. 3 pkt 1 lit. a). Jednocześnie, w aktualnym wówczas brzmieniu przepisów ppwd, jedynym kryterium przyznania świadczenia wychowawczego było uzyskanie dochodu nie przekraczającego 800 zł na osobę w rodzinie (art. 5 ust. 3 ppwd). Podstawowym dochodem członka rodziny, jaki brany był pod uwagę, jeżeli chodzi o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko na okres świadczeniowy 2018/2019, był dochód za 2017 r., tj. przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane było prawo do świadczenia wychowawczego (art. 2 pkt 2 ppwd). Dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ppwd). Z akt sprawy wynika, że w 2017 r. w 2 – osobowej rodzinie A. G. pojawił się przychód w wysokości [...] zł (ze stosunku pracy skarżącej), wykazany przez skarżącą w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2017 r. Po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne ([...] zł) i składek na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł) dochód ze stosunku pracy wyniósł [...] zł. Dochód rodziny za 2017 r., to kwota [...] zł. Przeciętny miesięczny dochód członka rodziny, to kwota [...] zł ([...] : 12 miesięcy). Zatem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł ([...] : 2 osoby). Wobec powyższego A. G. nie przekraczała kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ppwd, a więc była uprawniona do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko E. G. (decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2018 r.). Jednakże po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny A. G. Wójt Gminy [...] uzyskał w dniu 30 listopada 2018 r. świadectwo pracy A. G. z dnia [...] listopada 2018 r., zgodnie z którym była ona zatrudniona w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] kwietnia 2018 r. na okres próbny i od [...] kwietnia 2018 r. do [...] października 2018 r. na umowę o pracę na czas określony w [...] I. L. w S. Stosunek pracy ustał za porozumieniem stron. Ponadto organ uzyskał też kopię umowy o pracę z dnia [...] października 2018 r. zawartą z [...] Sp. z o.o. w S. na czas określony od [...] listopada 2018 r. do [...] sierpnia 2021 r. w wymiarze czasu pracy 1 etat. Z dokumentu tego wynikało, iż skarżąca uzyskała dochód za grudzień 2018 r. w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). W tej sytuacji Wójt Gminy [...] miał podstawę prawną (art. 27 ust. 1 ppwd), aby zmienić decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko – E. G. i odmówić przyznania świadczenia wychowawczego od [...] stycznia 2019 r., zgodnie z art. 18 ust. 6 ppwd. Z akt sprawy wynika, że wobec ustania zatrudnienia w [...] I. L. skarżąca utraciła dochód z zatrudnienia (art. 2 pkt 19 lit. c ppwd) uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. w 2017 r. Wobec tego weryfikując dochód członka rodziny organ I instancji nie uwzględnił dochodu utraconego z zatrudnienia, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy. Jednakże skoro skarżąca uzyskała nowy dochód z tytułu zatrudnienia (art. 2 pkt 20 lit. c ppwd), po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (w 2018 r.), to Wójt Gminy [...] miał obowiązek zastosować art. 7 ust. 3 ustawy, co też prawidłowo uczynił. Dochód członka rodziny w takim przypadku ustalił na podstawie (podstawowego) dochodu członka rodziny za 2017 r. (art. 2 pkt 2 ppwd) powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu z nowego zatrudnienia za miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, ponieważ dochód ten jest uzyskiwany w okresie na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W niniejszej sprawie chodziło o dochód za grudzień 2018 r. w kwocie [...] zł netto. Na gruncie niniejszej sprawy zweryfikowany dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł więc [...] zł. Taki sposób wykładni przepisów normujących kwestię utraty i uzyskania dochodów i wyliczania zweryfikowanego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę zaakceptowano w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok NSA z 28 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1306/18). Po uwzględnieniu utraconego dochodu i doliczeniu dochodu, który uwzględniał nową wysokość płacy minimalnej, dochód na osobę w rodzinie skarżącej nieznacznie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, przy czym w istocie skarżąca przez cały czas pozostawała w stosunku zatrudnienia. Skoro zatem zweryfikowany dochód rodziny A. G. w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ppwd, to Wójt Gminy [...] zasadnie uchylił prawo do świadczenia wychowawczego A. G. w wysokości [...] zł na dziecko E. G. od [...] stycznia 2019 r. W tej sytuacji Sąd orzekający uznał, że organy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa określiły wysokość dochodów rodziny skarżącej, od którego uzależnione było przyznanie wnioskowanego świadczenia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.