I SA/Wa 568/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi; 2. odrzucić skargę. Pismem z [...] marca 2021 r. J. T. (powoływana dalej również jako: "skarżąca", "strona skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o odmowie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej, położonej w [...] w rejonie obecnej ulicy [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z [...], o powierzchni [...] m2, opisanej w księdze wieczystej KW Nr [...], objętej decyzją wywłaszczeniowo-odszkodowawczą z [...] września 1977 r. nr [...]. Zarządzeniem z 29 marca 2021r. wezwano skarżącą o podanie numeru PESEL oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenia zostały doręczone skarżącej 31 maja 2021 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania odebrał syn skarżącej – W. T. (k. 11 v. akt). Termin do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego upłynął bezskutecznie 7 czerwca 2021 r. W biurze podawczym WSA w Warszawie 23 czerwca 2021 r. złożono pismo, stanowiące wniosek o udostępnienie do wglądu akt sprawy synowi skarżącej, w nagłówku pisma wskazano nr PESEL skarżącej. Akta udostępniono W.T. 29 czerwca 2021 r. Następnie, pismem z [...] czerwca 2021 r. (złożonym osobiście 1 lipca 2021 r.), skarżąca wniosła "o wyznaczenie nowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego". Wniosek uzasadniono wskazując, że "listonosz po raz kolejny wrzucił pismo sądowe do skrzynki pod naszą nieobecność i po terminie a podpis kwitujący odbiór został sfałszowany". Jednocześnie podała, że pismo zostało zarejestrowane, jako doręczone 31 maja 2021 r., a skarżąca odnalazła je w skrzynce syna przy ul. [...] – 8 czerwca 2021 r. Zarządzeniem z 12 sierpnia 2021 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku poprzez wskazanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu (dzień i miesiąc) do dokonania uchybionej czynności oraz do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, np.: wskazanie czy składała skargę na listonosza; wskazanie czy składała zawiadomienie o sfałszowaniu podpisu na zpo. Jednocześnie zobowiązano skarżącą do złożenia odpisu takiego pisma wraz z prezentatą organu, do którego zostało ono złożone. Wezwanie zostało skierowane do strony skarżącej dwukrotnie, mimo prawidłowej jego awizacji, z uwagi na powoływanie się w złożonym wniosku na nieprawidłowości przy doręczeniu przesyłek. W odpowiedzi na powyższe, uzyskanej po odebraniu przesyłki przez B.T. – dorosłego domownika (zpo k. 21 v. akt), skarżąca wyjaśniła, że złożyła ustną skargę na listonosza "i do niego i w urzędzie pocztowym". Wskazała również, że "nikt z rodziny nie kwitował listu poleconego z WSA". Do pisma nie załączono żadnych dodatkowych dokumentów, do których nadesłania skarżąca została zobowiązana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "ppsa"), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast zgodnie z § 3 ppsa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Na wstępie zauważyć trzeba, że skarżąca, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do uzupełnienia wniosku z [...] czerwca 2021 r. i pouczeniu o konsekwencjach związanych z niedopełnieniem tego obowiązku, nie wskazała kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, nie załączyła również objętej wezwaniem dokumentacji. Wobec powyższego Sąd, z uwzględnieniem zasady rozstrzygamia wątpliwości na korzyść strony przyjął, że J. T. informację o zwłoce w uzupełnieniu wpisu od skargi uzyskała w dacie zapoznania się z aktami sprawy przez W. T. – 29 czerwca 2021 r. co zostało uznane za złożenie wniosku z [...] czerwca 2021 r. z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Zasadnym stało się zatem rozważenie, czy zaprezentowana przez stronę skarżącą argumentacja dotycząca braku winy w niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest uzasadniona. Analizując okoliczności sprawy Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że dochowała należytej staranności i dbałości o swoje interesy. J. T. nie wykazała bowiem braku winy w uchybieniu terminu. Z akt sprawy wynika, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia jej braku formalnego (wskazania numeru PESEL) zostały prawidłowo doręczone skarżącej w jednej przesyłce 31 maja 2021 r., co potwierdza dokument urzędowy – zwrotne potwierdzenie odbioru, opatrzone podpisem W. T.. Termin do dokonania wskazanych w wezwaniach czynności upłynął bezskutecznie z 7 czerwca 2021 r. J. T. 1 lipca 2021 r. (data wpływu pisma) złożyła do akt pismo zatytułowane: "o wyznaczenie nowego terminu na uiszczenie wpisu". Uchybienie terminu na uzupełnienie braku fiskalnego skargi skarżąca uzasadniła powołując się na nieprawidłowe doręczanie wezwań z Sądu przez pocztę. Tymczasem z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca ww. wezwania została przesłana na wskazany przez stronę w skardze adres: "ul. [...],[...]" (karta 2 akt sądowych) i odebrana pod tym adresem przez W. T. – syna skarżącej (dorosłego domownika). W aktach brak jest informacji by ww. przesyłka była doręczona w sposób inny niż zwykle dokonuje tego poczta. Skarżąca nie przedstawiła również żadnej okoliczności czy dowodu, które mogłyby potwierdzać jej twierdzenia o nieprawidłowościach w doręczeniu wezwań, czy też podpisaniu zpo przez inną osobę, niż W.T.. W ocenie Sądu, za nieprawdopodobne, lub mało prawdopodobne uznać można, by poczta pozostawiła list polecony w skrzynce pocztowej, a nie doręczyła go za pokwitowaniem adresatowi – szczególnie w sytuacji zwrotu do adresata (WSA w Warszawie) prawidłowo wypełnionego i podpisanego przez domownika skarżącej – zpo wezwań. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie są przekonujące. W kwestii podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki i wyjaśnień J.T., że złożony na nim podpis nie jest podpisem syna skarżącej – Sąd nie ma podstaw do przyjęcia tej argumentacji za wiarygodną. Skarżąca swoich twierdzeń nie poparła w żaden sposób, na przykład zgłaszając sfałszowanie podpisu odpowiednim organom ścigania, co w sytuacji dbałości o swoje interesy strona zainteresowana z pewnością by zrobiła. Sąd wyjaśnia skarżącej, że nie ma kompetencji by zajmować się taką okolicznością w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wyjaśnienie tego rodzaju wątpliwości należy wyłącznie do skarżącej, szczególnie w sytuacji, gdy chce ona powołać się na taki dowód przez Sądem. Podkreślić należy, że Sąd orzekając w tej kwestii opiera się na dokumentach urzędowych, które ma w posiadaniu – a więc na podpisanym przez stronę zwrotnym potwierdzeniu odbioru, potwierdzającym fakt i datę doręczenia wezwań. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, jeśli – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - jest sporządzone w przepisanej formie, przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim zaświadczone i korzysta z domniemania prawdziwości. Samo twierdzenie strony, że nie otrzymała awizo, czy też, że podpis na nim złożony nie należy do osoby uprawnionej do odbioru, jest niewystarczający do obalenia tego domniemania. Domniemanie doręczenia przesyłki może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Twierdzenia, że operator pocztowy nieprawidłowo doręczył przesyłkę nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Jak wskazano już wyżej, obalenie tego domniemania należy do skarżącej, czego na podstawie przywołanej w piśmie uzupełniającym informacji o złożeniu ustnej skargi na listonosza (w sytuacji, gdy bardziej wiarygodnym byłoby choćby złożenie pisemnej skargi), czy brak dowodu w postaci zawiadomienia o próbie popełnienia przestępstwa z art. 270 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.) polegającego na sfałszowaniu podpisu W. T., nie mogą zostać zinterpretowane jako argumenty przemawiające za przywróceniem terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Sąd Administracyjny nie prowadzi dochodzenia w celu wyjaśniania tego typu okoliczności. To skarżąca jest zobowiązana przedstawić niebudzące wątpliwości argumenty na poparcie swojego stanowiska dotyczącego nieprawidłowości w doręczeniu, co mogłoby się przyczynić do uprawdopodobnienia, że nie mogła wykonać zobowiązania Sądu w zakreślonym terminie. Zdaniem Sądu J. T. nie obaliła domniemania prawdziwości informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Nie przedstawiła też żadnych dowodów pozwalających na przyjęcie, że przedmiotowa przesyłka nie została doręczona W. T. w dacie 31 maja 2021 r., w miejscu zamieszkania skarżącej. Zważywszy zatem, że skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów uprawdopodobniających w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, jak tego wymaga art. 87 § 2 ppsa, Sąd uznał, że nie została spełniona jedna z przesłanek niezbędnych łącznie do przywrócenia ww. terminu. Na marginesie wskazać należy, że tożsama argumentacja w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego została przedstawiona przez B. T. i W. T. (dorosłych domowników skarżącej) w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2639/19. Wniosek został rozpatrzony przez Sąd odmownie, a złożone w tej kwestii zażalenie nie znalazło akceptacji w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (postanowienie NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I OZ 186/21). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, a w związku z tym na zasadzie art. 86 § 1 ppsa odmówił jego przywrócenia (pkt 1 sentencji postanowienia). Za istotny w niniejszej sprawie uznać należy fakt nieuzupełnienia w zakreślonym terminie braku formalnego skargi w postaci wskazania numeru PESEL skarżącej. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – powoływanej dalej jako: "ppsa"), pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go nie mając takiego obowiązku. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). W myśl art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Stosownie do art. 58 § 3 ppsa, sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie własnego numeru PESEL. Wezwanie zawierało prawidłowe pouczenie o konsekwencjach bezskutecznego upływu terminu do nadesłania tego numeru. Ostatnim dniem na dokonanie tej czynności był 7 czerwca 2021 r. Informację tę złożono dopiero w piśmie z [...] czerwca 2021 r. (wniosek o udostępnienie akt w czytelni WSA w Warszawie). Jednakże pismo to, jako spóźnione nie mogło stanowić skutecznego uzupełnienia skargi, gdyż zgodnie z art. 85 ppsa, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wskazać tu należy, że w art. 49 § 1 ppsa ustawodawca wyraźnie zakreślił termin siedmiodniowy na uzupełnienie braków formalnych, który to termin jest terminem ustawowym, a więc nie może być przedłużony ani skrócony. Może być on natomiast przywrócony, jednak skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu w tym zakresie. Skoro J. T., pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia nie uzupełniła i tego braku skargi w terminie, Sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia. Zdaniem Sądu na przeszkodzie odrzucenia skargi nie stoi nieprawomocna odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi (z pkt 1 postanowienia), gdyż skarżąca brak formalny skargi w postaci wskazania numeru PESEL uzupełniła po upływie zakreślonego terminu. Dokonała tego w piśmie z [...] czerwca 2021 r. i pominęła ten brak formalny we wniosku z [...] czerwca 2021 r. "o wyznaczenie nowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego". O odrzuceniu skargi, wobec uchybienia terminu do uzupełnienia jej braku formalnego w postaci podania numeru PESEL, Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa (w pkt 2 sentencji postanowienia).