I SA/Wa 569/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z. H. i D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2007 r., nr [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne. Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2004 r. D. P. i Z. H. wystąpiły o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1961 r., nr [...] o odmowie przyznania spadkobiercom S. L. prawa własności czasowej do gruntu dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. We wniosku wskazano, że w/w nieruchomość stanowiła własność J. H. w [...] części oraz: R. G., M. G. i L. G. – w pozostałej części. W dniu 14 lutego 1949 r. J. H. złożyła w terminie ustawowym wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Został on – jak wspomniano wyżej - załatwiony w sposób odmowny w/w orzeczeniem z 1961 r. Orzeczenie to zostało skierowane do J. H. Aktualnie, zmarł L. G. a prawa spadkowe po nim przeszły na: J. G., Z. H. i D. P. Z. H. i D. P. są również spadkobierczyniami po J. G., po M. G. i po R. G. Zmarła również J. H. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. – działając na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – zawiesiło przedmiotowe postępowanie nadzorcze uznając, że do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczny jest udział w nim wszystkich stron postępowania a w obecnym stanie rzeczy brak było ustaleń, co do następstwa prawnego po J. H. Organ stanął przy tym na stanowisku, że niewystarczającym było w tym przypadku oświadczenie złożone przez pełnomocnika obu wnioskodawczyń, iż J. H. zmarła i pozostawiła po sobie syna – P. H. W dniu 16 sierpnia 2007 r. D. P. i Z. H. wystąpiły o podjęcie zawieszonego postępowania. Do wniosku dołączono tłumaczenie listu P. H. z dnia [...] marca 2005 r., z podpisem poświadczonym notarialnie, w którym to liście, adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., autor oświadczył, że matka jego – J. H. zmarła w dniu [...] kwietnia 1971 r. jako obywatelka [...] a ponadto podał, że otrzymała ona od rządu [...] odszkodowanie za majątek pozostawiony w Polsce. Z tego powodu P. H. oświadczył także, że nie zgłasza żadnych roszczeń do budynków pozostawionych w Polsce, zwłaszcza w stosunku do budynku położonego w W. przy ulicy [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania uznając, że nie ustała przyczyna jego zawieszenia, ze względu na nieustalenie następstwa prawnego po J. H. Oświadczenie syna zmarłej – P. H., w którym podał, że nie zgłasza żadnych roszczeń do przedmiotowej nieruchomości potraktowano jako niewystarczające, ze względu na konieczność zapewnienia udziału w postępowaniu nadzorczym wszystkim stronom. Rozpatrując sprawę na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie Kolegium podtrzymało swoje poprzednie stanowisko. Organ w szczególności stwierdził, iż nie trafny był pogląd wnioskodawczyń zawarty we wspomnianym wniosku, że spadkobiercy J. H. nie są stronami przedmiotowego postępowania nadzorczego - w rozumieniu art. 28 kpa, gdyż nie mają żadnego interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego. Kolegium wyjaśniło, że jeśli nawet J. H. otrzymała - na podstawie [...] zawartego w [...] dniu [...] września 1951 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem [...] w sprawie zaspokojenia przez Polskę [...] roszczeń finansowych - odszkodowanie za majątek pozostawiony w Polsce i P. H. złożył oświadczenie, że nie zgłasza roszczeń do nieruchomości położonych w Polsce, które były własnością jego matki J. H. – to powyższe nie wywołuje skutków w sferze prawa rzeczowego. Dodatkowo zaś brak było dowodów, czy P. H. był jedynym następcą prawnym J. H. Nadto, organ zwrócił uwagę na fakt, że został zamieszczony w [...] prasie nekrolog, z którego treści wynikało, że P. H. zmarł w dniu [...] października 2007 r., pozostawiając po sobie: żonę, dzieci, wnuki i prawnuki, które to osoby mogły by mieć odmienne zdanie, w kwestii roszczeń do nieruchomości znajdujących się na terenie Polski, w tym nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Z tych względów Kolegium uznało, że podjęcie zawieszonego postępowania uwarunkowane jest wcześniejszym przeprowadzeniem postępowania spadkowego po J. H. i P. H. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosły Z. H. i D. P. Skarżące, wnosząc o uchylenie obu wydanych w tym postępowaniu postanowień dotyczących odmowy podjęcia zawieszonego postępowania twierdziły, że spadkobiercy J. H. nie są stronami przedmiotowego postępowania nadzorczego w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż nie posiadają w nim żadnego interesu prawnego. Powyższe wynikać miało z faktu, że J. H. otrzymała od Rządu [...] odszkodowanie za majątek pozostawiony w Polsce na podstawie umowy międzynarodowej a zatem tym samym zrzekła się wszelkich praw do tego majątku. Takich praw nie mają również jej spadkobiercy. Z tego względu nie ma też potrzeby do przeprowadzania postępowania spadkowego po J. H. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za nieuzasadnioną i z tego powodu podlegała ona oddaleniu. Przedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lutego 1961 r. zostało zawieszone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2004 r. do czasu ujawnienia spadkobierców po M. G. i J. H. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. Wywiera ono zatem skutek prawny, który jest aktualnie w tej sprawie wiążący. Ponieważ na podstawie postanowienia sądu zostali ujawnieni spadkobiercy M. G., w osobach obu wnioskodawczyń, oznaczało to, że ta przeszkoda formalna do prowadzenia postępowania przestała istnieć. Nadal jednak nie wykazano następstwa prawnego po J. H. i fakt ten uzasadnia niemożność podjęcia zawieszonego postępowania na zasadzie art. 97 § 2 k.p.a. Ponadto w myśl, utrwalonego w orzecznictwie sądowo - administracyjnym poglądu, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko podmiot, który brał udział w postępowaniu zwyczajnym, zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, ale także ten kto wykaże, że ma interes prawny w postępowaniu nadzwyczajnym. Powyższe zatem oznacza, że o ile osoba, która nie brała udziału w postępowaniu zwykłym, musi wykazać swój interes prawny by brać udział - jako strona - w postępowaniu nadzorczym, o tyle osoba, która była stroną w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, taki interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., posiada również w postępowaniu nadzwyczajnym (vide: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/ 1 poz. 32). W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej – w oparciu o przepis art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy - złożyła J. H.. Do niej zostało również skierowane orzeczenie administracyjne z dnia [...] lutego 1961 r. odmawiające uwzględnienia powyższego wniosku. Zatem J. H. była stroną postępowania dotyczącego prawa przyznania własności czasowej do nieruchomości [...] i z tego powodu winna być także stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1961 r. Postępowanie to bowiem dotyczyło jej sytuacji prawnej. W związku z faktem, że J. H. zmarła w dniu [...] kwietnia 1971 r. (fakt i data śmierci podana wg oświadczenia P. H.) a zatem przed dniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia administracyjnego, jako że postępowanie to dotyczy praw dziedzicznych, skutkuje tym, że w przedmiotowym postępowaniu nadzwyczajnym winni brać w nim udział spadkobiercy J. H. W niniejszej sprawie podnoszona była kwestia, że – jak twierdził syn zmarłej – P. H. – J. H. otrzymała od Rządu [...] odszkodowanie na mocy umowy zawartej pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem [...] w sprawie zaspokojenia przez Polskę [...] roszczeń finansowych, podpisanego w [...] w dniu [...] września 1951 r. Powołując się na powyższy fakt, skarżące stały na stanowisku, że ponieważ zmarła otrzymała odszkodowanie, tym samym zrzekła się majątku pozostawionego w Polsce a zatem nie ma powodu, aby brała ona (jej spadkobiercy) udział w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym. Ani bowiem J. H., ani jej spadkobiercy nie posiadają obecnie interesu prawnego, by w tego rodzaju postępowaniu uczestniczyć jako strona postępowania. Zagadnienie powyższe dotyczy jednak aspektu materialnoprawnego sprawy. Może mieć ono ewentualnie znaczenie ( Sąd tego nie przesądza ) w przypadku, gdyby doszło do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, którym odmówiono przyznania prawa własności czasowej i zachodziłaby konieczność uwzględnienia wniosku. Na obecnym jednak etapie postępowania powyższa argumentacja nie miała wpływu na treść postanowienia incydentalnego związanego z zawieszeniem postępowania. W związku z powyższym należało uznać, że dopóki nie zostaną ujawnieni spadkobiercy J. H., postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji skierowanej do niej i kończącej postępowanie wywołane jej wnioskiem, nie może się toczyć. Jednocześnie jednak trzeba zauważyć, że dopóki tacy spadkobiercy nie zostaną ujawnieni, brak jest uzasadnionych podstaw, by uzależniać podjęcie zawieszonego postępowania od przedstawienia dokumentów, z których wynikałoby następstwo prawne po P. H. Takie działanie jest bowiem co najmniej przedwczesne. Sąd rozważał także celowość wystąpienia w tej sprawie o ustanowienie kuratora spadku, ale uznał, że ponieważ jednym z obowiązków kuratora spadku jest doprowadzenie do ustalenia spadkobierców, w sytuacji, gdy z treści wspomnianego pisma P. H. wynika, że prawa spadkowe po J. H. zostały ujawnione ( choć spadkobiercy ci nie zostali wykazani w tym postępowaniu) o czym świadczy fakt, że jako załącznik do tego pisma dołączony był dokument z którego miało wynikać następstwo prawne po J. H., ustanawianie kuratora spadku jest zbędne. Spadek ten bowiem – należy wnosić - został objęty. Jeśli natomiast skarżące, mając szerszą wiedzę na ten temat uznają, że zachodzi konieczność zabezpieczenia spadku – w odniesieniu do majątku pozostawionego w Polsce - to nic nie stoi na przeszkodzie, aby ze stosownym wnioskiem wystąpiły do sądu powszechnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.