I SA/Wa 569/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Minister Administracji Cyfryzacji postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 k.p.a., odmówił przywrócenia J. W. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] listopada 2012 nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego. Postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] stycznia 2013 r. wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Postanowieniem z [...] listopada 2012 r. Minister Administracji i Cyfryzacji, w następstwie rozpoznania wniosku J. W., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] lutego 1991 r. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone J. W., na zasadzie art. 43 k.p.a., w dniu 27 listopada 2012 r. Odbiór postanowienia potwierdziła córka wyżej wymienionego. Pismem z 13 grudnia 2012 r. (data nadania) J. W. zwrócił się do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem, wskazują, że w dacie jego doręczania, jak też w okresie biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego od postanowienia, przebywał w sanatorium - na dowód czego przedłożył kartę informacyjną leczenia sanatoryjnego, potwierdzającą pobyt w sanatorium w okresie od 18 listopada do 9 grudnia 2012 r. Samo zaś postanowienie córka przekazała mu po powrocie z sanatorium. W następstwie rozpoznania tego wniosku, Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. odmówił J.W. przywrócenia uchybionego terminu, podnosząc w uzasadnieniu, że wnioskodawca składając w tym względzie podanie nie dopełnił czynności dla której termin ten był określony, tj. nie złożył z tym podaniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] listopada 2012 r., czego wymagał art. 58 § 2 k.p.a. Minister wskazał jednocześnie, odwołując się do regulacji zawartych w art. 42, 43 i 44 k.p.a., że doręczenie ww. postanowienia było w realiach rozpoznawanej sprawy w pełni skuteczne. Na postanowienie z [...] stycznia 2013 r. J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 64 § 2 k.p.a.- poprzez jego niezastowanie, polegające na wezwaniu skarżącego do usunięcia braków, tj wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięci tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania; -art. 58 § 2 k.p.a.- poprzez uznanie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy winien być dołączony do wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, czego konsekwencją jest odmówienie przywrócenia terminu do złożenia powyższego wniosku. W obszernym uzasadnieniu skargi, J. W. odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 9/08 wywodził, że niedopełnienie obowiązku złożenia środka odwoławczego jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, stanowi bark formalny podania, podlegający usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji o odmowie przywrócenia J. W. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] listopada 2012 nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego. Zgodnie z art. 58 k.p.a. § 1 w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 tego artykułu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której określony był termin. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia środka odwoławczego od postanowienia Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] listopada 2012 r. Niekwestionowaną również okolicznością jest, że siedmiodniowy termin, od ustania przyczyny uchybienia terminu, wskazywanej w podaniu o jego przywrócenie, został przez skarżącego dochowany. Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu. Istota sporu sprowadza się do rozważenia, czy brak dopełnienia czynności dla której ustanowiony był termin wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu jest brakiem formalnym podania, czy też jest materialnoprawną przesłanką warunkującą możliwość uwzględnienia wniosku. Wyjaśnić zatem należy, że warunek jednoczesności obu czynności - złożenia prośby o przywrócenie terminu i dokonania czynności ( o czym stanowi cytowany wyżej art. 58 § 2 k.p.a.) - ma na celu uniknięcie takiej okoliczności, kiedy organ uwzględniłby prośbę, a strona nie dokonałaby czynności procesowej, dla dokonania której przywrócono termin, czego konsekwencją byłoby powstanie sytuacji otworzenia terminu do dokonania czynności na przyszłość bez określonych konsekwencji braku jej realizacji. Sama natomiast czynność procesorowa (tu wniesienie środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), a w zasadzie jej treść, nie determinuje kierunku rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. O tym wszak czy należy go przywrócić, decyduje uprawdopodobnienie brak winy w jego uchybieniu. Uwzględniając zatem ratio legis unormowania art. 58 § 2 k.p.a. stwierdzić należy, iż niedopełnienie obowiązku jednoczesnego dokonania czynności wraz z prośbą o przywrócenie terminu, traktowane winno być jako brak formalny podania, co skutkować musi obligatoryjnym zastosowaniem przez organ procedury z art. 64 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi natomiast, że w przypadku, jeśli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Takie stanowisko, jak trafnie podniósł skarżący, zaprezentował też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 21 kwietnia 2009 r., II FPS 9/08, ONSAiWSA 2009/4/65, przyjmując, że niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia stanowi brak formalny podania, do usunięcia którego w terminie 7 dni organ powinien wezwać stronę, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przywołana uchwała zapadła co prawda na tle ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.), jednakże ma charakter uniwersalny i zachowuje aktualność także w stosunku do kodeksu postępowania administracyjnego, jako że regulacje w zakresie złożenia wniosku o przywrócenie terminu i skutków wniesienia podania z brakami formalnymi są w obu wymienionych aktach prawnych niemal identyczne. Odstąpienie zatem przez organ od wezwania strony do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i odmowa jego przywrócenia -motywowana niedopełnieniem wraz ze złożeniem wniosku uchybionej czynności – oceniane być musi jako naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 2 k.p.a. oraz art. 64 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. To zaś prowadzić musi do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Minister rozpoznając wniosek J. W. o przywrócenie terminu, zdaje się w ogóle niedostrzegać tego, że został on złożony w formie nieuwierzytelnionej kserokopii. Tymczasem aby podanie mogło być uznane za czynność prawnie skuteczną, powinno spełniać określone w art. 63 k.p.a. wymogi co do formy i treści. Odnośnie wymogów co do treści, to skuteczność prawną podania ustawodawca uzależnia od wskazania w nim osoby od której pochodzi, jej adresu, przedstawienia żądania oraz od umieszczenia pod nim podpisu (art. 63 § 3 k.p.a.). Co do zasady zaś, podpis ten, jak podkreśla się w orzecznictwie, musi być własnoręczny. Nie może być to zatem - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - kserokopia podpisu. Warunkuje on bowiem fakt pochodzenia żądania od osoby określonej jako wnosząca podanie. W tej sytuacji wskazany wyżej tryb z art. 64 § 2 k.p.a. winien być także zastosowany w celu usunięcia braków formalnych podania poprzez jego podpisanie, względnie złożenie jego oryginału. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy. Wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie wynikają wprost z niniejszego orzeczenia i sprowadzają się do zobowiązania Ministra Administracji i Cyfryzacji do wezwania J. W., na zasadzie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia braków formalnych podania przez jego podpisanie (względnie złożenie oryginału tego podania) oraz dopełnienie czynności, dla której realizacji żąda on przywrócenia terminu. W zależności zaś od reakcji strony na to wezwanie Minister podejmie merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie zawartego w podaniu żądania bądź pozostawi je bez rozpoznania.