I SA/Wa 569/16

WyrokWSA w Warszawie2016-10-28

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (sprawozdawca), Jolanta Dargas, Marta Kołtun-Kulik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny, uzupełniając wyrok w sprawie skargi na bezczynność organu, może wydać zastępcze orzeczenie merytoryczne o istnieniu uprawnienia do odszkodowania, jeśli charakter sprawy i okoliczności faktyczne budzą wątpliwości?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie może wydać zastępczego orzeczenia merytorycznego o istnieniu uprawnienia do dóbr materialnych (np. odszkodowania) na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a., jeżeli charakter sprawy lub okoliczności faktyczne i prawne budzą uzasadnione wątpliwości. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady kontroli legalności i nie uprawnia sądu do przejmowania sprawy administracyjnej do bezpośredniego załatwienia, zwłaszcza gdy przyznanie dóbr materialnych pozostaje w wyłącznej dyspozycji organu, a sam operat szacunkowy nie przesądza o treści decyzji odszkodowawczej.
Stan faktyczny
J. K. wniosła skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku WSA z 2012 r., który zobowiązywał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość. W ramach tego postępowania, skarżąca domagała się m.in. wydania zastępczego orzeczenia merytorycznego (na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a.) o jej uprawnieniu do odszkodowania w określonej wysokości, bazując na operacie szacunkowym. WSA w wyroku z 25 lipca 2016 r. orzekł o grzywnie, rażącym naruszeniu prawa i sumie pieniężnej, ale pominął rozstrzygnięcie w zakresie zastępczego orzeczenia merytorycznego. Skarżąca złożyła wniosek o uzupełnienie wyroku w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Uzupełnia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 569/16 w ten sposób, że po punkcie 3. dodaje punkt 3a. o treści "oddala skargę w pozostałym zakresie".

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. wniosku J. K. w przedmiocie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016 r. o sygn. akt I SA/Wa 569/16 w sprawie ze skargi J. K. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.09.2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 289/12 uzupełnia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 569/16 w ten sposób, że po punkcie 3. dodaje punkt 3a. o treści "oddala skargę w pozostałym zakresie". Skarżąca J. K., reprezentowana przez K. N., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w przedmiocie wymierzenia grzywny Prezydentowi [...] w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 289/12, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...] Nr [...]",[...], działka nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Dodatkowo Skarżąca domagała się przyznania jej od organu sumy pieniężnej w kwocie [...] zł, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz zasądzenia kosztów procesu. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. strona skarżąca wystąpiła do Sądu o wydanie w trybie art. 154 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 - dalej zwaną "P.p.s.a."), zastępczego orzeczenia merytorycznego. Strona domagał się od Sądu ustalenia, że jest uprawniona do otrzymania od Prezydenta [...] tytułem [...] części odszkodowania za przedmiotową działkę, kwoty równej [...] części wartości nieruchomości wynikającej ze znajdującego się aktach sprawy operatu szacunkowego. W ocenie skarżącej jeżeli organ zlecił sporządzenie operatu, a następnie nie wniósł do niego uwag, to niewątpliwie uznał nie tylko zasadność złożonego wniosku odszkodowawczego, ale również wysokość należnego stronie odszkodowania za sporną nieruchomość. Wyrokiem z dnia 25 lipca 2016r., sygn. akt I SA/Wa 569/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o: wymierzeniu Prezydentowi [...] grzywny w wysokości [...] złotych (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej J. K.. sumę pieniężną w wysokości [...] złotych (pkt 3) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został stronie skarżącej w dniu [...] sierpnia 2016 r. W dniu [...] września 2016 r. pełnomocnik skarżącej K. N., złożył wniosek o uzupełnienie zapadłego w sprawie wyroku, poprzez wydanie w trybie art. 154 § 2 P.p.s.a. zastępczego orzeczenia merytorycznego, w zakresie w jakim strona wnosiła o to w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. Strona skarżąca wskazała, że Sąd ogłaszając wyrok, błędnie przeoczył ww wniosek i nie zamieścił w sentencji wyroku stosownego rozstrzygnięcia odnoszącego się do przyznania stronie odszkodowania za nieruchomość, na co zresztą sam wskazał w uzasadnieniu orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie wyroku, zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Z brzmienia art. 157 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że uzupełnienie wyroku dotyczy wyłącznie jego sentencji, nie zaś uzasadnienia, które zawiera motywy rozstrzygnięcia Sądu. Wniosek o uzupełnienie wyroku nie może zmierzać do zmiany, czy też uzupełnienia treści merytorycznej jego uzasadnienia poprzez zamieszczenie w nim określonych kwestii objętych żądaniem strony. Ewentualne braki uzasadnienia mogą być kwestionowane wyłącznie w drodze postępowania kasacyjnego. Jak wynika z treści wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 25 lipca 2016r., sygn. akt I SA/Wa 569/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zawarł w nim rozstrzygnięcia, co do zawartego w uzupełniającym skargę piśmie z dnia 4 maja 2016 r. W piśmie tym strona domagała się wydania w trybie art. 154 § 2 P.p.s.a. zastępczego orzeczenia merytorycznego, odnoszącego się do kwestii uprawnienia Skarżącej do [...] odszkodowania za sporną nieruchomość, obliczonego na podstawie znajdującego się aktach sprawy operatu szacunkowego. Zasadnym było zatem uzupełnienie wydanego wyroku w powyższym zakresie, w ten sposób, że po punkcie 3 sentencji wyroku Sąd dodał pkt 3a o treści "oddala skargę w pozostałym zakresie". Przechodząc do oceny merytorycznej wniosku Skarżącej z dnia [...] maja 2016 r., wskazać trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do jego uwzględnienia i zastosowania przez Sąd art. 154 § 2 P.p.s.a i orzeczenie o istnieniu uprawnienia skarżącej do otrzymania połowy odszkodowania należnego jej na postawie sporządzonego przez organ operatu szacunkowego. Wskazany przepis stanowi, że w przypadku, o którym mowa w § 1, czyli niewykonaniu przez organ wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Z powołanego art. 154 § 2 wynika zatem, że Sąd wymierzając organowi grzywnę może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku jedynie wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy, a ponadto jeżeli okoliczności faktyczne i prawne nie budzą uzasadnionych wątpliwości. W doktrynie podkreśla się, że powyższy przepis stanowi wyjątek od zasady, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie o zgodności z prawem zaskarżonych do sądu aktów bądź czynności organów administracji publicznej. Zasadą jest więc, że sąd administracyjny nie może przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego załatwienia. Stanowiący odstępstwo od tej zasady art. 154 § 2 znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a tj. skarg na akty lub czynności organów administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takiego przypadku nie dotyczy. Ponadto w doktrynie prezentowany jest pogląd, że przesłanka charakteru sprawy, o której mowa w art. 154 § 2 P.p.s.a, wyłącza orzekanie sądu administracyjnego w sprawach, w których "(...) chodzi o przyznanie określonych dóbr materialnych, które pozostają w wyłącznej dyspozycji organów administracji publicznej" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne, 2009 r. s.176). Strona skarżąca nie może zatem oczekiwać, aby w rozpatrywanej sprawie Sąd rozstrzygał o jej prawach do otrzymania konkretnego odszkodowania. Sam bowiem fakt sporządzenia na zlecenie organu operatu szacunkowego, nie przesądza, ani o treści mającej być wydanej decyzji, ani tym bardziej o wysokości zawartego w niej odszkodowania. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi w części dotyczącej zastosowania art. 154 § 2 P.p.s.a. Skarga we wskazanej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 oraz na podstawie art. 154 § 2 w zw. z art. 157 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 3a sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło