I SA/Wa 57/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie asesor WSA Jerzy Siegień asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] o przyznaniu J. H. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] złotych na zagospodarowanie nowego mieszkania. W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium podniosło, że w dniu 5 września 2005 r. J. H. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w W. wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zagospodarowanie (nie określając wysokości kwoty jakiej oczekuje). Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezydent W. w uwzględnieniu powyższego wniosku przyznał wnioskodawcy w/w kwotę [...] złotych. Od decyzji tej wnioskodawca złożył odwołanie, zaś rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Kolegium zauważyło, iż – zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, zaś ust. 2 tego artykułu stanowi, że zasiłek taki może być przyznany w szczególności na: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ podkreślił przy tym, iż użyty w tych przepisach wyraz "może" wskazuje, iż w przypadkach określonych tymi przepisami organ administracji orzeka w ramach tzw. uznania administracyjnego co oznacza, iż od decyzji organu orzekającego zależy, czy osobie lub rodzinie zostanie przyznana pomoc w formie zasiłku celowego, a jeżeli tak, to w jakiej postaci i jakim wymiarze. Organ pomocy społecznej stosując zatem te przepisy najpierw rozstrzyga o potrzebie zasiłku celowego w ogóle, a dopiero przesądziwszy, iż potrzeba taka istnieje, określa postać i wymiar zasiłku. Uznanie administracyjne pojawia się tu zatem dwukrotnie. Orzekając w ramach tegoż uznania organ administracji winien mieć przy tym na względzie przepis art. 2 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zaznaczono także, iż ustawa nie precyzuje wysokości kwot, które przyznawane są przez organy pomocy społecznej w przypadku przyznania zasiłku celowego, ani nie wskazuje kryteriów ustalania tej wysokości. O wysokości przyznanego zasiłku decyduje zatem każdorazowo organ przyznający zasiłek, zaś wyznacznikami ustalania tej wysokości są – z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej - możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących w zasięgu jego działania. Zdaniem Kolegium - ośrodki pomocy społecznej zachowują znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych wnioskodawcy jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Ponadto - ze względu na okoliczność, że przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców, przy czym możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi - organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o przyznaniu wnioskodawcy zasiłku celowego w wysokości [...] złotych. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi J. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący szczegółowo opisał swoje kłopoty życiowe, wskazując na trudną sytuację materialną oraz zarzucił organowi niedociągnięcia w funkcjonowaniu jako instytucji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i akcentując, że zadaniem pomocy społecznej nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb obywateli a jedynie niezbędnych a zatem żądanie wnioskodawcy pokrycia przez gminę w całości wszystkich kosztów remontu i modernizacji otrzymanego przezeń mieszkania nie mogło być uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Dokonując zaś owej kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze. Oceniając zatem w tym kontekście zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że zarówno ona jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wprawdzie Sąd podziela pogląd wyrażony przez Kolegium, że w przedmiotowej sprawie organy orzekały w ramach tzw. uznania administracyjnego, które zapewnia im dużą samodzielność przy podejmowaniu decyzji, jednak decyzja wydana w tych warunkach nie może być decyzją dowolną. Wręcz przeciwnie, winna być ona starannie uzasadniona, tak by zapewnić jej właściwe zrozumienie w odbiorze społecznym. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2001 r. sygn. akt I SA 2116/00, LEX nr 79609 okoliczność, że decyzja administracyjna ma charakter uznaniowy nie oznacza, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny. Ograniczenie się zaś przez organy w uzasadnieniu wydanych decyzji (co do wysokości przyznanego zasiłku) jedynie do stwierdzenia, że organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego a ponadto najlepiej orientuje się w możliwościach finansowych pozwalających na zaspokajanie tych potrzeb, nie spełnia – w ocenie Sądu – wymogu prawidłowego uzasadnienia tego rodzaju decyzji i powoduje, iż decyzja taka wydaje się dowolną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia winna być ujawniona wysokość kwoty jaką organ I instancji dysponuje i przeznacza na świadczenia z zakresu pomocy społecznej i jakimi przy rozdzielaniu tych świadczeń kieruje się kryteriami (np. że w pierwszej kolejności uwzględnia wnioski dotyczące dzieci czy osób starszych i chorych). Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd uznał, że obie wydane w niniejszej sprawie decyzje naruszają przepisy art. 7, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a i z tego powodu – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.