I SA/Wa 572/04
WyrokWSA w Warszawie2005-05-30
Skład orzekający: Monika Nowicka, Elżbieta Sobielarska, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości mogą domagać się odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., jeżeli pozbawienie faktycznego władania nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r.?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja odmawiająca przyznania odszkodowania jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odszkodowanie przysługuje tylko w przypadku, gdy pozbawienie faktycznego władania nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. W tej sprawie utrata władania nastąpiła przed tą datą, co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, ponieważ pozbawienie faktycznego władania nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Strona skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując tę decyzję.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi L. W. i M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania. oddala skargę.
I SA/Wa 572/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania L. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu przedstawił następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Prezydent W. odmówił przyznania następcom prawnym dawnych właścicieli nieruchomości odszkodowania, ponieważ pozbawienie poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania tą nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a więc nie została spełniona jedna z przesłanek umożliwiających przyznanie odszkodowania. Nieruchomość przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. – o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zatem do odszkodowania za niektóre kategorie nieruchomości objęte działaniem dekretu ma zastosowanie przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Przyznanie odszkodowania na podstawie powyższego przepisu jest możliwe tylko w przypadku spełnienia warunków w nim przewidzianych (jeżeli na działce był dom jednorodzinny, który przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub działka była przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a właściciele lub następcy prawni zostali pozbawienie władania nią po 5 kwietnia 1958 r.).
Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Zarządu Miejskiego W. wynika, że w dniu [...] października 1946 r. przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana.
Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] lutego 1952 r. wydanego dla Dyrekcji Budowy Parków Kultury przez Prezydium Rady Narodowej w W. na lokalizację szczegółową Centralnego Parku Kultury na P. wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod realizację I etapu Centralnego Parku Kultury, termin zakończenia tej inwestycji przewidziany był na rok 1955 (szkic do lokalizacji nr [...]).
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła L. W. wnosząc o przychylne załatwienie jej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego.
Zgodnie z treścią art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2004., Nr 261, poz. 2603) odszkodowanie za działkę oraz za dom jednorodzinny przysługuje jeżeli poprzedni właściciel lub jego następca prawny pozbawiony został faktycznego władania po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przepis ten jest przepisem wyjątkowym i jako taki nie może być interpretowany rozszerzająco. Jego zastosowanie i w konsekwencji przyznanie odszkodowania może mieć miejsce tylko wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Przyznanie odszkodowania za dom jednorodzinny wymaga spełnienia łącznie następujących warunków:
1. grunt i dom podlegały przepisom dekretu,
2. dom przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.,
3. dom był jednorodzinny.
Natomiast ustalenie odszkodowania za działkę musi być poprzedzone stwierdzeniem, że podlegała ona przepisom dekretu, mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a pozbawienie poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nią nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Czas w jakim nastąpiła utrata władania działką przez poprzedniego właściciela ocenia się według stanu faktycznego, a nie prawnego. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że sporna nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. – o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dniu wejścia w życie powyższego dekretu z 21 listopada 1945 r., zgodnie z treścią zarządzenia Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w W. znajdującego się w aktach sprawy wynika, że na nieruchomości przy ul. [...] w dniu 2 października 1946 r. znajdował się całkowicie wypalony i zburzony budynek, tak że w praktyce nieruchomość ta była niezabudowana. Natomiast zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z dnia 21 lutego 1952 r., znajdujące się w aktach sprawy (uzyskane przez organ z zasobów Archiwum Państwowego), wyrażające zgodę na szczegółową lokalizację Centralnego Parku Kultury na P. oraz stanowiący integralną część tego zaświadczenia szkic nr [...] potwierdzają, że sporna nieruchomość znajdowała się na obszarze I etapu realizacji parku. Z adnotacji znajdującej się na tym szkicu wynika, że termin zakończenia tej inwestycji przewidziany był na rok 1955. Zatem poprzedni właściciel faktyczne władztwo nad nieruchomością utracił przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a więc nie został spełniony jeden z warunków umożliwiających przyznanie odszkodowania. Zwolniło to organ od badania zapisów dotyczących przeznaczenia spornej nieruchomości w ogólnym planie zabudowy W. z dnia [...] sierpnia 1931 r. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych, który obowiązywał w dniu wejścia w życie dekretu z 2 kwietnia 1946 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło